Η ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθεί πλέον νέα κλαδική και γεωγραφική κατεύθυνση, καθώς οι υψηλότεροι ρυθμοί αύξησης δεν καταγράφονται στους παραδοσιακούς τομείς όπου οι ΜμΕ είχαν κυρίαρχο ρόλο τα προηγούμενα χρόνια. Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν από το Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Alpha Bank, που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα.
Όπως αναφέρει το δελτίο, με βάση ευρωπαϊκά στοιχεία, το 2025 πρωταγωνιστές ήταν οι πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες, το οικοσύστημα εγγύτητας και κοινωνικής οικονομίας, η υγεία, ο τουρισμός και το ψηφιακό οικοσύστημα. Για το 2026, αναμένεται ισχυρή δυναμική και σε στρατηγικούς τομείς όπως οι ΑΠΕ, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, καθώς και η αεροδιαστημική και άμυνα. Αντίθετα, παραδοσιακοί κλάδοι με έντονη παρουσία των ΜμΕ, όπως η αγροδιατροφή, η κλωστοϋφαντουργία και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, εμφανίζουν πιο συγκρατημένες επιδόσεις.
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις οικονομίες που ξεχωρίζουν, σημειώνοντας ισχυρή αύξηση της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) των ΜμΕ το 2025 και διατηρώντας υψηλές αναπτυξιακές προοπτικές για το 2026. Ωστόσο, το δελτίο επισημαίνει ότι παρά τη γενικευμένη ανάκαμψη που προβλέπεται για το 2026, η σύγκλιση των επιδόσεων των ΜμΕ μεταξύ των κρατών-μελών παραμένει περιορισμένη.
Οι ευρωπαϊκές μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν βασικό πυλώνα της οικονομίας της ΕΕ. Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση για τις ευρωπαϊκές ΜμΕ 2025/2026, αντιπροσωπεύουν το 99,8% του συνόλου των επιχειρήσεων, το 63,7% της απασχόλησης και το 51,7% της συνολικής προστιθέμενης αξίας στην οικονομία της ΕΕ το 2025. Η επιχειρηματική βάση της Ευρώπης στηρίζεται στις μικρές μονάδες, καθώς οι πολύ μικρές επιχειρήσεις (με λιγότερους από 10 εργαζόμενους) αποτελούν το 94,5% του συνόλου, απασχολούν το 30,4% των εργαζομένων και παράγουν το 20,5% της συνολικής προστιθέμενης αξίας. Αυτή η κατηγορία καταγράφει υψηλότερους ρυθμούς αύξησης της προστιθέμενης αξίας σε σχέση με τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις, ιδίως την περίοδο 2021-2026.
Το 2025, οι ευρωπαϊκές ΜμΕ διατήρησαν θετική αναπτυξιακή δυναμική, με την πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία να αυξάνεται κατά 2,5% και περαιτέρω επιτάχυνση στο 2,9% να προβλέπεται για το 2026. Η απασχόληση ενισχύθηκε κατά 1,0% το 2025 και αναμένεται αύξηση 1,1% το 2026, ενώ ο αριθμός των ΜμΕ αυξήθηκε κατά 1,8%, κυρίως λόγω των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν ότι οι ΜμΕ παραμένουν βασικός μηχανισμός δημιουργίας νέας επιχειρηματικής δραστηριότητας και θέσεων εργασίας στην ΕΕ.
Κλαδικές εξελίξεις και παραγωγικότητα στις ευρωπαϊκές ΜμΕ
Η οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη ενισχύεται από επενδύσεις, ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) και μεταρρυθμίσεις που δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον για τις ΜμΕ. Η σταδιακή υποχώρηση του κόστους δανεισμού ωφέλησε τις επιχειρήσεις, ενώ η ηπιότερη αύξηση της απασχόλησης σε συνδυασμό με την επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας υποδηλώνει βελτίωση της παραγωγικότητας. Μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της «Ατζέντας Ανταγωνιστικότητας» και η βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος ενισχύουν περαιτέρω τις προοπτικές ανάπτυξης των ΜμΕ.
Η ανάλυση των βιομηχανικών οικοσυστημάτων της ΕΕ δείχνει σημαντικές διαφοροποιήσεις στις επιδόσεις των ΜμΕ μεταξύ των επιμέρους κλάδων. Οι ΜμΕ κυριαρχούν σε κλάδους έντασης εργασίας, όπως οι κατασκευές, ο τουρισμός, η κλωστοϋφαντουργία και το λιανικό εμπόριο, ενώ διαδραματίζουν μικρότερο ρόλο σε κλάδους έντασης κεφαλαίου ή υψηλής ρυθμιστικής έντασης, όπως οι ενεργοβόρες βιομηχανίες και η υγεία. Στις κατασκευές, παράγουν το 72% της συνολικής πραγματικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας, ενώ οι πολύ μικρές επιχειρήσεις κυριαρχούν με μερίδιο 38%.
