Η σύγχρονη εμπορία ανθρώπων ή human trafficking, αποτελεί σήμερα τη δεύτερη πιο κερδοφόρα παράνομη δραστηριότητα παγκοσμίως, με ετήσια παράνομα κέρδη που εκτιμώνται στα 236 δισεκατομμύρια δολάρια από καταναγκαστική εργασία. Πρόκειται για ένα σύνθετο και διαρκώς εξελισσόμενο δίκτυο οργανωμένου εγκλήματος, που επηρεάζει εκατομμύρια θύματα διεθνώς.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Ανθρώπων στις 30 Ιουλίου, τα διεθνή στοιχεία υπογραμμίζουν ότι το φαινόμενο μεταβάλλεται συνεχώς. Τα κυκλώματα προσαρμόζονται στις κοινωνικές και γεωπολιτικές προκλήσεις, εκμεταλλευόμενα ιδιαίτερα τις αυξημένες μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές που εκθέτουν ευάλωτα άτομα σε κινδύνους εκμετάλλευσης.
Σύμφωνα με στοιχεία της EUROSTAT (Ιανουάριος 2026), η σεξουαλική εκμετάλλευση παρέμεινε η κυρίαρχη μορφή εκμετάλλευσης το 2024, με ποσοστό 46%, ωστόσο το ποσοστό αυτό μειωνόταν σταδιακά από το 2008 έως το 2024. Την ίδια περίοδο, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση των θυμάτων καταναγκαστικής εργασίας ή παροχής υπηρεσιών, με το σχετικό ποσοστό να ανέρχεται από 14%-21% (2008-2018) σε 28%-41% από το 2019 και έπειτα.
Τα δεδομένα για την Ελλάδα επιβεβαιώνουν τη σύνδεση της εμπορίας ανθρώπων με το διασυνοριακό οργανωμένο έγκλημα και την παράνομη μετανάστευση. Η πρόσφατη Έκθεση του Εθνικού Μηχανισμού Αναφοράς (ΕΜΑ) για το 2025 από το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ) καταγράφει ραγδαίο διπλασιασμό των νέων περιπτώσεων: από 465 το 2024, σε 881 το 2025. Σημαντική αύξηση παρατηρείται στην εργασιακή εκμετάλλευση και στην εκμετάλλευση ανηλίκων για εγκληματικές δραστηριότητες, ενώ το έγκλημα μεταφέρεται ολοένα και περισσότερο στο διαδίκτυο, δυσχεραίνοντας τον εντοπισμό των δραστών.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης επισημαίνει πως «η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων αποτελεί βασική υποχρέωση της Πολιτείας. Η διακίνηση και η εκμετάλλευση ευάλωτων ανθρώπων είναι ένα σοβαρό οργανωμένο έγκλημα, που παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα και συνδέεται άμεσα με τα κυκλώματα της παράνομης μετανάστευσης».
Η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Σέβη Βολουδάκη, τονίζει ότι «η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων απαιτεί σταθερή πολιτική βούληση και ουσιαστική συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Απέναντι στα εγκληματικά δίκτυα που εκμεταλλεύονται την ανθρώπινη ευαλωτότητα, η απάντηση της Πολιτείας οφείλει να είναι αποφασιστική και συντονισμένη».
Σύμφωνα με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου προϋποθέτει έναν ολοκληρωμένο κύκλο δράσης: αποφασιστική καταστολή, έγκαιρη αναγνώριση και πλήρη προστασία των θυμάτων.
Θεσμικές πρωτοβουλίες και εθνική στρατηγική
Η γενική γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας (ΓΓΕΠΘΠ) του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου υλοποιεί στρατηγική διαρκούς θεσμικής οχύρωσης. Κεντρικό ρόλο έχει η ίδρυση εξειδικευμένου Τμήματος Προστασίας Θυμάτων Εμπορίας Ανθρώπων και Βίας, το οποίο συντονίζει τις πολιτικές αναγνώρισης, προστασίας και αρωγής, ενισχύοντας τη διατομεακή συνεργασία και τη διασύνδεση των φορέων. Ειδική μέριμνα παρέχεται σε παιδιά, γυναίκες, άτομα με αναπηρία και άλλα ευάλωτα πρόσωπα.
Παράλληλα, η Διυπουργική-Διεπιστημονική Ομάδα Εργασίας χαρτογραφεί το πεδίο, καταγράφει ανάγκες και θεσμικά κενά και διαμορφώνει προτάσεις για την αντιμετώπιση νέων μορφών εκμετάλλευσης.
Η ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1712, με προτάσεις για αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα και την Ποινική Δικονομία, ενισχύει περαιτέρω το θεσμικό πλαίσιο.
Βασικοί πυλώνες της παρέμβασης είναι ο Εθνικός Μηχανισμός Αναφοράς (ΕΜΑ) για την καταγραφή των θυμάτων και ο Εθνικός Μηχανισμός Επείγουσας Ανταπόκρισης (ΕΜΕΑ), που παρέχει άμεση προστασία και ασφαλή στέγαση σε ασυνόδευτους ανηλίκους και ευάλωτα άτομα. Την προσπάθεια συμπληρώνουν η Εθνική Στρατηγική για την Προστασία των Ευάλωτων Προσώπων και το Εθνικό Σχέδιο Δράσης του Γραφείου του Εθνικού Εισηγητή για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων.
Ο γενικός γραμματέας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, Ηρακλής Μοσκώφ, υπογραμμίζει ότι «η αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων αποτελεί πρωτίστως ηθική και θεσμική μας υποχρέωση. Σε ένα περιβάλλον όπου οι μορφές εκμετάλλευσης εξελίσσονται, η απάντησή μας οφείλει να είναι ολιστική, επιδραστική και βασισμένη σε συνέργειες. Το στρατηγικό μας όραμα συνδέει την πρόληψη με την καταστολή, επενδύοντας στη γνώση, την εκπαίδευση και τη διακρατική συνεργασία. Μέσα από τα εξειδικευμένα ευρωπαϊκά προγράμματα HOST, EMBRACE και SAFE BORDERS, καθώς και τη συστηματική ενίσχυση της Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, παρεμβαίνουμε στοχευμένα στον πυρήνα του προβλήματος: στον τουριστικό κλάδο, τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τη δικαστική προστασία και την παιδική προστασία. Στόχος μας είναι μια κοινωνία μηδενικής ανοχής στην εκμετάλλευση, όπου το κράτος δικαίου εγγυάται έμπρακτα την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου. Η 30ή Ιουλίου δεν είναι απλώς μια ημέρα μνήμης· είναι μια μέρα υπενθύμισης ότι καμία κοινωνία δεν μπορεί να ευημερήσει όσο υπάρχουν συνάνθρωποί μας που πωλούνται και αγοράζονται στις σκιές».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
