Πρόταση νόμου για το ιδιωτικό χρέος κατέθεσε ο ΣΥΡΙΖΑ, προβλέποντας την επαναφορά του νόμου Κατσέλη και την παροχή δικαστικής προστασίας σε περιπτώσεις αποτυχίας της εξωδικαστικής διαδικασίας. Σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση, η πρόταση περιλαμβάνει κατάργηση του πτωχευτικού νόμου της ΝΔ και επαναφορά της προστασίας της πρώτης κατοικίας.
Μεταξύ άλλων, θεσπίζεται αυτοματοποιημένη πρόταση ρύθμισης, με τους πιστωτές να υποχρεούνται να απαντήσουν εντός 15 ημερών. Οι οφειλές θα ρυθμίζονται βάσει του πραγματικού εισοδήματος και των εύλογων δαπανών διαβίωσης, ενώ η αποπληρωμή μπορεί να φτάσει έως και τα 25 χρόνια με χαμηλό επιτόκιο.
Σε περίπτωση αποτυχίας της εξωδικαστικής διαδικασίας, η δικαστική προστασία ενεργοποιείται αυτόματα και χωρίς κόστος για τον οφειλέτη. Όπως επισημαίνεται, «η μεγάλη αλλαγή αφορά στην Αναπτυξιακή Τράπεζα», η οποία θα μπορεί να αγοράζει "κόκκινα" δάνεια από τα funds και να τα ρυθμίζει υπέρ των πολιτών και των επιχειρήσεων.
Στην εισηγητική έκθεση της πρότασης νόμου, αναλύονται τα στοιχεία για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τα οποία στο μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκονται στην κατοχή μη τραπεζικών ιδρυμάτων και διαχειρίζονται από εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων. Στα τέλη του 2025, τα δάνεια στους servicers από funds ανέρχονταν σε 81,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 89,2% ήταν μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα.
Παράλληλα, σημειώνεται ότι το σύνολο των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, συμπεριλαμβανομένων των μη λογιστικοποιημένων τόκων, εκτιμάται στα 102,02 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025. Σύμφωνα με την Eurostat, το ιδιωτικό χρέος αυξήθηκε στα 239,9 δισ. ευρώ το 2025, από τα 203,19 δισ. το 2019, σημειώνοντας αύξηση 18% μέσα σε έξι χρόνια.
Προστασία πρώτης κατοικίας και νέα ρύθμιση οφειλών
Η πρόταση νόμου προβλέπει πως η Αναπτυξιακή Τράπεζα θα μπορεί να αποκτά πακέτα δανείων από τη δευτερογενή αγορά και να τα ρυθμίζει με όρους που διασφαλίζουν τη διαγραφή μεγάλου μέρους της οφειλής, σύμφωνα με την αξία απόκτησης. Το υπόλοιπο της οφειλής θα ρυθμίζεται μακροπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη το δηλωθέν ή τεκμαρτό εισόδημα και τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης.
Για δάνεια με οικιστικές εξασφαλίσεις που κρίνονται ανεπίδεκτα είσπραξης, αυτά θα πωλούνται σε φορέα εκτός γενικής κυβέρνησης, με πλειοψηφία μετοχικού κεφαλαίου στον ΕΦΚΑ, για να αξιοποιηθούν σε στεγαστική πολιτική και προσφορά προσιτού ενοικίου.
Καταργείται ο Πτωχευτικός Νόμος 4738/2020 και επανέρχεται το ατομικό πτωχευτικό πλαίσιο «Νόμος Κατσέλη», με ισχυρό εξωδικαστικό σκέλος και υποχρεωτική αποδοχή της αυτοματοποιημένης πρότασης από τους πιστωτές, εκτός εξαιρέσεων.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει προστασία πρώτης κατοικίας για νοικοκυριά με ετήσια εισοδήματα από 15.000 ευρώ έως 38.500 ευρώ, ανάλογα με τα μέλη, και αντικειμενική αξία κατοικίας από 220.000 ευρώ έως 320.000 ευρώ. Μέρος της οφειλής διαγράφεται ως το 80% της αντικειμενικής αξίας, με το υπόλοιπο να αποπληρώνεται σε 25 χρόνια ή και περισσότερο, αν το αποφασίσει το δικαστήριο.
Εάν τα περιουσιακά στοιχεία δεν επαρκούν και το δάνειο δεν είναι εξασφαλισμένο, αποπληρώνεται η διαφορά μεταξύ εισοδήματος και εύλογων δαπανών διαβίωσης. Οι παραπάνω διαδικασίες γίνονται κατά κύριο λόγο μέσω εξωδικαστικής πλατφόρμας, ενώ σε περίπτωση διαφωνίας, η υπόθεση οδηγείται δικαστικά χωρίς έξοδα για τον οφειλέτη.
Ο νόμος Κατσέλη θα ισχύει και για φυσικά πρόσωπα με πτωχευτική ιδιότητα, ενώ για τα νομικά πρόσωπα επανέρχεται ο Πτωχευτικός Νόμος 3588/2007. Ο εξωδικαστικός νόμος του 2017 παραμένει σε ισχύ χωρίς τις προϋποθέσεις του Πτωχευτικού του 2021.