MyDATA: Περιορισμοί στην ανίχνευση συναλλαγών χωρίς απόδειξη

Πηγές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) δίνουν απαντήσεις σε σειρά ερωτημάτων που προέκυψαν μετά τις πρόσφατες μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής σε αλυσίδες εστίασης και διανομής φαγητού. Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, οι έλεγχοι δεν περιορίζονται σε μικρές επιχειρήσεις, ενώ η συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ.) είναι συμπληρωματική, καθώς οι δύο φορείς χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους και εργαλεία. Παράλληλα, έχει ήδη ζητηθεί επίσημος έλεγχος για ενδεχόμενη εμπλοκή υπαλλήλων της Αρχής στις υπό διερεύνηση υποθέσεις.

Στην κριτική ότι η ΑΑΔΕ δεν πραγματοποιεί επαρκείς ελέγχους, οι ίδιες πηγές σημειώνουν πως μόνο το 2025 υλοποιήθηκαν 31.500 τακτικοί έλεγχοι, με φόρους και πρόστιμα ύψους 2,8 δισ. ευρώ, ενώ εντοπίστηκαν διαφυγόντα έσοδα από ΦΠΑ άνω των 457 εκατ. ευρώ σε 1.165 έρευνες απάτης. Ταυτόχρονα, πραγματοποιήθηκαν 68.400 επιτόπιοι έλεγχοι με παραβατικότητα 34,2% και 680 αναστολές λειτουργίας. Για το 2026 ο σχεδιασμός προβλέπει τουλάχιστον 72.800 ελέγχους.

Από το 2017 έως σήμερα, η ΑΑΔΕ έχει διενεργήσει 260.000 τακτικούς και 791.000 επιτόπιους ελέγχους, βεβαιώνοντας συνολικά 22,3 δισ. ευρώ σε φόρους και πρόστιμα. Επιπλέον, έχουν πραγματοποιηθεί 10.400 ειδικές έρευνες φοροδιαφυγής για απάτη ΦΠΑ, με διαφυγόντα έσοδα 4,3 δισ. ευρώ.

Απαντώντας στην άποψη ότι οι έλεγχοι επικεντρώνονται σε μικρούς φορολογούμενους, η ΑΑΔΕ επισημαίνει πως διαθέτει εξειδικευμένες μονάδες για μεγάλες επιχειρήσεις και φορολογούμενους μεγάλου πλούτου. Μετά την ενσωμάτωση του ΣΔΟΕ στις Δυνάμεις Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΔΕΟΣ), έχει συσταθεί ειδική υπηρεσία για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και του οικονομικού εγκλήματος, με σημαντικές επιτυχίες σε μεγάλες υποθέσεις κυκλωμάτων.

Συμπληρωματικοί ρόλοι ΑΑΔΕ και ΕΛ.ΑΣ.

Η αποκάλυψη συγκεκριμένων υποθέσεων από την ΕΛ.ΑΣ. δεν σημαίνει ότι η ΑΑΔΕ δεν εντοπίζει αντίστοιχες πρακτικές, τονίζεται από πηγές της Αρχής. Οι δύο φορείς λειτουργούν συμπληρωματικά, με διαφορετικά εργαλεία, όπως τηλεφωνικές επισυνδέσεις και παρακολουθήσεις για την αστυνομία. Υπάρχει συντονισμός ώστε να αποφεύγονται παράλληλες έρευνες και η ΕΛ.ΑΣ. έχει πρόσβαση στα συστήματα της ΑΑΔΕ για τις ανάγκες των ερευνών της.

Η ΑΑΔΕ αξιοποιεί ψηφιακές διασταυρώσεις, ελέγχους και μηχανισμούς είσπραξης οφειλών για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα δημόσια έσοδα αυξήθηκαν από 47 δισ. ευρώ το 2017 σε 75 δισ. ευρώ το 2025, καταγράφοντας άνοδο 60% σε οκταετία, ενώ για το 2026 εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 77 δισ. ευρώ. Η εφαρμογή του myDATA και η διασύνδεση POS με ταμειακές μηχανές αποδίδουν τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ επιπλέον έσοδα ετησίως.

