«Μεζούρα» στις εξαγγελίες των κομμάτων από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο

Σε κοστολόγηση των προεκλογικών εξαγγελιών των κομμάτων, κατά παραγγελία, θα προβαίνει από φέτος το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, εκτιμώντας τόσο το ετήσιο δημοσιονομικό τους κόστος, όσο και σε ορίζοντα τετραετίας.

Δικαίωμα υποβολής αιτήματος κοστολόγησης έχουν τα πολιτικά κόμματα που λειτουργούν νόμιμα σύμφωνα με την εκλογική νομοθεσία και έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις βουλευτικές εκλογές.

Το ΕΔΣ θα εξετάζει τα αιτήματα κοστολόγησης που υποβάλλονται σύμφωνα με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και θα προβαίνει στην αξιολόγησή τους κατά τρόπο αντικειμενικό, και σύμφωνο με την αρχή της ίσης μεταχείρισης των πολιτικών κομμάτων, όπως σημειώνει.

Είναι συχνές οι αντεγκλήσεις μεταξύ των κομμάτων, σχετικά με το κόστος των παροχών και γενικά των παρεμβάσεων που εξαγγέλλουν, αν είναι εντός των δημοσιονομικών αντοχών ή αν είναι εφικτές και υλοποιήσιμες.

Τις πολιτικές αυτές κόντρες έρχεται να τις περιορίσει το ΕΔΣ, το οποίο για πρώτη φορά αξιοποιεί τις διατάξεις του ν. 4270/2014, προσφέροντας πιστοποιητικά δημοσιονομικής ή μη βιωσιμότητας, στα προεκλογικά προγράμματα των κομμάτων, δεσμευόμενο ότι η κοστολόγηση γίνεται με αμεροληψία και αξιοπιστία, σύμφωνα με τα εθνικά και ευρωπαϊκά πρότυπα και για την ίση μεταχείριση των πολιτικών κομμάτων.

Ωστόσο, κάποιες αξιολογήσεις ίσως να μην μάθουμε ποτέ, καθώς για τη δημοσιοποίησή τους, θα πρέπει να συναινέσει το πολιτικό κόμμα που ζήτησε την αξιολόγηση.

Υποβολή προγραμμάτων από τον Νοέεμβριο

Ειδικότερα, από την 1η Νοεμβρίου 2026 το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, θα δέχεται προτάσεις από τα κόμματα, προκειμένου να αξιολογηθούν ως προς τις δημοσιονομικές τους επιπτώσεις στα έσοδα και (κυρίως) στις δαπάνες του προϋπολογισμού.

Για την πρώτη εφαρμογή του μέτρου, τίθεται περιορισμός ότι κάθε κόμμα μπορεί να υποβάλει μέχρι και 10 προεκλογικές προτάσεις από τα κόμματα με δικαίωμα συμμετοχής στις Εθνικές Εκλογές, αξιολογώντας και να ποσοτικοποιώντας τον δημοσιονομικό τους αντίκτυπο.

Για την αξιολόγηση των προτάσεων το ΕΔΣ θα αντλεί στοιχεία από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους (ΓΛΚ), την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ), τον Οργανισμό Προνοιακών Επιδομάτων και Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΟΠΕΚΑ), τις υπηρεσίες κοινωνικής ασφάλισης, όπως ο Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ), το Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) και άλλους αρμόδιους φορείς είναι κρίσιμη για την ακριβή εκτέλεση της κοστολόγησης.

Η αξιολόγηση ως προς τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των προεκλογικών εξαγγελιών θα γίνεται αναφορικά με το τρέχον οικονομικό έτος και για έναν μεσοπρόθεσμο ορίζοντα έως 4 επιπλέον έτη.

Η διαδικασία και το πλαίσιο κοστολόγησης

Η διαδικασία της κοστολόγησης των προτάσεων των κομμάτων είναι η ακόλουθη:

