Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) προχωρά σε νέα εποχή ελέγχων, επεκτείνοντας το εξελιγμένο μοντέλο ανίχνευσης επιχειρηματικών συσχετίσεων που ανέπτυξε μετά την εξάρθρωση του πολυδαίδαλου κυκλώματος με τις 380 επιχειρήσεις-«φαντάσματα». Το κύκλωμα αυτό είχε δημιουργήσει οφειλές ύψους 43 εκατ. ευρώ προς το δημόσιο, πριν εξαφανιστεί, αφήνοντας πίσω του τεράστιες απώλειες για τα δημόσια ταμεία.
Στην «καρδιά» του νέου συστήματος βρίσκεται ένας μαθηματικός αλγόριθμος, ο δείκτης ομοιότητας Jaccard (Jaccard similarity index), που υπολογίζει τον βαθμό ομοιότητας μεταξύ διαφορετικών συνόλων δεδομένων. Μέσω αυτού, η ΑΑΔΕ μπορεί να εντοπίζει μοτίβα και συνδέσεις που δεν είναι ορατά «με γυμνό μάτι», οδηγώντας τους ελέγχους σε βάθος και αποκαλύπτοντας δίκτυα επιχειρήσεων που αλλάζουν υπευθύνους και ΑΦΜ «σαν τα πουκάμισα».
Μια πληγή δεκαετιών φαίνεται έτσι να βρίσκει λύση, με τη δημιουργία ενός ψηφιακού «τείχους» απέναντι σε μορφές φοροδιαφυγής που επί χρόνια έμεναν στο απυρόβλητο. Η συστηματική αυτή απάτη, γνωστή στην αγορά, ήταν έως σήμερα σχεδόν αδύνατον να εντοπιστεί ή να αποδειχθεί τεχνοκρατικά και μεθοδικά.
Το τέλος της ατιμωρησίας
Για δεκαετίες, πλήθος επιχειρήσεων έστηναν εταιρείες, τις «φόρτωναν» με χρέη και τις εγκατέλειπαν, ιδρύοντας νέες στη θέση τους. Το κατάστημα συνέχιζε να λειτουργεί, οι πελάτες δεν αντιλαμβάνονταν τίποτα, ενώ στα μητρώα της εφορίας εμφανιζόταν νέο ΑΦΜ, αφήνοντας τα χρέη απλήρωτα και τους υπεύθυνους άφαντους.
Οι αποκαλύψεις τέτοιων κυκλωμάτων γίνονταν μέχρι πρότινος αποσπασματικά ή ύστερα από καταγγελίες. Όταν εντοπίζονταν, συνήθως ήταν αργά: τα χρήματα είχαν χαθεί και οι «αχυράνθρωποι» δεν μπορούσαν να δώσουν απαντήσεις. Έτσι, τα κυκλώματα συνέχιζαν να λειτουργούν, αλλάζοντας πρόσωπα και εταιρικά σχήματα.
Ο αλγόριθμος που «βλέπει» δίκτυα
Η νέα τεχνολογική προσέγγιση αλλάζει ριζικά τη φιλοσοφία των ελέγχων. Ο δείκτης ομοιότητας Jaccard επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να ανιχνεύει επιχειρήσεις που συνδέονται μέσω κοινών προσώπων, διευθύνσεων ή ίδιων μοτίβων συναλλαγών. Όταν η ομοιότητα επαναλαμβάνεται σε δεκάδες ΑΦΜ, το κύκλωμα αποκαλύπτεται αυτόματα.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στα λεγόμενα «ΑΦΜ μίας χρήσης», που χρησιμοποιούνται από αλλοδαπούς χωρίς ισχυρή ταυτοποίηση ή από ανύπαρκτα πρόσωπα με κλεμμένες ταυτότητες. Τα ΑΦΜ αυτά δημιουργούν εταιρείες-κελύφη, συσσωρεύουν χρέη και εξαφανίζονται, αφήνοντας πίσω τους ανείσπρακτες οφειλές εκατομμυρίων.
Πλέον, ο αλγόριθμος θα επισημαίνει αυτόματα τα ψηφιακά ίχνη κάθε «γέννησης» και «θανάτου» εταιρείας, επιτρέποντας στην ΑΑΔΕ να συνθέτει την πλήρη εικόνα ενός κυκλώματος πριν την επιτόπια έρευνα.
Πώς λειτουργεί ο δείκτης Jaccard
Το σύστημα καταγράφει μαζικά δεδομένα όπως:
• ποιο πρόσωπο εμφανίζεται σε ποια εταιρεία
• πόσες φορές επαναλαμβάνεται το ίδιο πρόσωπο σε διαφορετικά σχήματα
• ποια ΑΦΜ διαδέχονται άλλα
• ποιες επιχειρήσεις έχουν κοινές ή γειτονικές διευθύνσεις
• ποιες εταιρείες μοιράζονται κοινά φυσικά πρόσωπα σε ρόλους διαχείρισης ή εκπροσώπησης
Το αποτέλεσμα είναι ένα πλήρες πλέγμα διασυνδέσεων που αποτυπώνει το οργανωμένο δίκτυο απάτης. Μόνο όταν η συνολική εικόνα είναι ολοκληρωμένη, ενεργοποιούνται οι ελεγκτικοί μηχανισμοί για ταυτόχρονες επιχειρήσεις σε όλα τα σημεία του κυκλώματος.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά σε στρατηγικό κείμενο της ΑΑΔΕ για το νέο μοντέλο ελέγχων: «Τα δεδομένα έδειξαν τη δομή. Οι έρευνες απλώς την επιβεβαίωσαν». Η νέα αυτή προσέγγιση καθιερώνεται πλέον ως κανόνας για την αντιμετώπιση των απάτης με «αχυράνθρωπους» και την προστασία των δημοσίων εσόδων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