Το myDATA και οι περιορισμοί του

Η ΑΑΔΕ εξηγεί ότι το σύστημα myDATA καταγράφει μόνο τα φορολογικά στοιχεία που διαβιβάζονται, χωρίς πρόσβαση σε εσωτερικά προγράμματα παραγγελιών ή διαχείρισης επιχειρήσεων. Τα εμπορικά λογισμικά παραγγελιοληψίας δεν επικοινωνούν με το myDATA, εκτός αν αφορούν ανοικτά τραπέζια σε χώρους εστίασης με σερβίρισμα, όπου υπάρχει υποχρεωτική διαβίβαση δεδομένων. Έτσι, συναλλαγές χωρίς έκδοση απόδειξης και πληρωμή με μετρητά δεν εμφανίζονται στο myDATA, καθιστώντας απαραίτητες τις καταγγελίες και τον επιτόπιο έλεγχο για την αποκάλυψη τέτοιων παρατυπιών.

Για τις επιχειρήσεις take away και delivery, η νομοθεσία δεν απαιτεί χρήση πιστοποιημένου συστήματος παραγγελιοληψίας ή διασύνδεση με το myDATA, διευκρινίζει η ΑΑΔΕ. Μόνο τα δελτία παραγγελίας για ανοικτά τραπέζια σε χώρους εστίασης διαβιβάζονται υποχρεωτικά, ενώ τα υπόλοιπα συστήματα παραμένουν ανεξάρτητα.

Σχετικά με το κόστος του myDATA, η ΑΑΔΕ τονίζει ότι η ανάπτυξη του συστήματος δεν επιβάρυνε τον κρατικό προϋπολογισμό, καθώς το ποσό των 6 εκατ. ευρώ αφορά επενδύσεις σε λογισμικό επιχειρησιακής και τεχνητής νοημοσύνης. Το myDATA λειτουργεί ως σύγχρονο εργαλείο διασταύρωσης συναλλαγών και προσυμπλήρωσης δηλώσεων, χωρίς δυνατότητα εντοπισμού συναλλαγών με μετρητά για τις οποίες δεν εκδίδονται αποδείξεις.

Διαφθορά και έλεγχοι στην ΑΑΔΕ

Στο ενδεχόμενο εμπλοκής υπαλλήλων, η ΑΑΔΕ επισημαίνει τη μηδενική ανοχή στη διαφθορά, με άμεση κίνηση πειθαρχικών και ποινικών διαδικασιών σε βάσιμες καταγγελίες. Το 2025 διενεργήθηκαν 95 έλεγχοι, με αδικήματα ή παραπτώματα να εντοπίζονται σε 25 περιπτώσεις και 17 υπαλλήλους να τίθενται σε αυτοδίκαιη αργία. Η συνεργασία με την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ., την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τις ελληνικές εισαγγελικές αρχές έχει οδηγήσει σε συλλήψεις εφοριακών και τελωνειακών για αξιόποινες πράξεις.

Η ΑΑΔΕ επενδύει στην ψηφιοποίηση διαδικασιών και στη δημιουργία Ελεγκτικών Κέντρων, με κατανομή υποθέσεων αλγοριθμικά και με μετακινήσεις ελεγκτών μεταξύ περιφερειών, ώστε να περιοριστεί η επαφή ελεγκτή και ελεγχόμενου και να ενισχυθεί η διαφάνεια.

Εντοπισμένες μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής

Η ΑΑΔΕ υπενθυμίζει σειρά σημαντικών υποθέσεων φοροδιαφυγής που αποκαλύφθηκαν τα τελευταία χρόνια, όπως κύκλωμα έκδοσης εικονικών τιμολογίων, ψηφιακή φοροδιαφυγή από e-shops, λαθρεμπόριο καυσίμων, παράνομη διακίνηση πολυτελών οχημάτων, και άλλες μεγάλες επιχειρήσεις, με σημαντικά ποσά διαφυγόντων εσόδων και επιβολή προστίμων.