Περισσότερα από 2,1 δισ. ευρώ έχουν καταβληθεί από τον ΕΛΓΑ την περίοδο 2020-2026 για αποζημιώσεις ζημιών στη φυτική παραγωγή και το ζωικό κεφάλαιο, καθώς και για προγράμματα κρατικών ενισχύσεων που σχετίζονται με μεγάλες καταστροφές των τελευταίων ετών, σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού.
Η αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων και η ένταση της κλιματικής κρίσης οδηγούν σε διαρκώς αυξανόμενες ανάγκες αποζημιώσεων, ενώ τα έσοδα από την ειδική ασφαλιστική εισφορά παραμένουν σταθερά. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες προκλήσεις για τη χρηματοοικονομική ισορροπία του ΕΛΓΑ.
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος του ΕΛΓΑ, Ανδρέας Λυκουρέντζος, στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, «οι αποζημιώσεις οι οποίες κατεβλήθησαν την περίοδο 2020-2026, υπερβαίνουν τα 2 δισ. ευρώ και αποτελούν μία κορυφαίας σημασίας παρέμβαση για τη στήριξη των αγροτικών νοικοκυριών, όταν δοκιμάζονται από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και άλλες περιπτώσεις ζημιών».
Συμπλήρωσε ότι οι υπάλληλοι του Οργανισμού και η Διοίκηση κατάφεραν να μεταβιβάσουν τις αποζημιώσεις και τις ενισχύσεις το συντομότερο δυνατό, κυρίως μέσω προκαταβολών μετά από καταστροφικές ζημίες όπως ο «Ιανός» και ο «Daniel». Στόχος ήταν οι ασφαλισμένοι παραγωγοί να νιώθουν τη στήριξη του ΕΛΓΑ.
Ο κ. Λυκουρέντζος επισήμανε πως οι σημερινοί Κανονισμοί Ασφάλισης, με τη στήριξη της Κυβέρνησης, επιτρέπουν στον Οργανισμό να διαθέτει φερεγγυότητα και αξιοπιστία. Τόνισε ότι κάθε προσθήκη κάλυψης νέων ζημιογόνων αιτιών απαιτεί αντίστοιχη αύξηση των εσόδων του ΕΛΓΑ, ενώ η συζήτηση για ενίσχυση των εσόδων δεν έχει αποδώσει μέχρι σήμερα, λόγω κοινωνικών και πολιτικών παραγόντων.
Σχετικά με τις δημόσιες τοποθετήσεις, υπογράμμισε ότι «δεν είναι δυνατόν να διακινούνται από πολιτικά κόμματα και κοινωνικούς εταίρους, ανέξοδες υποσχέσεις, να αποφεύγουν τις υπεύθυνες απαντήσεις εκείνοι, οι οποίοι οφείλουν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων. Οφείλουμε να συνεργαστούμε όλοι μαζί να αντιμετωπίσουμε τα δυσβάσταχτα κόστη αποζημιώσεων, τα οποία προκαλεί η όξυνση της κλιματικής κρίσης. Πάντως, με πίστη και αποφασιστικότητα, συνεχίζουμε την πορεία μας με γνώμονα την δικαίωση των προσδοκιών των ασφαλισμένων παραγωγών αλλά και τη στήριξη του ΕΛ.Γ.Α., ως του μοναδικού ασφαλιστικού Οργανισμού της χώρας».
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΛΓΑ, από το συνολικό ποσό των 2,1 δισ. ευρώ, τα 1.881.765.977,34 ευρώ αφορούν αποζημιώσεις που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο των Κανονισμών Ασφάλισης για ζημιές σε φυτική παραγωγή και ζωικό κεφάλαιο.
Από αυτά, 1.069.516.776,69 ευρώ προήλθαν από την Ειδική Ασφαλιστική Εισφορά των παραγωγών, ενώ τα υπόλοιπα 812.249.200,65 ευρώ καλύφθηκαν από τον Τακτικό Προϋπολογισμό, μέσω του ΕΛΓΑ και ειδικών προγραμμάτων, όπως στις περιπτώσεις των καταστροφών από τον «Ιανό» και τα φαινόμενα «Daniel-Elias».
Επιπλέον, 200.853.954,83 ευρώ διατέθηκαν σε προγράμματα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων και δράσεις σε συνεργασία με την Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής, κυρίως για ζημιές από μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων ετών.