Ωστόσο, οι ταχύτερα αναπτυσσόμενοι κλάδοι δεν ήταν οι παραδοσιακοί «πρωταγωνιστές» των ΜμΕ. Το 2025, οι υψηλότεροι ρυθμοί αύξησης της προστιθέμενης αξίας καταγράφηκαν στις πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες, το οικοσύστημα εγγύτητας και κοινωνικής οικονομίας, την υγεία, τον τουρισμό και το ψηφιακό οικοσύστημα. Στον αντίποδα, συρρίκνωση σημειώθηκε σε αγροδιατροφικό τομέα, ηλεκτρονικά, ενεργοβόρες βιομηχανίες και κλωστοϋφαντουργία.
Για το 2025-2026, η ανάπτυξη αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω στους κλάδους πολιτιστικών και δημιουργικών βιομηχανιών, ψηφιακής οικονομίας, υγείας και τουρισμού. Οι προβλέψεις για το 2026 δείχνουν συνολική ανάκαμψη, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρουσιάζουν τα οικοσυστήματα αεροδιαστημικής και άμυνας, ΑΠΕ και ψηφιακού μετασχηματισμού. Παρά το μικρότερο μερίδιο των ΜμΕ σε αυτούς τους κλάδους, εκτιμάται ότι θα εμφανίσουν υψηλότερους ρυθμούς αύξησης της προστιθέμενης αξίας σχεδόν σε όλα τα στρατηγικά οικοσυστήματα.
Η έκθεση υπογραμμίζει τη σημασία των κλάδων υψηλής τεχνολογίας και έντασης γνώσης, σημειώνοντας ότι η μελλοντική ανταγωνιστικότητα των ΜμΕ θα εξαρτηθεί από την επιτάχυνση της ψηφιακής και πράσινης μετάβασης, την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών και τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος. Η εξέλιξη της παραγωγικότητας των ΜμΕ αναδεικνύεται ως κρίσιμος παράγοντας ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας.
Διαφοροποιήσεις στην παραγωγικότητα των ΜμΕ μεταξύ των κλαδικών οικοσυστημάτων είναι εμφανείς, με εντονότερη δυναμική σε τομείς όπως ο τουρισμός, η κοινωνική οικονομία και η υγεία, ενώ πιο συγκρατημένες επιδόσεις καταγράφονται σε παραδοσιακούς κλάδους όπως η κλωστοϋφαντουργία, οι ενεργοβόρες βιομηχανίες και ο αγροδιατροφικός τομέας. Η βελτίωση της παραγωγικότητας αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τη διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής και ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών ΜμΕ.
Η νέα γεωγραφία των ευρωπαϊκών ΜμΕ
Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφει σημαντικές διαφοροποιήσεις στις επιδόσεις των ΜμΕ μεταξύ των κρατών-μελών, αναδεικνύοντας ότι ακόμη και γειτονικές οικονομίες μπορεί να ακολουθούν διαφορετικές αναπτυξιακές πορείες. Το 2025, οι υψηλότεροι ρυθμοί αύξησης της προστιθέμενης αξίας των ΜμΕ καταγράφηκαν σε Ιρλανδία, Σλοβενία, Τσεχία, Ελλάδα και Μάλτα, ενώ συρρίκνωση σημειώθηκε σε Ουγγαρία, Γερμανία και Λετονία.
Για το 2026, η Πολωνία προβλέπεται να εμφανίσει την ισχυρότερη ανάπτυξη, με Τσεχία και Ελλάδα να διατηρούν δυναμική, ενώ όλες οι χώρες της ΕΕ αναμένεται να επιστρέψουν σε θετικούς ρυθμούς μεταβολής της ΑΠΑ των ΜμΕ. Οι διαφοροποιήσεις αυτές αντανακλούν διαφορές στην παραγωγική διάρθρωση, την τεχνολογική ένταση, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και το επιχειρηματικό περιβάλλον κάθε χώρας.
Ως αποτέλεσμα, παρά τη γενικευμένη ανάκαμψη που προβλέπεται για το 2026, η σύγκλιση των επιδόσεων των ΜμΕ μεταξύ των κρατών-μελών παραμένει περιορισμένη.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
