Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε από χθες το βράδυ στο opengov.gr το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, που, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, εισάγει ένα σύγχρονο και διαφανές πλαίσιο λειτουργίας για τα Κοινωφελή Ιδρύματα και τις Σχολάζουσες Κληρονομιές. Η διαβούλευση θα παραμείνει ανοιχτή έως την 1η Δεκεμβρίου 2025, με τον υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη να καλεί φορείς και πολίτες να καταθέσουν τις απόψεις τους.
Η μεταρρύθμιση στοχεύει στην αντιμετώπιση χρόνιων προβλημάτων όπως η γραφειοκρατία και η αδιαφάνεια που προέκυψαν από την εφαρμογή του Ν. 4182/2013. Σύμφωνα με το υπουργείο, το νέο πλαίσιο δημιουργεί ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης και διαφανή διαχείριση των κοινωφελών πόρων.
Βασικός στόχος της μεταρρύθμισης είναι η ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της διαφάνειας στην υλοποίηση των κοινωφελών σκοπών, διασφαλίζοντας τη βούληση των ιδρυτών και τη βέλτιστη αξιοποίηση του κοινωφελούς πλούτου.
Επιδιώκεται η ψηφιακή ιχνηλασιμότητα και η λογοδοσία, η αντιμετώπιση της αδράνειας χιλιάδων περιουσιών, καθώς και η διευκόλυνση της φιλανθρωπικής δράσης. Προβλέπεται επίσης αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων ακινήτων, εφόσον αυτό συνάδει με τον αρχικό σκοπό, και καθιερώνεται σύντομη διαδικασία για την οριστικοποίηση του κληρονομικού δικαιώματος του Δημοσίου.
Αντιμετώπιση προβλημάτων και βασικές καινοτομίες
Το νέο νομοσχέδιο έρχεται να επιλύσει προβλήματα που είχαν δημιουργήσει ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τη διαχείριση των κοινωφελών πόρων. Ενδεικτικά, η κατακερματισμένη καταγραφή σε επτά διαφορετικά μητρώα οδηγούσε σε έλλειψη ομοιόμορφης αντιμετώπισης και δυσκολία στον έλεγχο της διαχείρισης.
Επιπλέον, η απουσία ορισμού ή μηχανισμού για την αδράνεια είχε ως αποτέλεσμα χιλιάδες περιουσίες να παραμένουν ανενεργές για δεκαετίες. Σημαντικά προβλήματα υπήρχαν και στη διαδικασία εκκαθάρισης, με συνεχείς παραιτήσεις εκκαθαριστών και μεγάλες καθυστερήσεις.
Ο προληπτικός έλεγχος από τα περιφερειακά συμβούλια ήταν χρονοβόρος, ενώ ο τακτικός διαχειριστικός έλεγχος δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην πράξη.
Ψηφιοποίηση και νέοι θεσμοί
Η μεταρρύθμιση εισάγει νέα ψηφιακά εργαλεία για ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Δημιουργείται το Ηλεκτρονικό Μητρώο Κοινωφελών Περιουσιών (Η.Μ.ΚΟΙ.), υπό την εποπτεία του Υπουργείου, για καταγραφή και έλεγχο της σχετικής περιουσίας. Όλες οι πράξεις διαχείρισης θα αναρτώνται υποχρεωτικά, ώστε να διασφαλίζεται η διαφάνεια και η μεγιστοποίηση των εσόδων.
Παράλληλα, δρομολογείται η πλατφόρμα «e-diadoxi» για την άμεση και ενιαία καταγραφή των σχολαζουσών κληρονομιών, με κατάργηση των δικαστικών αποφάσεων για αναγνώριση κληρονομικού δικαιώματος του Δημοσίου και αντικατάστασή τους με διοικητική διαδικασία.
Συστήνεται επίσης το Ίδρυμα Διαχείρισης και Εκκαθάρισης Κληρονομιών και Αδρανών Περιουσιών (Ι.Δ.Ε.Κ.Α.), που αναλαμβάνει κεντρικά τη διοίκηση των αδρανών ιδρυμάτων και την εκκαθάριση κληρονομιών, αξιοποιώντας ψηφιακά εργαλεία για αποτελεσματικό έλεγχο και επαναδραστηριοποίηση των περιουσιών.
Κριτήρια αδράνειας και έλεγχος
Το νομοσχέδιο εισάγει σαφή κριτήρια για τον χαρακτηρισμό ενός ιδρύματος ως αδρανούς, όπως η μη ανάρτηση οικονομικών καταστάσεων για τρία συναπτά έτη ή η περιορισμένη διάθεση εσόδων για κοινωφελείς σκοπούς.
Μετά τη διαπίστωση αδράνειας, παρέχεται προθεσμία τριών μηνών για υποβολή σχεδίου επαναδραστηριοποίησης. Αν το σχέδιο κριθεί ανεπαρκές ή δεν εφαρμοστεί, η διοίκηση ανατίθεται στο Ι.Δ.Ε.Κ.Α., που μπορεί να ζητήσει δικαστικά την οριστική ανάληψη της διοίκησης.
Επιπλέον, καθιερώνεται τακτικός διαχειριστικός έλεγχος κάθε τρία χρόνια από πιστοποιημένους ελεγκτές, με ανάρτηση πιστοποιητικού συμμόρφωσης στο Η.Μ.ΚΟΙ. και πράξη καταλογισμού σε περίπτωση ζημίας λόγω δόλου ή βαριάς αμέλειας.
Απλοποίηση διαδικασιών και φορολογικά κίνητρα
Η σύσταση ιδρυμάτων απλοποιείται, απαιτώντας κοινή εγκριτική απόφαση συναρμόδιων υπουργών και υποβολή οικονομοτεχνικής μελέτης πενταετίας. Οι δωρεές προς το Δημόσιο γίνονται πλήρως ψηφιακές μέσω της πλατφόρμας e-Δωρεές, καταργώντας τη γραφειοκρατία.
Θεσπίζονται φορολογικά κίνητρα για την ενίσχυση των κοινωφελών σκοπών, όπως απαλλαγή από φόρο εισοδήματος και φόρο κληρονομίας/δωρεών για καταχωρισμένα ιδρύματα. Διευκρινίζεται ότι τα αλλοδαπά ιδρύματα δεν αποκτούν φορολογική έδρα στην Ελλάδα λόγω δραστηριοποίησης, επιλύοντας σχετικά ζητήματα φορολόγησης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
