Ισχυρή κερδοφορία, κεφαλαιακά αποθέματα και άφθονη ρευστότητα θωρακίζουν τις τράπεζες της ευρωζώνης απέναντι σε ενδεχόμενους κραδασμούς, ωστόσο οι δημοσιονομικές ανισορροπίες, οι αποτιμήσεις των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης και οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνουν τους κινδύνους.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τη νέα Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, στην οποία ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Μπόρις Βούιτσιτς υπογραμμίζει ότι «οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της ζώνης του ευρώ παραμένουν αυξημένοι, δεδομένης της επίμονης γεωοικονομικής αβεβαιότητας και της αυξανόμενης έκθεσης στην τεχνητή νοημοσύνη.
Οι τράπεζες βρίσκονται σε καλή θέση ώστε να αντέξουν κραδασμούς, ενώ οι ευπάθειες είναι πιο έντονες σε ορισμένους μη τραπεζικούς χρηματοπιστωτικούς φορείς, όπου οι κίνδυνοι αυξάνονται και οι μακροπροληπτικές δικλείδες ασφαλείας είναι λιγότερο ανεπτυγμένες».
Συγκεκριμένα, ο τραπεζικός τομέας της ευρωζώνης βρίσκεται σε ισχυρή θέση ώστε να απορροφήσει ενδεχόμενους κραδασμούς, χάρη στα υψηλά κέρδη, τα ισχυρά κεφαλαιακά αποθέματα και την άφθονη ρευστότητα.
Στο πρώτο εξάμηνο του 2026, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων των σημαντικών τραπεζών της ευρωζώνης έφθασε στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων διαμορφώθηκε στο ιστορικό χαμηλό του 2,2% στο δεύτερο τρίμηνο.
Η διατήρηση της ανθεκτικότητας των τραπεζών εξακολουθεί να αποτελεί βασική μακροπροληπτική προτεραιότητα, παράλληλα με την αντιμετώπιση των ευπαθειών που σχετίζονται με τη ρευστότητα και τα υψηλά επίπεδα δανεισμού ορισμένων μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών φορέων.
Η επιτάχυνση της προόδου προς την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων της ΕΕ θα είναι επίσης καθοριστικής σημασίας για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας, με παράλληλη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Οι κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη και τα κρατικά ομόλογα
Σύμφωνα με την έκθεση, η οικονομία της ζώνης του ευρώ έχει συνεχίσει να επιδεικνύει ανθεκτικότητα, παρά το ενεργειακό σοκ, τις εμπορικές τριβές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Ωστόσο, οι παρατεταμένες διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό και η επίμονη αβεβαιότητα γύρω από την εμπορική πολιτική θα μπορούσαν να προκαλέσουν τριβές σε βάθος χρόνου.
Την ίδια στιγμή, η «έκρηξη» γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και τις μετασχηματιστικές δυνατότητες που προσφέρει έχει οδηγήσει σε ισχυρή άνοδο τις παγκόσμιες αγορές μετοχών, παρά την πρόσφατη μεταβλητότητα. Οι σημερινές αποτιμήσεις βασίζονται σε φιλόδοξες προσδοκίες για τα κέρδη, οι οποίες θα μπορούσαν να αμφισβητηθούν είτε από ανησυχίες σχετικά με τη χρηματοδότηση είτε από τον ανταγωνισμό φθηνότερων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Οι επενδύσεις σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης χρηματοδοτούνται ολοένα και περισσότερο μέσω δανεισμού, με αποτέλεσμα μια ενδεχόμενη μεταβολή του επενδυτικού κλίματος να μπορεί να μεταφέρει τις απώλειες από τις αγορές μετοχών στις αγορές ομολόγων, εξηγεί η ΕΚΤ στην έκθεση.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που παραθέτει η έκθεση, οι σωρευτικές κεφαλαιουχικές δαπάνες των μεγάλων αμερικανικών τεχνολογικών ομίλων αναμένεται να φθάσουν περίπου τα 5,5 τρισ. δολάρια έως το 2030.
Στη ζώνη του ευρώ, τα υψηλά επίπεδα χρέους, οι αυξανόμενες ανάγκες κρατικού δανεισμού και η στροφή προς επενδυτές κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης, που είναι πιο ευαίσθητοι στις ειδήσεις και χρησιμοποιούν υψηλότερη μόχλευση, αυξάνουν τον κίνδυνο απότομων επεισοδίων ανατιμολόγησης, αν και οι αγορές εξακολουθούν να λειτουργούν ομαλά. Η γεωοικονομική αβεβαιότητα, οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και η ασθενής οικονομική ανάπτυξη θα μπορούσαν να επιβαρύνουν περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά, περιορίζοντας τα περιθώρια που διαθέτουν οι κυβερνήσεις για να αντιμετωπίσουν κραδασμούς.
Η ΕΚΤ επισημαίνει την αυξανόμενη παρουσία των hedge funds στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης. Σε περιόδους έντασης, η απότομη μείωση των μοχλευμένων θέσεών τους μπορεί να εντείνει τις διακυμάνσεις στις τιμές και τις αποδόσεις των ομολόγων.
Η έκθεση των τραπεζών και των μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών φορέων στη χρηματοδότηση της τεχνητής νοημοσύνης και στα κρατικά ομόλογα τους καθιστά ευάλωτους σε κινδύνους ανατιμολόγησης.
Παρότι η ποιότητα των τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού παραμένει υγιής, οι υψηλότερες τιμές ενέργειας και οι ασθενέστερες οικονομικές συνθήκες θα μπορούσαν να δυσκολέψουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις να αποπληρώσουν τα χρέη τους. Οι στενότερες διασυνδέσεις μεταξύ τραπεζών και μη τραπεζικών χρηματοπιστωτικών φορέων θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη μετάδοση και την ενίσχυση των κραδασμών σε ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα.