Νέες διαστάσεις δίνει στη διαδικτυακή απάτη η τεχνητή νοημοσύνη.
Ψεύτικα βίντεο και εικόνες, εξαιρετικά αληθοφανή και συχνά δύσκολο να διακριθούν από το πραγματικό περιεχόμενο, κατακλύζουν τα κοινωνικά δίκτυα, εκμεταλλευόμενα τη βαθιά ριζωμένη τάση του ανθρώπου να πιστεύει στα μάτια του.
Η τεχνολογία των deepfakes επιτρέπει τη δημιουργία ή την παραποίηση εικόνων, βίντεο και ηχητικών αρχείων, εμφανίζοντας πρόσωπα να λένε ή να κάνουν πράγματα που δεν συνέβησαν.
Οι δυνατότητες αυτές αξιοποιούνται από κυκλώματα είτε για την οικονομική εξαπάτηση και την απόσπαση χρημάτων από τα θύματα είτε για την επίτευξη πολιτικών στόχων: από τον επηρεασμό εκλογών μέχρι την αποσταθεροποίηση χωρών και ειδικές υβριδικές επιθέσεις.
Με το AI να ωριμάζει με πρωτοφανή ταχύτητα και να αποτελεί ένα εύκολα προσβάσιμο εργαλείο για τον καθένα, επιτυγχάνοντας οπτικά και ηχητικά αποτελέσματα που καθιστούν εξαιρετικά δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς την αλήθεια από το ψέμα, η ψηφιακή απάτη μπορεί να λάβει ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις.
Εύλογη κριτική ασκείται στις εταιρείες τεχνολογίας.
Πώς είναι δυνατόν πανίσχυροι όμιλοι όπως η Meta, που βρίσκονται στην αιχμή της τεχνολογίας, επενδύουν δισεκατομμύρια στην τεχνητή νοημοσύνη και διαθέτουν εξαιρετικά προηγμένους αλγορίθμους, να μην καταφέρνουν να περιορίσουν αποτελεσματικότερα ακόμη και κραυγαλέες περιπτώσεις διαδικτυακής απάτης;
Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη οικονομική και ηθική διάσταση, καθώς πολλές απατηλές αναρτήσεις δεν διαδίδονται απλώς από χρήστες, αλλά προωθούνται μέσω πληρωμένων διαφημίσεων, αποφέροντας έσοδα στις ίδιες τις πλατφόρμες που καλούνται να τις ελέγξουν.
Από την πλευρά τους, η Meta και η Google δηλώνουν ότι εφαρμόζουν μηχανισμούς εντοπισμού και επαλήθευσης διαφημιζομένων και αφαίρεσης παραπλανητικών και κακόβουλων διαφημίσεων.
Προειδοποίηση της Τράπεζας της Ελλάδος
Στα τέλη Σεπτεμβρίου, η Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποίησε για την παράνομη χρήση της εικόνας του διοικητή της, Γιάννη Στουρνάρα, στο διαδίκτυο, για δεύτερη φορά σε λίγους μήνες.
«Η Τράπεζα της Ελλάδος εφιστά την προσοχή του κοινού σε περιστατικά διαδικτυακής εξαπάτησης με χρήση του ονόματος και της εικόνας του Διοικητή Γιάννη Στουρνάρα.
Ψευδή δημοσιεύματα, πλαστά προφίλ και παραπλανητικές διαφημίσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίζουν τον Διοικητή να συνομιλεί ή να αντιπαρατίθεται με γνωστούς δημοσιογράφους. Αντίστοιχες πρακτικές έχουν καταγραφεί και σε άλλες χώρες του Ευρωσυστήματος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται εικόνες ή βίντεο που έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη, ενώ οι αναρτήσεις παραπέμπουν τους χρήστες σε μη αξιόπιστες επενδυτικές ή crypto πλατφόρμες», τονιζόταν στην ανακοίνωση.
Η ΤτΕ έχει προχωρήσει σε ανακοινώσεις και νομικές ενέργειες, χωρίς, ωστόσο, να έχει εξαλειφθεί το πρόβλημα, όπως είχε επισημάνει δημόσια ο ίδιος ο διοικητής της.
«Βγάλαμε ανακοινώσεις, κάναμε μηνύσεις και όμως ακόμα παίζει αυτή η διαφήμιση παντού», είχε δηλώσει ο κ. Στουρνάρας τον περασμένο Μάιο για διαφήμιση deepfake στην οποία εμφανιζόταν ο ίδιος.