Οικονομική σταθερότητα και διαχείριση κινδύνου
Ο κ. Λυκουρέντζος ανέφερε ότι από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Νοέμβριο του 2019, βασικός στόχος ήταν η οικονομική σταθερότητα του Οργανισμού και η διατήρηση της δυνατότητάς του να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις προς τους ασφαλισμένους παραγωγούς.
Υπογράμμισε ότι η διεύρυνση των καλύψεων ή η προσθήκη νέων κινδύνων προϋποθέτει εξασφάλιση πρόσθετων πόρων, ώστε ο ΕΛΓΑ να διατηρεί φερεγγυότητα και αξιοπιστία.
Τα οικονομικά στοιχεία αναδεικνύουν τη μεγαλύτερη πίεση που ασκεί η κλιματική κρίση, με τις ανάγκες για αποζημιώσεις να αυξάνονται κάθε χρόνο, ενώ οι συντελεστές της ειδικής ασφαλιστικής εισφοράς παραμένουν σταθεροί.
Σύμφωνα με τη Δήλωση Καλλιέργειας του 2025, η ασφαλιζόμενη αξία της φυτικής παραγωγής και του ζωικού κεφαλαίου ανέρχεται στα 10 δισ. ευρώ, με τα προβλεπόμενα έσοδα του ΕΛΓΑ να φτάνουν τα 232 εκατ. ευρώ.
Μέχρι το τέλος Αυγούστου 2026, οι παραγωγοί έχουν καταβάλει λιγότερα από 200 εκατ. ευρώ, ενώ οι συνολικές οφειλές προς τον ΕΛΓΑ για την περίοδο 2020-2025 ανέρχονται σε 113.786.593,68 ευρώ.
Εκτίμηση ζημιών και ψηφιοποίηση διαδικασιών
Η διαδικασία εκτίμησης ζημιών βασίζεται σε συγκεκριμένα στάδια ελέγχου, με αυτοψίες και πορίσματα από γεωτεχνικούς, γεωπόνους και κτηνιάτρους, τα οποία εξετάζονται από τους επόπτες των τοπικών υποκαταστημάτων.
Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η ακρίβεια και η αντικειμενικότητα στις εκτιμήσεις, περιορίζοντας το ενδεχόμενο αυθαίρετων αξιολογήσεων ή άνισης μεταχείρισης των παραγωγών.
Ο ΕΛΓΑ διαθέτει ιδιόκτητα πληροφοριακά συστήματα που υποστηρίζουν το έργο των υπηρεσιών του και δεν επιτρέπουν παρεμβάσεις στην καταχώριση των πορισμάτων ή στις διαδικασίες πληρωμής της ειδικής ασφαλιστικής εισφοράς.
Αλλαγές αναμένονται από το 2027 με την ολοκλήρωση του έργου «Ψηφιοποίηση της Εκτιμητικής Διαδικασίας», προϋπολογισμού 1,6 εκατ. ευρώ, που σχεδιάστηκε το 2019 από τη διοίκηση του ΕΛΓΑ σε συνεργασία με τον τότε υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κυριάκο Πιερρακάκη.
Με την εγκατάσταση των νέων συστημάτων, τα δεδομένα από τις εκτιμήσεις θα μεταφέρονται ψηφιακά στους κεντρικούς υπολογιστές του Οργανισμού, αφού προηγηθεί ποιοτικός έλεγχος από τους επόπτες.
Η νέα διαδικασία αναμένεται να μειώσει τον χρόνο καταχώρισης πορισμάτων και εκκαθάρισης αποζημιώσεων τουλάχιστον κατά έξι μήνες.
Επέκταση του προγράμματος χαλαζικής προστασίας
Ο ΕΛΓΑ διευρύνει το Εθνικό Πρόγραμμα Χαλαζικής Προστασίας για την περίοδο 2027-2030, αυξάνοντας την καλυπτόμενη έκταση από τα 5,5 εκατ. στρέμματα σε περίπου 6,5 εκατ. στρέμματα.
Η επέκταση θα πραγματοποιηθεί με βάση τις επιχειρησιακές δυνατότητες των αεροσκαφών του προγράμματος, ενώ εξετάζεται και η χρήση νέων τεχνολογιών για την περαιτέρω προστασία της αγροτικής παραγωγής από ακραία καιρικά φαινόμενα.