Νέα εθνική στρατηγική για την ολιστική διαχείριση των υδάτων

Στο επίκεντρο του εθνικού σχεδιασμού για τη διαχείριση των υδάτων τοποθετείται πλέον το νερό, καθώς η κυβέρνηση προχωρά στην εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης πολιτικής που στοχεύει στη βιώσιμη διαχείριση ενός δημόσιου αγαθού θεμελιώδους για την κοινωνική συνοχή, την οικονομική ανάπτυξη και την περιβαλλοντική ισορροπία.

Σε μια περίοδο που η κλιματική κρίση εντείνει τα φαινόμενα λειψυδρίας, ξηρασίας και πλημμυρών, η Ελλάδα υιοθετεί μια νέα στρατηγική προσέγγιση για την προστασία των υδάτινων πόρων. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) έθεσε στις 23 Ιουνίου σε δημόσια διαβούλευση την «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα», ένα πλαίσιο που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο σχεδιασμού και αξιοποίησης των υδάτων στη χώρα.

Η νέα στρατηγική και οι προτεραιότητες

Η στρατηγική αυτή αποτελεί την πρώτη εθνικής εμβέλειας και αποσκοπεί στη σύνδεση της προστασίας των υδάτων με την κλιματική προσαρμογή, την τεχνολογική πρόοδο και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Η επάρκεια και η ποιότητα του νερού αναγνωρίζονται ως κρίσιμοι παράγοντες για τη δημόσια υγεία, την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό και την επιχειρηματικότητα.

Κεντρικός στόχος είναι η υδατική ασφάλεια της χώρας, μέσω ενός μοντέλου διαχείρισης που βασίζεται στην πρόληψη, την επιστημονική τεκμηρίωση και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα. Η Στρατηγική έρχεται να αντιμετωπίσει χρόνιες αδυναμίες όπως η αποσπασματικότητα και ο διοικητικός κατακερματισμός.

Οι τρεις πυλώνες της Εθνικής Στρατηγικής

Η «Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα» οργανώνεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:

Πρώτον, το νερό ως εγγύηση ζωής, υγείας και ευημερίας, με στόχο τη διασφάλιση πρόσβασης όλων των πολιτών σε ποιοτικό νερό και την προστασία των υδάτινων οικοσυστημάτων.

Δεύτερον, η κλιματική θωράκιση της χώρας, με έμφαση στην πρόληψη και την προετοιμασία απέναντι σε φαινόμενα λειψυδρίας και πλημμυρών.

Τρίτον, η σύγχρονη διακυβέρνηση του νερού, μέσω ψηφιοποίησης, αξιοποίησης δεδομένων και ενίσχυσης της διαφάνειας.

Το ΥΠΕΝ δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη δημιουργία ισχυρότερων παρόχων υπηρεσιών ύδατος, ώστε οι υποδομές να ανταποκρίνονται στις αυξανόμενες ανάγκες και στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής.

Από τον σχεδιασμό στην πράξη

Η στρατηγική συνοδεύεται από συγκεκριμένες επενδύσεις και έργα. Στις 24 Ιουνίου, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου εγκαινίασε την ένταξη νησιωτικών και ηπειρωτικών δήμων στο πρόγραμμα «Παρεμβάσεις παροχής πόσιμου νερού και διαχείρισης υδάτων» του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του ΥΠΕΝ.

Ήδη έχουν υπογραφεί αποφάσεις για 25 δήμους, που αφορούν σε 33 έργα συνολικού προϋπολογισμού άνω των 41 εκατ. ευρώ. Την επόμενη εβδομάδα θα ακολουθήσει νέα απόφαση για δήμους της Πελοποννήσου, καλύπτοντας περίπου το 10% των δήμων της χώρας.

Τα έργα περιλαμβάνουν νέες γεωτρήσεις, επεκτάσεις δικτύων, μονάδες αφαλάτωσης και αντικατάσταση παλαιών δικτύων αμιάντου, περιορίζοντας απώλειες που φτάνουν έως και 70%.

Από την πολυδιάσπαση στην αποτελεσματικότητα

Το ΥΠΕΝ προωθεί μεταρρύθμιση που στοχεύει στη δημιουργία ενός ολιστικού μοντέλου διαχείρισης των υδάτινων πόρων. Εντός των ημερών αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή νομοσχέδιο που προβλέπει τη συνένωση 60 παρόχων ύδατος με την ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, για καλύτερη προστασία των υδάτων και αναβάθμιση των δικτύων.

Σήμερα λειτουργούν πάνω από 735 φορείς με αρμοδιότητες στη διαχείριση υδάτων, γεγονός που δημιουργεί αλληλεπικαλύψεις, αυξημένο κόστος και καθυστερήσεις. Η μεταρρύθμιση επιδιώκει να εξορθολογίσει το σύστημα, μειώνοντας τις απώλειες και ενισχύοντας την ποιότητα των υπηρεσιών.

Η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, σε συνδυασμό με τη γνώση των τοπικών φορέων, αναμένεται να δημιουργήσει ένα πιο ευέλικτο και αποδοτικό μοντέλο διοίκησης. Παράλληλα, η συνένωση θα αντιμετωπίσει προβλήματα υποστελέχωσης, επιτρέποντας οικονομίες κλίμακας και καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.

Χρηματοδότηση και κοινωνική διάσταση

Η νέα δομή θα ενισχύσει τη δυνατότητα προσέλκυσης χρηματοδοτήσεων για έργα ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διατήρηση κοινωνικά δίκαιων τιμολογίων και στην προστασία των ευάλωτων καταναλωτών μέσω ειδικών πολιτικών.

Η μεταρρύθμιση δεν περιορίζεται σε διοικητικές αλλαγές, αλλά αποτελεί μια συνολική προσπάθεια μετάβασης από την πολυδιάσπαση στην αποτελεσματικότητα. Με ενιαίο σχεδιασμό και ορθολογική διαχείριση, στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι το νερό θα παραμείνει ένα ποιοτικό, ασφαλές και οικονομικά προσιτό δημόσιο αγαθό για όλους.