Η επιστροφή των καταθέσεων: +43,7 δισ. έφερε η ανάπτυξη της οικονομίας

Οι καταθέσεις των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων στα τραπεζικά ιδρύματα βρίσκονται σε σταθερή τροχιά ανόδου την τελευταία εξαετία, πορεία που αναμένεται να διατηρηθεί και το 2026 με όχημα τα νέα μέτρα φορολογικής ελάφρυνσης και μισθολογικής ενίσχυσης που έρχονται. 

Με κινητήριο δύναμη τα νοικοκυριά, το απόθεμα των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα έχει καταγράψει σωρευτική αύξηση κατά 43,7 δισ. ευρώ την περίοδο Δεκέμβριος 2020 - Νοέμβριος 2025, διαμορφώνοντας το συνολικό ποσό σε 207 δισ. ευρώ.

Οι εισροές αυτές ειναι αποτέλεσμα της σταθεροποίησης της οικονομίας μετά την κρίση και την σταθερά ανοδική της πορεία μετά την πανδημία του 2020.

Όπως φαίνεται από τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, τόσο τα νοικοκυριά και τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, όσο και οι μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις ακολουθούν πιστά μια ανοδική πορεία στις καταθέσεις τους, ωστόσο οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις και Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) έχουν αντίθετη πορεία, αφού τον Δεκέμβριο του 2024 οι καταθέσεις τους ανέρχονταν σε 1,34 δισ. ευρώ, ενώ τον Νοέμβριο του 2025 το ποσό αυτό διαμορφώθηκε μόλις στα 606 εκατ. ευρώ.

Αξίζει να αναφερθεί πως εκτός από την αύξηση των καταθέσεων, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται στροφή των Ελλήνων και προς τα αμοιβαία κεφάλαια, σε αναζήτηση καλύτερων αποδόσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ένωσης Θεσμικών Επενδυτών, από τις αρχές του 2023 έως τον Νοέμβριο του 2025, τα αμοιβαία κεφάλαια στην Ελλάδα έχουν δεχθεί συνολικές εισροές ύψους 12,5 δισ. ευρώ, με το συνολικό ενεργητικό να ανέρχεται στα 28,7 δισ. ευρώ. 

Η εξέλιξη αυτή συμβαδίζει με το γεγονός πως τα αμοιβαία κεφάλαια τακτής λήξης λειτουργούν για τους πελάτες με τρόπο αντίστοιχο των προθεσμιακών καταθέσεων, επιτρέποντάς τους να «κλειδώσουν» τα χρήματά τους για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα και να επωφεληθούν από επιτόκια που ακόμη διατηρούνται κοντά στο 2%, επίπεδο σχεδόν διπλάσιο από αυτό των προθεσμιακών.

Η εικόνα του 2025

Όσον αφορά στη χρονιά που μας πέρασε, η ΤτΕ επισημαίνει στην Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής 2025 πως τον Νοέμβριο του 2025 η δυναμική του προηγούμενα μήνα διατηρήθηκε, αυξάνοντας τις καταθέσεις των ελληνικών νοικοκυριών κατά 941 εκατ. ευρώ, έναντι αύξησης κατά 196 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα, ενώ ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής αυξήθηκε στο 3,6%.

Η ενίσχυση του ονομαστικού διαθέσιμου εισοδήματος το 2024 και στις αρχές του 2025, σε συνδυασμό με τις θετικές καθαρές ροές χρηματοδότησης προς τα νοικοκυριά υποστήριξαν την πρόοδο αυτή, η οποία την αντίστοιχη περίοδο του 2024 ήταν μόλις 0,4 δισ. ευρώ, με ρυθμό επιτάχυνσης 2,4% τον Δεκέμβριο του 2024.

Ακολούθως, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής που παρουσίασαν οι καταθέσεις των επιχειρήσεων τον Νοέμβριο του 2025 ανακόπηκε ελαφρώς και διαμορφώθηκε στο 8,7%, με τις καταθέσεις να αυξάνονται κατά 90 εκατ. ευρώ έναντι μείωσης κατά 2,33 δισ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Όσον αφορά συγκεκριμένα στις ΜΧΕ, οι καταθέσεις αυξήθηκαν κατά 107 εκατ. ευρώ, έναντι μείωσης κατά 2,3 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα, ενώ οι καταθέσεις των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων «έπεσαν» κατά 17 εκατ. ευρώ, έναντι μείωσης κατά 24 εκατ. ευρώ τον προηγούμενο μήνα.

Πού τοποθετούν τα χρήματά τους οι Έλληνες

Η έκθεση της ΤτΕ υπογραμμίζει πως το 76% των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα στις τράπεζες απαρτίζεται από ρευστά διαθέσιμα που τηρούνται σε λογαριασμούς διάρκειας μίας ημέρας, οι οποίες σημείωσαν αύξηση 5,5 δισ. ευρώ κατά τους δέκα πρώτους μήνες του 2025, ενώ οι καταθέσεις προθεσμίας «τραντάχτηκαν» από μείωση -2,3 δισ. ευρώ.

Σε ετήσια βάση, ο ρυθμός μεταβολής των καταθέσεων μίας ημέρας επιταχύνθηκε περαιτέρω το πρώτο δεκάμηνο του 2025 με 7,9%, ακολουθώντας τις θετικές τιμές που ξεκίνησαν από τα μέσα του 2024 και άγγιξαν το 5,7% τον Δεκέμβριο του 2024.

Αντιθέτως, ο αντίστοιχος ρυθμός των καταθέσεων προθεσμίας κατέγραψε σταδιακή υποχώρηση, με αποτέλεσμα την περίοδο Απριλίου-Οκτωβρίου 2025 να γίνει αρνητικός και να αγγίξει το -1,8% τον Οκτώβριο του 2025, έναντι 0,9% τον Δεκέμβριο 2024. 

Οι μειώσεις των επιτοκίων που έφερε η πολιτική του Ευρωσυστήματος όπως φαίνεται δεν πέρασε στα «ψιλά» γράμματα για καταθέτες και επενδυτές, οι οποίοι ήδη από τα προηγούμενα χρόνια είχαν ξεκινήσει να τοποθετούν τα χρήματά τους σε εναλλακτικά προϊόντα.

Τα ομολογιακά αμοιβαία κεφάλαια τακτής λήξης λειτουργούν για τους πελάτες με τρόπο αντίστοιχο των προθεσμιακών καταθέσεων, επιτρέποντάς τους να «κλειδώσουν» τα χρήματά τους για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα και να επωφεληθούν από επιτόκια που ακόμη διατηρούνται κοντά στο 2%, επίπεδο σχεδόν διπλάσιο από αυτό των προθεσμιακών.

Τι «βλέπει» η ΤτΕ για τη νέα χρονιά

Η επικείμενη εφαρμογή μέτρων φορολογικής ελάφρυνσης και μισθολογικής ενίσχυσης αναμένεται να συμβάλει θετικά στην αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, και ως εκ τούτου, στις τραπεζικές καταθέσεις, οι οποίες προβλέπεται να κινηθούν σύμφωνα με την άνοδο του ΑΕΠ.

Η ΤτΕ ωστόσο προειδοποιεί πως αν τα επιτόκια καταθέσεων συνεχίσουν να υποχωρούν σε πραγματικούς όρους, θα μειωθεί η ελκυστικότητα των τραπεζικών καταθέσεων ως μέσου διακράτησης πλούτου, κάτι που ενδεχομένως να στρέψει τους Έλληνες προς νέες οδούς.