Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, καθηγητής του ΑΠΘ και πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, έκλεισε τις εργασίες του συνεδρίου του Κύκλου Ιδεών με μια τοποθέτηση που επικεντρώθηκε στην ανάγκη ρεαλισμού και ειλικρίνειας στη δημόσια συζήτηση. Όπως τόνισε, η ελληνική κοινωνία συχνά αναπαράγει στερεότυπα και παραμένει εγκλωβισμένη στο παρελθόν, γεγονός που δυσχεραίνει τη διαμόρφωση σύγχρονης στρατηγικής σκέψης.
Ο κ. Βενιζέλος υπογράμμισε ότι «σε πάρα πολλά ζητήματα είμαστε εγκλωβισμένοι στο παρελθόν» και πως αυτό το παρελθόν «έχει εισχωρήσει στο παρόν και προδιαγράφει το μέλλον». Αναφερόμενος στο διεθνές περιβάλλον, το χαρακτήρισε «αβέβαιο, ολισθηρό και επικίνδυνο».
Στη συνέχεια, έκανε λόγο για το «σύνδρομο Ζυρίχης - Λονδίνου», εξηγώντας ότι η συνθήκη με την οποία αναγνωρίστηκε η Κυπριακή Δημοκρατία εξακολουθεί να επηρεάζει υποδόρια τις αντιλήψεις όλων των κυβερνήσεων από το 1974 έως σήμερα. Όπως σημείωσε, δεν έχει υπάρξει ποτέ ένας ειλικρινής απολογισμός αυτής της περιόδου, ενώ τα ζητήματα των ελληνοτουρκικών σχέσεων παραμένουν σε εκκρεμότητα, αναμένοντας «μια καταλληλότερη περίσταση».
Η θεωρία των επεισοδίων και η ανάγκη νέας στρατηγικής
Αναφερόμενος στη λεγόμενη «θεωρία των επεισοδίων», επισήμανε ότι αυτή έχει οδηγήσει σε σταδιακές διολισθήσεις, με αποτέλεσμα να παραμένει το casus belli χωρίς οριστική απάντηση στο ζήτημα των χωρικών υδάτων. Τόνισε ότι η Ελλάδα πρέπει να ξεφύγει από αυτό το στενό πλαίσιο και να υιοθετήσει μια πιο δημιουργική και αποτελεσματική προσέγγιση, προσανατολισμένη στο εθνικό συμφέρον.
«Διακηρύσσουμε την κυριαρχία μας και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, αλλά δεν έχουμε επεκτείνει τα χωρικά ύδατα, ούτε έχουμε ανακηρύξει ΑΟΖ ή οριοθετήσει υφαλοκρηπίδα», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας πως απαιτείται «στοιχειώδης ευθύτητα» για να καθοριστεί η στάση της χώρας απέναντι στα κρίσιμα αυτά ζητήματα.
Οι διεθνείς εξελίξεις και η εθνική στρατηγική
Ο κ. Βενιζέλος σημείωσε ότι «ο κόσμος αλλάζει» και πως οι βεβαιότητες του 2019 έχουν δώσει τη θέση τους στις αβεβαιότητες του 2026. Αναφορικά με τις κινήσεις της Τουρκίας για νομοθετική ρύθμιση των θαλάσσιων ζωνών, εκτίμησε ότι η ελληνική κυβέρνηση και οι αρμόδιοι υπουργοί «κάνουν ό,τι πρέπει να κάνουν» και υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει παθητικά τις εξελίξεις, αλλά να μετατρέψει κάθε αρνητική συγκυρία σε ευκαιρία.
Απαντώντας σε ερωτήσεις για την αποκατάσταση του αισθήματος ασφάλειας εντός της Ε.Ε., του ΝΑΤΟ και των αμυντικών συμφωνιών με τις ΗΠΑ, δήλωσε: «Εάν περιμένουμε να χτυπήσει το τηλέφωνο, θα είναι σε κάθε περίπτωση αργά. Χρειαζόμαστε άλλου τύπου επίκαιρη και επιχειρησιακή εθνική στρατηγική».
Η αναθεώρηση του Συντάγματος και η ανάπτυξη
Για το θέμα της αναθεώρησης του Συντάγματος, εκτίμησε ότι «δεν πρόκειται να γίνει καμία αναθεώρηση», καθώς είναι δύσκολο να επιτευχθούν οι απαιτούμενες πλειοψηφίες. Παράλληλα, έκανε λόγο για ένα «επίχρυσο κοινωνικό συμβόλαιο» που αποκαλύφθηκε εύθραυστο κατά την οικονομική κρίση.
Υπογράμμισε την ανάγκη για υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, ώστε να καλυφθεί το κενό των ετών της κρίσης, καθώς και για μια νέα «συμμαχία και κινητοποίηση» που θα επιτρέψει την ανασύνταξη της οικονομίας. «Δεν φθάνει να έχουμε ένα κοινωνικό συμβόλαιο για τα κοινωνικά δικαιώματα. Χρειαζόμαστε και ένα αναπτυξιακού χαρακτήρα συμβόλαιο, διότι αλλιώς δεν παράγεται ο πλούτος που μπορεί να διανεμηθεί», κατέληξε ο κ. Βενιζέλος.