Τις προκλήσεις που φέρνει η νέα πολυπολική διεθνής τάξη, την κρίση αξιοπιστίας των διεθνών οργανισμών και τη θέση της Ελλάδας σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον, ανέλυσε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στην εκδήλωση «The New Multipolar International Order» του Πανεπιστημίου των Ηνωμένων Εθνών (United Nations University - UNU) στο Τόκιο.
Ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι ο κόσμος βρίσκεται σε ιστορική καμπή, καθώς αλλάζει η αρχιτεκτονική της διεθνούς ασφάλειας που διαμορφώθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως είπε, η νέα πολυπολικότητα καθορίζεται από τρεις παράγοντες: τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, την τεχνητή νοημοσύνη και τη νέα βιομηχανική επανάσταση, καθώς και τη ριζική αλλαγή στη διάδοση της πληροφορίας μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Αναφερόμενος στους διεθνείς οργανισμούς, σημείωσε ότι η αδυναμία τους να διαχειριστούν κρίσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, έχει οδηγήσει σε υποχώρηση της πολυμέρειας και στην ανάληψη πρωτοβουλιών από ισχυρά και μεσαία κράτη. Ειδική αναφορά έκανε στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, υπογραμμίζοντας ότι η λειτουργία του δικαιώματος βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας δυσκολεύει τη λήψη ουσιαστικών αποφάσεων.
Ο υπουργός Εξωτερικών επεσήμανε ότι οι εξελίξεις αυτές δεν περιορίζονται στις μεγάλες συγκρούσεις, αλλά αποτυπώνονται και σε περιοχές όπως η Αφρική, όπου ο αυξανόμενος γεωπολιτικός ανταγωνισμός εντείνει τις περιφερειακές κρίσεις.
Η θέση της Ελλάδας και το Διεθνές Δίκαιο
Αναφερόμενος στη θέση της Ελλάδας, ο κ. Γεραπετρίτης παρουσίασε δύο προσεγγίσεις στην εξωτερική πολιτική: τη μία που βασίζεται στους κανόνες και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και την άλλη που δίνει προτεραιότητα στην ισχύ και στο εθνικό όφελος. Όπως υπογράμμισε, η Ελλάδα επιλέγει τη σταθερή προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο, θεωρώντας ότι αυτό αποτελεί στρατηγικό συμφέρον, ιδίως για μικρές και μεσαίες χώρες.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η εφαρμογή διαφορετικών μέτρων και σταθμών σε παρόμοιες διεθνείς υποθέσεις υπονομεύει την αξιοπιστία κρατών και οργανισμών, τονίζοντας πως το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά.
Νομιμοποίηση και λογοδοσία στη διεθνή διακυβέρνηση
Απαντώντας σε ερώτηση για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο Διεθνές Δίκαιο, ο υπουργός σημείωσε ότι οι θεμελιώδεις αρχές κάθε μορφής διακυβέρνησης είναι η νομιμοποίηση και η λογοδοσία, που σήμερα δοκιμάζονται σε διεθνές επίπεδο.
Όπως εξήγησε, η νομιμοποίηση δεν εξαρτάται μόνο από τον τρόπο απόκτησης της εξουσίας, αλλά και από τον τρόπο άσκησής της. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα, είπε, δημιουργούν προηγούμενα που θα επηρεάσουν τη διεθνή έννομη τάξη στο μέλλον.
Η ανάγκη προστασίας του Διεθνούς Δικαίου
Κλείνοντας, ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στην ανάγκη προστασίας θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου, όπως η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, με αφορμή τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ. Υπογράμμισε ότι «το Διεθνές Δίκαιο είτε είναι ένα ενιαίο σύνολο κανόνων είτε δεν υπάρχει», καλώντας σε κοινή προσπάθεια για τη διαφύλαξη της διεθνούς έννομης τάξης.