Και δεν είναι μόνο ο διοικητής της ΤτΕ θύμα deepfake. Ψεύτικα και παραποιημένα βίντεο, εικόνες και περιεχόμενο κατακλύζουν το Facebook, το Instagram και άλλα κοινωνικά δίκτυα.
Ψεύτικες εικόνες με γνωστούς πολιτικούς και δημοσιογράφους που συνοδεύονται από περιεχόμενο που προτρέπει σε αγορές κρυπτονομισμάτων για… σίγουρα κέρδη!
Αναρτήσεις που μιμούνται μεγάλες ιστοσελίδες και παρουσιάζουν στελέχη τραπεζών και αναλυτές να συστήνουν σίγουρους τρόπους για να γίνουμε πλούσιοι.
Fake αναρτήσεις δήθεν γνωστών πολυκαταστημάτων που μοιράζουν για λίγα ευρώ ηλεκτρονικά είδη αξίας εκατοντάδων ευρώ σε… όσους προλάβουν.
Και αυτό γίνεται παντού.
Πρόσφατο δημοσίευμα των FT αναφερόταν σε επενδυτικές απάτες με κατασκευασμένες εικόνες και δημοσιεύματα που χρησιμοποιούν γνωστά πρόσωπα, μεταξύ αυτών τον διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας, Andrew Bailey.
Τεχνολογικοί γίγαντες σε γκρίζες ζώνες
Πρόκειται για ένα μεγάλο παράδοξο: οι πλατφόρμες αυτές, που καμαρώνουν για τα δισ. που επενδύουν σε τεχνολογίες αιχμής και AI και ισχυρίζονται ότι διαθέτουν τόσο εξελιγμένα συστήματα που αρκούν λίγα δευτερόλεπτα σκρολαρίσματος για να βρουν τον κατάλληλο πελάτη για κάθε διαφήμιση, δυσκολεύονται να αποκρούσουν αυτό το κύμα της διαδικτυακής απάτης.
Και σε πολλές περιπτώσεις μιλάμε για απάτες που βγάζουν… μάτι.
Με τον διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, ή την πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, και πολλά άλλα γνωστά στο ευρύ κοινό πρόσωπα να διαφημίζουν και να προωθούν κρυπτονομίσματα και επενδυτικές πλατφόρμες σχεδιασμένες να αρπάξουν χρήματα πολιτών.
Με κάποιον τρόπο καταφέρνουν να ξεπερνούν τους μηχανισμούς ελέγχου των πληρωμένων διαφημίσεων των μεγάλων εταιρειών και να φιγουράρουν ως κανονικό, νόμιμο περιεχόμενο.
Παλαιότερη έρευνα του Reuters παρουσίασε εσωτερική πρόβλεψη της Meta που υπολόγιζε ότι το 2024 περίπου το 10% των ετήσιων εσόδων της —περί τα 16 δισ. δολάρια— θα προερχόταν από διαφημίσεις για απάτες και απαγορευμένα αγαθά.
Η Meta αμφισβήτησε την εκτίμηση ως υπερβολική.
Το ερώτημα, όμως, παραμένει: όταν μια πλατφόρμα πληρώνεται για να βάλει μια διαφήμιση μπροστά μας, πώς γίνεται ο έλεγχός της να καταλήγει δική μας δουλειά;
Η Λερναία Ύδρα της διαδικτυακής απάτης
Reuters, Guardian και Financial Times καταγράφουν περιστατικά διαδικτυακής απάτης, στα οποία εγκληματικά δίκτυα αξιοποιούν ψεύτικες ειδήσεις, πλαστοπροσωπία γνωστών προσώπων και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης (deepfake), προκειμένου να αποσπάσουν χρήματα ή προσωπικά δεδομένα από ανυποψίαστους χρήστες.
Μεγάλες δημοσιογραφικές έρευνες (Reuters, Guardian) αποκαλύπτουν τον τρόπο λειτουργίας οργανωμένων κυκλωμάτων, τις οικονομικές απώλειες των θυμάτων και τα σοβαρά ερωτήματα που προκύπτουν για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων στις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες.
Ο Guardian, σε δημοσίευμα της 12ης Ιουλίου 2026, με τίτλο «A very good clone: news stories faked to lure victims to scam investment sites», περιγράφει πώς επιτήδειοι δημιουργούν σχεδόν πιστά αντίγραφα γνωστών ενημερωτικών ιστοσελίδων, όπως του Guardian και του BBC.
