Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που εξακολουθεί να απασχολεί τη χώρα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, μετά τις διαδοχικές εξελίξεις της οικονομικής κρίσης και της πανδημίας, είναι η μετανάστευση νέων επιστημόνων στο εξωτερικό (brain drain) και η περιορισμένη επιστροφή τους στην Ελλάδα (brain gain).
Το φαινόμενο αφορά τόσο νέους όσο και πιο έμπειρους εξειδικευμένους ιατρούς, οι οποίοι από το 2010 έως το 2020 εγκατέλειψαν μαζικά τη χώρα, με τον αριθμό τους να εκτιμάται ότι ξεπερνά τις 20.000.
Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλει η Πολιτεία για τον επαναπατρισμό των γιατρών, η προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης παραμένει σημαντική πρόκληση.
Η ρίζα του προβλήματος δεν εντοπίζεται μόνο στα οικονομικά κίνητρα, αλλά και σε ζητήματα που αφορούν την εκπαίδευση και την επαγγελματική πορεία των νέων ιατρών.
Ο τρόπος απόκτησης της ειδικότητας, η μεταπτυχιακή εκπαίδευση και οι δυνατότητες επαγγελματικής αποκατάστασης μετά την ολοκλήρωσή της αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες που επηρεάζουν τις επιλογές τους.
Οι νέοι γιατροί, μετά από τουλάχιστον έξι χρόνια σπουδών, ένα έτος υπηρεσίας υπαίθρου και, για τους άνδρες, στρατιωτική θητεία, καλούνται να ξεκινήσουν την εξειδίκευσή τους.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξημένη προτίμηση για άμεση ένταξη σε νοσοκομεία της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και άλλων μεγάλων αστικών κέντρων.
Έτσι, αρκετά περιφερειακά νοσοκομεία βρίσκονται αντιμέτωπα όχι μόνο με την έλλειψη ειδικών γιατρών, αλλά και με μειωμένη προσέλκυση ειδικευομένων, κυρίως στις παθολογικές ειδικότητες.
Στις υποειδικότητες της Παθολογίας, όπως καρδιολογία, πνευμονολογία, ενδοκρινολογία, γαστρεντερολογία, νεφρολογία, ρευματολογία, αιματολογία, λοιμωξιολογία, ογκολογία, εντατικολογία και επείγουσα ιατρική, το πρόβλημα εντοπίζεται στον μεγάλο χρόνο αναμονής, που φτάνει τα 4-8 χρόνια για την απόκτηση τίτλου ειδικότητας.
Αυτό οδηγεί πολλούς νέους γιατρούς στη μετανάστευση προς χώρες της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης, όπου συνεχίζουν την επαγγελματική τους πορεία. Παράλληλα, σημαντικός αριθμός ειδικών ιατρών εργάζεται πλέον και σε αραβικές χώρες.
Δομικές παρεμβάσεις στην ιατρική εκπαίδευση και στις υπηρεσίες υγείας
Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί δομικές αλλαγές σε όλες τις βαθμίδες του συστήματος Υγείας. Για τις υποειδικότητες της Παθολογίας προτείνεται η επέκταση του χρόνου άσκησης στο κομμάτι της Παθολογίας σε 3 ή 4 έτη, αντί για 1-2 όπως ισχύει σήμερα. Έτσι θα καλυφθούν οι θέσεις των ειδικευομένων, θα μειωθεί ο χρόνος αναμονής και θα περιοριστεί η μετανάστευση.
Επιπλέον, όλοι οι ιατροί μετά από τρία έτη εκπαίδευσης στην Παθολογία θα πρέπει να συμμετέχουν στο πρόγραμμα εφημεριών του Παθολογικού Τομέα, συμβάλλοντας στην κάλυψη των αναγκών των περιφερειακών και νησιωτικών νοσοκομείων.
Παράλληλα, χρειάζεται βελτίωση των οικονομικών και λοιπών κινήτρων, όπως διευκολύνσεις στη στέγαση και πρόσβαση σε επιστημονική ενημέρωση μέσω διαδικτύου για απομακρυσμένες περιοχές.
Απαιτείται ακόμη περαιτέρω ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, με αναβάθμιση του θεσμού του Προσωπικού Ιατρού και επαρκή στελέχωση δημοσίων δομών από γιατρούς ειδικοτήτων Παθολογίας και Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής. Παράλληλα, προτείνεται η άρση της μονιμότητας και η μείωση μισθού για τους γιατρούς των δημόσιων δομών που επιλέγουν να δραστηριοποιηθούν παράλληλα στον ιδιωτικό τομέα.
Η διαμόρφωση ενός σύγχρονου και ισορροπημένου πλαισίου απασχόλησης για τους ιατρούς του Εθνικού Συστήματος Υγείας θα εξασφαλίσει υψηλού επιπέδου υπηρεσίες προς τους πολίτες, θα ενισχύσει την παραγωγικότητα και θα λάβει υπόψη τις ανάγκες τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα. Παράλληλα, απαιτείται επικαιροποίηση των συμβάσεων των ιατρών με τον Ε.Ο.Υ.Υ., ώστε να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες των ασθενών.
Η υποστήριξη του συστήματος παραπομπών (gate keeping) θεωρείται κρίσιμη για τον καλύτερο συντονισμό της φροντίδας υγείας, μέσα από ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των γιατρών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και των υποειδικοτήτων. Στόχος είναι η διευκόλυνση και όχι ο περιορισμός της πρόσβασης των πολιτών στις αναγκαίες υπηρεσίες.
Τέλος, απαιτείται συνεπής εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με τη χορήγηση φαρμάκων αποκλειστικά κατόπιν ιατρικής συνταγής, με γνώμονα την ασφάλεια των ασθενών και την ορθολογική χρήση των φαρμάκων.
Ο Ευάγγελος Τούλης είναι πρόεδρος της Επαγγελματικής Ένωσης Παθολόγων Ελλάδος.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
