Από τον Νοέμβριο, ξεκινά στην Ελλάδα η εφαρμογή της οικονομικής κοστολόγησης και αξιολόγησης των προεκλογικών προτάσεων των κομμάτων, όπως ανακοίνωσε το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ). Το νέο σύστημα, που βασίζεται στο νόμο 4270/2014, θεσπίζει ένα πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ του ΕΔΣ και των πολιτικών κομμάτων, με στόχο την ποσοτικοποίηση και ανάλυση του δημοσιονομικού αποτυπώματος και του οικονομικού αντίκτυπου των μέτρων που προτείνονται προεκλογικά.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΕΔΣ, από την 1η Νοεμβρίου 2026, κάθε πολιτικό κόμμα θα μπορεί να υποβάλει έως και 10 προτάσεις μέτρων για κοστολόγηση, το αργότερο 120 ημέρες πριν από την ημερομηνία των εκλογών. Αιτήματα που κατατίθενται αργότερα ενδέχεται να μην εξεταστούν εγκαίρως.
Η διαδικασία υποβολής προτάσεων είναι προαιρετική και αφορά όλα τα πολιτικά κόμματα με δικαίωμα συμμετοχής στις βουλευτικές εκλογές. Η συμμετοχή γίνεται σε εθελοντική βάση, χωρίς υποχρεωτικό χαρακτήρα.
Όπως αναφέρει η Πρόεδρος του ΕΔΣ, Ομότιμη Καθηγήτρια του ΟΠΑ, Αναστασία Μιαούλη, «για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετείται η κοστολόγηση προτάσεων πολιτικών κομμάτων από Ανεξάρτητη Αρχή». Επισημαίνει ότι «μεθοδολογικά συνεπείς και ανεξάρτητες ποσοτικοποιήσεις επιτρέπουν καλύτερη αξιολόγηση των πολιτικών προγραμμάτων», ενισχύοντας τη διαφάνεια και την ποιότητα του δημοκρατικού διαλόγου.
Η διαδικασία απαιτεί συνεργασία με φορείς όπως η ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, ο e-ΕΦΚΑ και η ΕΛΣΤΑΤ, οι οποίοι θα παρέχουν τα αναγκαία στοιχεία και δεδομένα για την εκτίμηση των επιδράσεων των προτεινόμενων μέτρων.
Η Πρόεδρος του ΕΔΣ τονίζει ότι ο νέος θεσμός «προϋποθέτει, πάνω απ'όλα, την ίδια τη στήριξη των πολιτικών κομμάτων, καθώς η συμμετοχή στη διαδικασία είναι απολύτως εθελοντική».
Κομβικό ρόλο στην εφαρμογή του συστήματος έχει το Τεχνικό Υπόμνημα που είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο του ΕΔΣ, το οποίο καθορίζει το πλαίσιο, τις διαδικασίες και τη μεθοδολογία για την υποβολή, αξιολόγηση και δημοσίευση των προτάσεων, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την ίση μεταχείριση.
Το ΕΔΣ ανέπτυξε το συγκεκριμένο πλαίσιο με τεχνική βοήθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αξιοποιώντας διεθνείς βέλτιστες πρακτικές.
Βασικά σημεία της διαδικασίας κοστολόγησης
Κάθε πολιτικό κόμμα συμμετέχει εθελοντικά και ορίζει εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο για την υποβολή αιτημάτων και τη συνεργασία με το ΕΔΣ. Στην αρχική φάση, λόγω περιορισμένων πόρων, το ΕΔΣ δέχεται έως 10 προτάσεις ανά κόμμα.
Τα μέτρα που υποβάλλονται πρέπει να είναι σαφώς διατυπωμένα, με συγκεκριμένο δημοσιονομικό αποτύπωμα, και να συμμορφώνονται με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας. Προτεραιότητα δίνεται σε μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως.
Προτάσεις που αφορούν αμυντικές προμήθειες, μεγάλα έργα υποδομών ή πολύπλοκες παρεμβάσεις με υψηλό βαθμό αβεβαιότητας μπορεί να εξαιρούνται ή να εξετάζονται κατ' εξαίρεση, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα δεδομένων και μεθοδολογίας.
Τα αιτήματα κοστολόγησης και ο αριθμός των προτάσεων που υποβάλλει κάθε κόμμα παραμένουν εμπιστευτικά. Το ΕΔΣ δημοσιοποιεί μόνο τον αριθμό των προτάσεων και το όνομα του κόμματος που τις υπέβαλε, χωρίς να αποκαλύπτει το περιεχόμενό τους. Τα κόμματα μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη σχετική ανάρτηση κατά την κρίση τους.
Ως ανεξάρτητος θεσμός, το ΕΔΣ μπορεί να ενημερώνει σχετικά με τη διαδικασία κοστολόγησης, χωρίς να σχολιάζει συγκεκριμένες κοστολογήσεις ή προτάσεις πολιτικής. Έχει τη δυνατότητα να παρέμβει εάν κρίνει ότι κάποιο κόμμα παραποιεί το έργο του.
Το ΕΔΣ διατηρεί την αποκλειστική ευθύνη για τη μεθοδολογία, τις παραδοχές και τις εκτιμήσεις του, ακολουθώντας τις προδιαγραφές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ευθυγραμμιζόμενο με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα.