Στην ομιλία του για την Αναθεώρηση του Συντάγματος, ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Α. Παπανδρέου τόνισε ότι κανένα Σύνταγμα δεν ευθύνεται για τις κυβερνητικές επιλογές που οδήγησαν, όπως είπε, στον διασυρμό του έθνους. Σχολιάζοντας δηλώσεις του κ. Μητσοτάκη, ανέφερε ότι επιστράτευσε τη συνταγματική αναθεώρηση ως εργαλείο για να «χτυπήσει» το βαθύ κράτος και τις χρόνιες παθογένειες, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως «δεν είναι το Σύνταγμα που ευθύνεται για το νέο-δημοκρατικό κλέψιμο στον ΟΠΕΚΕΠΕ, την παρακολούθηση των πολιτών με Predator, τον ανοχύρωτο σιδηρόδρομο στα Τέμπη, τις απευθείας αναθέσεις σε ημέτερους, την ενεργειακή πολιτική για τους λίγους - αντί για την ενεργειακή δημοκρατία των πολλών».
Ο κ. Παπανδρέου πρόσθεσε ότι «όπως δεν ήταν το Σύνταγμα το 2009 που παραποίησε τα δημοσιονομικά στοιχεία για το έλλειμμα και στέρησε την Ελλάδα κάθε ίχνους αξιοπιστίας στην Ευρώπη - διεθνώς και μας οδήγησε στον αναγκαστικό δανεισμό», έτσι και σήμερα η ευθύνη ανήκει στην κυβέρνηση. «Τη γαλανόλευκη σημαία - κύριοι της ΝΔ - δεν την προστατεύουν με νομικά τερτίπια και μεγάλα λόγια, προστατεύεται με τις πράξεις μας», σημείωσε, κατηγορώντας τη Νέα Δημοκρατία ότι προκαλεί τον διασυρμό του έθνους.
«Κανένα Σύνταγμα δεν σας έφταιξε», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι η αντίληψη της κυβέρνησης για τη διακυβέρνηση χαρακτηρίζεται από συγκεντρωτισμό, αυθαιρεσία, αδιαφάνεια και νομή της εξουσίας. «Μήπως το βαθύ κράτος είσαστε εσείς κύριοι της ΝΔ;» ρώτησε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ.
Ο πρώην πρωθυπουργός ανέφερε ότι το ΠΑΣΟΚ επιδιώκει αλλαγές στο Σύνταγμα και είναι έτοιμο να συνεργαστεί, υπό την προϋπόθεση ότι οι αλλαγές αυτές θα ενισχύουν τους δημοκρατικούς θεσμούς, το κράτος δικαίου και την προστασία του πολίτη από την αυθαιρεσία και την ανέχεια.
Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ για τη συνταγματική αναθεώρηση
Ο κ. Παπανδρέου κατηγόρησε τη Νέα Δημοκρατία ότι δεν δίνει λόγο στον πολίτη, επισημαίνοντας ότι στο άρθρο 86 η δίωξη υπουργών παραμένει «με απόφαση της Βουλής, με ονομαστική ψηφοφορία» και ότι για τις ανεξάρτητες αρχές δεν υπάρχει καμία υπερπλειοψηφική εγγύηση. Αναφέρθηκε επίσης στον ρόλο του Προέδρου της Δημοκρατίας, τον οποίο η ΝΔ θέλει «ενοποιητικό», αλλά χωρίς τον μηχανισμό που θα εξασφάλιζε τη συναίνεση.
Παρουσιάζοντας την πρόταση του ΠΑΣΟΚ, την οποία χαρακτήρισε «Βίβλο των Συνταγματικών Αλλαγών», είπε ότι απαντά στο ερώτημα «πώς λογοδοτεί και επιστρέφει η εξουσία στον πολίτη». Η πρόταση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, έναν τέταρτο θεσμικό άξονα δίπλα στη νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική λειτουργία: τη διαβουλευτική και συμμετοχική δημοκρατία, με μόνιμες συνελεύσεις πολιτών που θα προκύπτουν με κλήρωση, κατά το πρότυπο της αρχαίας Αθήνας αλλά και σύγχρονων χωρών όπως η Ιρλανδία, η Γαλλία και το Βέλγιο.
Προβλέπεται επίσης συνταγματική κατοχύρωση του ΕΣΥ, της στέγης, της ενέργειας και της προστασίας από την έμφυλη βία, καθώς και μια «Παιδεία δημοκρατική παντού, απελευθερωμένη από τον κρατικό συγκεντρωτισμό αλλά με σκοπό κοινωνικό - όχι κερδοσκοπικό». Όσον αφορά την ευθύνη των υπουργών, πρότεινε η δίωξη να αποφασίζεται από δικαστικό συμβούλιο με κλήρωση, «την αρχαιότερη δημοκρατική τεχνολογία αυτού του τόπου».
Η αναθεώρηση και το μέλλον της δημοκρατίας
Κλείνοντας, ο κ. Παπανδρέου επισήμανε ότι οι επόμενες εκλογές θα αναδείξουν Αναθεωρητική Βουλή και ότι η ευκαιρία για αλλαγή του Συντάγματος και επαναθεμελίωση της δημοκρατίας είναι σπάνια. «Είναι εδώ, τώρα, και θα κρίνει αν η Ελλάδα γίνει μια ευνομούμενη δημοκρατία. Αν κερδίζει την επόμενη δεκαετία ή τη χάνει», είπε, προσθέτοντας πως «το ερώτημα της κάλπης δεν θα είναι απλά “ποιος θα κυβερνήσει” αλλά “πώς θα κυβερνιέται ο τόπος”».
Απαντώντας στο ερώτημα «ποιος μπορεί να ηγηθεί μιας τέτοιας αλλαγής;», ανέφερε ότι «η ιστορία έχει ήδη απαντήσει: Αυτός που θέσπισε την αξιοκρατία του ΑΣΕΠ, απέναντι στο ρουσφέτι, τη Διαύγεια, που κατοχύρωσε το δικαίωμα του πολίτη να γνωρίζει, την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, που χτύπησε το πάρτι των φαρμακευτικών, το ΕΣΥ και τη δωρεάν παιδεία: δικαιώματα για κάθε Έλληνα, αντί για προνόμια στους “δικούς μας”».
«Με όσα λάθη θέλετε να μας χρεώσετε - και υπήρξαν - είμαστε η μόνη δύναμη που κυβέρνησε αυτόν τον τόπο και έβαλε όρια στην αυθαιρεσία της εξουσίας», ανέφερε, τονίζοντας ότι το ΠΑΣΟΚ συνδύασε την ανατροπή με τη θεσμική δημοκρατία και κινητοποίησε τον λαό, αντί να τον διαχειρίζεται από τα πάνω. «Η δημοκρατία απαιτεί καθημερινή, ζωντανή μάχη», υπογράμμισε, καλώντας κάθε προοδευτική και δημοκρατική δύναμη να συμμετάσχει. «Ο πολίτης δεν χρειάζεται σωτήρες, χρειάζεται δύναμη, φωνή και θεσμούς που τον απελευθερώνουν. Ελάτε να γράψουμε μαζί το Σύνταγμα των παιδιών μας», κατέληξε ο πρώην πρωθυπουργός.