Οι κρίσιμες πρώτες ύλες έχουν αναδειχθεί, στη σημερινή ταραχώδη περίοδο, σε βασικό παράγοντα οικονομικής ισχύος και γεωπολιτικής επιρροής. Η ενεργειακή μετάβαση, η τεχνητή νοημοσύνη, τα data centers, τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ηλεκτροκίνηση και οι αμυντικές τεχνολογίες εξαρτώνται από μέταλλα όπως ο χαλκός, το νικέλιο, το λίθιο και οι σπάνιες γαίες.
Με τη ζήτηση να αυξάνεται παγκοσμίως, η διασφάλιση της πρόσβασης σε αυτές τις πρώτες ύλες εξελίσσεται σε ζήτημα στρατηγικής αυτονομίας για κράτη και οικονομίες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναγνωρίσει έγκαιρα αυτή την πρόκληση. Μέσω του Κανονισμού για τις Κρίσιμες Πρώτες Ύλες (Critical Raw Materials Act), θέτει συγκεκριμένους στόχους για την ενίσχυση της εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης στρατηγικών μετάλλων στην Ευρώπη. Στόχος είναι η μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες και η δημιουργία ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη, καθώς η ανακύκλωση, παρά τη σημασία της, δεν επαρκεί για να καλύψει τη μελλοντική ζήτηση. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι «η ανάπτυξη νέων μεταλλευτικών έργων αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την υλοποίηση της ενεργειακής και ψηφιακής μετάβασης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η αδειοδότηση και η ανάπτυξη ενός νέου μεταλλείου μπορεί να απαιτήσουν ακόμη και μία δεκαετία μέχρι την έναρξη της παραγωγής».
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Ελλάδα φαίνεται να διαθέτει σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα. Η μακρά μεταλλευτική παράδοση, το αξιόλογο και ανεκμετάλλευτο ορυκτό δυναμικό και η υψηλή τεχνογνωσία του κλάδου, δημιουργούν τις συνθήκες ώστε η χώρα να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας των κρίσιμων πρώτων υλών.
Επιπλέον, η ανάπτυξη τέτοιων έργων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης διασφαλίζει την αξιοποίηση των πόρων με τα αυστηρότερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά πρότυπα διεθνώς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το έργο των Σκουριών στη ΒΑ Χαλκιδική, μία από τις μεγαλύτερες μεταλλευτικές επενδύσεις μεγάλης κλίμακας στην Ευρώπη, με φορέα υλοποίησης την Ελληνικός Χρυσός Α.Ε.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ελληνικός Χρυσός Α.Ε., Χρήστο Μπαλάσκα, «οι Σκουριές αναδεικνύουν στην πράξη τον στρατηγικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ελλάδα στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων πρώτων υλών. Με την παραγωγή χαλκού και χρυσού, το έργο ενισχύει την παραγωγική βάση της χώρας και συμβάλλει στη διασφάλιση πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση της Ευρώπης».
Με μέση ετήσια παραγωγή περίπου 140.000 ουγκιών χρυσού και 67 εκατομμυρίων λιβρών χαλκού, το έργο αναμένεται να αποτελέσει σημαντικό ευρωπαϊκό παραγωγό χαλκού, ενός μετάλλου που βρίσκεται στον πυρήνα της ενεργειακής και ψηφιακής μετάβασης.
Πέρα από τη συμβολή τους στην ευρωπαϊκή ασφάλεια εφοδιασμού, οι Σκουριές εκτιμάται ότι έχουν και «ισχυρό αναπτυξιακό αποτύπωμα» για την Ελλάδα, καθώς «δημιουργούν χιλιάδες θέσεις εργασίας, ενισχύουν τις ελληνικές επιχειρήσεις μέσω της εφοδιαστικής αλυσίδας, αυξάνουν τις εξαγωγές και ενδυναμώνουν τη θέση της χώρας ως αξιόπιστου παραγωγού στρατηγικών μετάλλων, σε μια περίοδο έντονου διεθνούς ανταγωνισμού».
Η γεωπολιτική σημασία των κρίσιμων πρώτων υλών αναμένεται να ενισχυθεί τα επόμενα χρόνια. Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερα ώριμα έργα, ικανά να στηρίξουν την παραγωγική της βάση και να μειώσουν την εξάρτησή της από εισαγόμενες πρώτες ύλες, κυρίως από χώρες εκτός δυτικού τόξου.
«Η Ελλάδα διαθέτει τις προϋποθέσεις να αποτελέσει μέρος αυτής της λύσης και το έργο των Σκουριών, αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μια στρατηγική επένδυση μπορεί να συνδυάσει την οικονομική ανάπτυξη, τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και τη συμβολή στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία», εκτιμούν επιστήμονες.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
