Στο πλαίσιο εκδήλωσης που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας με θέμα πολιτιστική διπλωματία, ο υφυπουργός Εξωτερικών Ιωάννης Λοβέρδος υπογράμμισε τον κομβικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Θεσσαλονίκη στην ενίσχυση των σχέσεων με τα Βαλκάνια και στη διεθνή προβολή της Ελλάδας. Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη συμμετοχή του πανεπιστημίου στην 90η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.
Ο κ. Λοβέρδος αναφέρθηκε στη σημασία της πολιτιστικής διπλωματίας ως εργαλείου ήπιας ισχύος, ειδικά για χώρες όπως η Ελλάδα με τη μακρά πολιτιστική τους παράδοση. Έφερε ως παράδειγμα την πρόσφατη απόφαση της UNESCO να θεσπίσει την 9η Φεβρουαρίου, ημέρα θανάτου του Διονύσιου Σολωμού, ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας. Τόνισε τη διαχρονική επιρροή της ελληνικής γλώσσας και τον ρόλο της ως μέσου πολιτιστικής επιβολής.
Σύμφωνα με τον κ. Λοβέρδο, η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό παρελθόν αλλά και δυναμικό πολιτιστικό μέλλον. Επισήμανε τη συμβολή της Πολιτείας, της εκπαιδευτικής κοινότητας και των φορέων στην ενίσχυση του πολιτιστικού αποτυπώματος της χώρας. Επεσήμανε επίσης τις πρωτοβουλίες της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού και Δημόσιας Διπλωματίας, όπως η ενίσχυση εδρών Κλασικών Ελληνικών Σπουδών σε κορυφαία πανεπιστήμια, τα προγράμματα φιλοξενίας για Έλληνες του εξωτερικού και οι υποτροφίες για όσους επιθυμούν να σπουδάσουν στην Ελλάδα.
Πρόταση για τη δημιουργία Ακαδημίας για την Τουριστική Βιομηχανία στη Θεσσαλονίκη, με βάση το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, κατέθεσε ο πρύτανης Κώστας Παπαδόπουλος. Τόνισε τη δυνατότητα συνδυασμού εκπαίδευσης και mentoring και εξέφρασε τη διάθεση συνεργασίας με το υπουργείο Εξωτερικών.
Τρία από τα οκτώ προγράμματα σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας σχετίζονται άμεσα με το αντικείμενο της εκδήλωσης: το Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών, το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών και το Τμήμα Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης. Ο κ. Παπαδόπουλος σημείωσε ότι το πανεπιστήμιο μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος για τη σύνδεση φορέων και την προώθηση της πολιτιστικής διπλωματίας στα Βαλκάνια.
Το διπλωματικό και επιχειρηματικό οικοσύστημα της Θεσσαλονίκης
Η Κατερίνα Τσαπικίδου, διευθύντρια της Υπηρεσίας Διεθνών Σχέσεων του υπουργείου Εξωτερικών στη Θεσσαλονίκη, τόνισε το μοναδικό οικοσύστημα της πόλης που περιλαμβάνει πανεπιστήμια, επιχειρηματικούς και πολιτιστικούς φορείς, το λιμάνι και τη ΔΕΘ. Επισήμανε τη διπλωματική δυναμική της Θεσσαλονίκης, η οποία διαθέτει 13 Γενικά Προξενεία και περίπου 40 Επίτιμα Προξενεία.
Η Υπηρεσία Διεθνών Σχέσεων στηρίζει υποτροφίες για ξένους φοιτητές, φιλοξενεί παιδιά ομογενών σε κατασκηνώσεις και διευκολύνει το brain gain για Έλληνες που επιστρέφουν από το εξωτερικό. Παράλληλα, διοργανώνει δράσεις εξοικείωσης με πολιτιστικούς φορείς, ενισχύοντας τόσο επαγγελματικούς όσο και προσωπικούς δεσμούς.
Η πρέσβης, επικεφαλής του Γραφείου Συνδέσμου της Ελλάδας στο Κόσοβο, Ελένη Βακάλη, ανέδειξε το μακροπρόθεσμο στρατηγικό αποτύπωμα της πολιτιστικής διπλωματίας. Επισήμανε ότι οι γέφυρες που χτίζονται μέσω του πολιτισμού διατηρούν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας ακόμα και σε δύσκολες περιόδους.
Το Γραφείο Συνδέσμου της Ελλάδας στην Πρίστινα χρηματοδοτεί μαθήματα ελληνικής γλώσσας, διοργανώνει επιμορφωτικές εκδρομές και προσκαλεί ομιλητές από την Ελλάδα για να παρουσιάσουν στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού στους νέους που μαθαίνουν τη γλώσσα.
Ο ρόλος της πανεπιστημιακής γνώσης στην πολιτιστική διπλωματία
Η αντιπρύτανις Προσωπικού και Φοιτητικής Μέριμνας, Δια Βίου Μάθησης και Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Μακεδονίας επισήμανε τη σημασία της πανεπιστημιακής γνώσης για την ιστορική ακρίβεια και τον σεβασμό στις διαφορετικές μνήμες της περιοχής. Τόνισε την ανάγκη να βλέπουμε τα ζητήματα και με ευρωπαϊκή οπτική, επιδιώκοντας την κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων τόσο των Ελλήνων όσο και των γειτονικών λαών.