1. Κάθε πολιτικό κόμμα ορίζει έναν εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο, ο οποίος αναλαμβάνει την υποβολή και τη συνεργασία καθ' όλη τη διαδικασία και μπορεί να υποβάλει άπαξ έως 10 προτάσεις, από την 1η Νοεμβρίου 2026  έως το αργότερο 120 ημέρες πριν την ημερομηνία εκλογών.
2. Τα μέτρα που ζητείται η κοστολόγησή τους, πρέπει να είναι σαφή και αναλυτικά, με συγκεκριμένο δημοσιονομικό αποτύπωμα, και να συμμορφώνονται με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.
3. Κατά προτεραιότητα εξετάζονται μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως. Ενδεικτικά πολιτικές αμυντικών προμηθειών, μεγάλα έργα υποδομών και πολύπλοκες παρεμβάσεις με υψηλό βαθμό αβεβαιότητας δύνανται να εξαιρεθούν ή να εξεταστούν μόνο κατ' εξαίρεση. Το ίδιο ισχύει για προτάσεις με κυρίως έμμεσες μακροοικονομικές επιδράσεις, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα δεδομένων και αξιόπιστης μεθοδολογίας.
4. Το έργο που εκπονείται από το ΕΔΣ κατόπιν αιτήματος πολιτικών κομμάτων παραμένει εμπιστευτικό.
5. Το ΕΔΣ δημοσιοποιεί στον ιστότοπό του μόνο τον αριθμό προτάσεων πολιτικής και το κόμμα που τις κατέθεσε χωρίς αναφορά στο περιεχόμενο. Το κόμμα έχει την δυνατότητα να χρησιμοποιήσει την συγκεκριμένη ανάρτηση όπου και εάν το κρίνει χρήσιμο.
6. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιβεβαίωσης των αιτημάτων, το ΕΔΣ δημοσιοποιεί στην ιστοσελίδα του τον συνολικό αριθμό των μέτρων για κοστολόγηση που υποβλήθηκαν από κάθε πολιτικό κόμμα. Αυτό γίνεται για λόγους διαφάνειας, χωρίς να αποκαλύπτεται το περιεχόμενο των προτάσεων.
7. Η εκτίμηση κόστους αποστέλλεται στο πολιτικό κόμμα, ενώ η τελική εκτίμηση του ΕΔΣ δημοσιεύεται μόνο εφόσον το πολιτικό κόμμα έχει ενημερώσει εγγράφως ότι αποδέχεται την κοστολόγηση.
8. Στο ερώτημα εάν μπορεί το ΕΔΣ να παρέμβει δημόσια για να αντικρούσει δηλώσεις κομμάτων σχετικά με το κόστος εκλογικών μέτρων, η απάντηση είναι, πως, ως ανεξάρτητος θεσμός, το ΕΔΣ δύναται να μιλά σχετικά με τη διαδικασία κοστολόγησης και δεν θα σχολιάζει συγκεκριμένες κοστολογήσεις ή προτάσεις πολιτικής. Ωστόσο, το ΕΔΣ μπορεί να παρέμβει εάν κρίνει ότι ένα κόμμα παραποιεί το έργο του, για παράδειγμα υποστηρίζοντας ότι μια εκτίμησή του προέρχεται από το ΕΔΣ.
9. Το ΕΔΣ δεν προβαίνει σε παράδοση ή δημοσίευση αποτελεσμάτων κοστολόγησης κατά τον τελευταίο μήνα πριν τις εκλογές. Ο περιορισμός αυτός αποσκοπεί στη διαφύλαξη της θεσμικής ουδετερότητας και ανεξαρτησίας της διαδικασίας.
10. Το ΕΔΣ ακολουθεί τον ορισμό του δημοσιονομικού κόστους όπως αποτυπώνεται και χρησιμοποιείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζει τη μεθοδολογία του ΕΔΣ με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις βέλτιστες πρακτικές των διεθνών δημοσιονομικών συμβουλίων.
11. Η δημοσιονομική επίπτωση ενός μέτρου διακρίνεται σε στατική επίπτωση και σε άμεσες συμπεριφορικές επιδράσεις (first-round effects), όπου αυτές είναι σημαντικές και μπορούν να εκτιμηθούν με επαρκή αξιοπιστία. Ευρύτερες μακροοικονομικές επιδράσεις δεν αποτελούν μέρος της βασικής δημοσιονομικής κοστολόγησης.
12. Το ΕΔΣ δημοσιεύει στην αρχή της περιόδου κοστολόγησης το μακροοικονομικό και δημοσιονομικό σενάριο, το οποίο αποτελεί το βασικό δημοσιονομικό πλαίσιο για τις εκτιμήσεις του και βασίζεται στα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία.
13. Το ΕΔΣ φέρει αποκλειστική ευθύνη για τη μεθοδολογία, τις παραδοχές, την αξιολόγηση και τις δημοσιευόμενες εκτιμήσεις του. Τον θεσμό εκπροσωπεί ο Πρόεδρος, ο οποίος γνωστοποιεί την τελική εκτίμηση της Ανεξάρτητης Αρχής στον εκπρόσωπο που έχει ορίσει το κάθε κόμμα για τη διαδικασία κοστολόγησης.

Η σκοπιμότητα της πρωτοβουλίας

Σε δήλωσή της η πρόεδρος του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, ομότιμη καθηγήτρια του ΟΠΑ, Αναστασία Μιαούλη, αναφέρει ότι «για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετείται η κοστολόγηση προτάσεων πολιτικών κομμάτων από Ανεξάρτητη Αρχή. 

Μεθοδολογικά συνεπείς και ανεξάρτητες ποσοτικοποιήσεις επιτρέπουν καλύτερη αξιολόγηση των πολιτικών προγραμμάτων. Βοηθούν τους πολίτες να κατανοήσουν τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες προ εκλογικών προτάσεων, και αναβαθμίζουν την ποιότητα του δημοκρατικού διαλόγου».