Σε αυτά δημοσιεύουν κατασκευασμένες ειδήσεις, χρησιμοποιώντας ονόματα και εικόνες αναγνωρίσιμων προσώπων, προκειμένου να προσδώσουν αξιοπιστία σε δήθεν επενδυτικές ευκαιρίες.
Οι χρήστες παραπέμπονται σε απατηλές πλατφόρμες, όπου καλούνται να καταχωρίσουν προσωπικά στοιχεία και να καταθέσουν χρήματα.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική για τη λειτουργία των ψηφιακών πλατφορμών είναι η έρευνα του Reuters της 15ης Δεκεμβρίου 2025, με τίτλο «Meta tolerates rampant ad fraud from China to safeguard billions in revenue».
Βασισμένο σε εσωτερικά εταιρικά έγγραφα, το πρακτορείο ανέφερε ότι η Meta είχε υπολογίσει πως περίπου το 19% των διαφημιστικών εσόδων της από την Κίνα το 2024, ποσό που ξεπερνούσε τα 3 δισεκατομμύρια δολάρια, συνδεόταν με διαφημίσεις για απάτες και άλλες απαγορευμένες δραστηριότητες.
Σύμφωνα με την έρευνα, παρότι είχαν εφαρμοστεί μέτρα που περιόρισαν σημαντικά το πρόβλημα, ορισμένες παρεμβάσεις εγκαταλείφθηκαν ή περιορίστηκαν υπό το βάρος των οικονομικών επιπτώσεων. Η Meta αμφισβήτησε πλευρές της παρουσίασης και υποστήριξε ότι λαμβάνει εκτεταμένα μέτρα για τον εντοπισμό και την αφαίρεση απατηλών διαφημίσεων.
Τον Μάρτιο του 2025, άλλη μεγάλη έρευνα του Guardian, με τίτλο «Deepfakes, cash and crypto: how call centre scammers duped 6,000 people», αποκάλυψε οργανωμένο κύκλωμα απάτης με έδρα τη Γεωργία, το οποίο φέρεται να εξαπάτησε περίπου 6.000 ανθρώπους, αποσπώντας συνολικά 35 εκατομμύρια δολάρια.
Οι δράστες χρησιμοποιούσαν ψεύτικες διαφημίσεις, κατασκευασμένες ειδήσεις και βίντεο deepfake γνωστών προσωπικοτήτων, όπως ο οικονομικός σύμβουλος Martin Lewis, για να προωθήσουν ανύπαρκτες επενδύσεις, κυρίως σε κρυπτονομίσματα.
Το Reuters, σε δημοσίευμα της 31ης Αυγούστου 2026, αποκάλυψε ότι στο Facebook και το Instagram εξακολουθούσαν να προβάλλονται τουλάχιστον 39 διαφημίσεις που οδηγούσαν σε κακόβουλες εφαρμογές, ακόμη και μετά από σχετική προειδοποίηση των ινδικών αρχών.
Οι εφαρμογές μπορούσαν να υποκλέψουν τραπεζικά στοιχεία και να διευκολύνουν μη εξουσιοδοτημένες συναλλαγές.
Στις 13 Σεπτεμβρίου 2026, ο Guardian παρουσίασε αντίστοιχη υπόθεση παραπλανητικών διαφημίσεων στο Facebook και το Instagram, στις οποίες χρησιμοποιούνταν παράνομα η επωνυμία της βρετανικής αλυσίδας Tesco για την προώθηση μη αδειοδοτημένων διαδικτυακών καζίνο.
Οι Financial Times, στις 22 Αυγούστου 2026, με το άρθρο «The age of the populist financial scam», αναφέρθηκαν στη χρήση κατασκευασμένων εικόνων και ψεύτικων δημοσιευμάτων που εμφανίζουν δημόσια πρόσωπα να προωθούν ανύπαρκτες επενδυτικές ευκαιρίες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση παραποιημένου υλικού με τον διοικητή της Τράπεζας της Αγγλίας, Andrew Bailey, και τον πολιτικό Nigel Farage.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις πλατφόρμες της Meta.
Ο Guardian, σε δημοσίευμα της 5ης Αυγούστου 2025, είχε αναδείξει την προβολή απατηλών διαφημίσεων στο YouTube, με τεχνητά κατασκευασμένη εικόνα και φωνή του Βρετανού οικονομικού συμβούλου Martin Lewis, ο οποίος εμφανιζόταν να προωθεί επενδύσεις σε κρυπτονομίσματα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
