Βασικές προκλήσεις για τις αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας παραμένουν η έλλειψη οδηγών, οι καθυστερήσεις λόγω κυκλοφοριακής συμφόρησης και οι μεγάλες χρονοαποστάσεις, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν πρόσφατα. Η διοίκηση της ΟΣΥ προχωρά σε παρεμβάσεις βελτίωσης, ενώ συγκοινωνιολόγοι τονίζουν ότι η ανανέωση του στόλου χωρίς συνολικό σχεδιασμό και προτεραιότητα στα μέσα μαζικής μεταφοράς δεν επαρκεί.
Η καθημερινή μετακίνηση στην Αθήνα εξακολουθεί να είναι απαιτητική για τους επιβάτες, καθώς τα λεωφορεία αντιμετωπίζουν αυξημένη κυκλοφορία και καθυστερήσεις, γεγονός που επηρεάζει την αξιοπιστία των δρομολογίων. Πολλοί πολίτες στρέφονται στο ΙΧ, καθώς η αναμονή στις στάσεις παραμένει σημαντικό αντικίνητρο. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τον αριθμό των οχημάτων, αλλά και τη δυνατότητα να κυκλοφορούν με συνέπεια και να προσφέρουν ανταγωνιστικό χρόνο μετακίνησης.
Η διοίκηση της ΟΣΥ υποστηρίζει ότι η κατάσταση βελτιώνεται, με την ανανέωση του στόλου και την αύξηση των λεωφορείων που βγαίνουν καθημερινά στους δρόμους. Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Στέφανος Αγιάσογλου, δίνει έμφαση τόσο στα νέα οχήματα όσο και στις παρεμβάσεις για τη βελτίωση των δρομολογίων.
Όπως επισημαίνει, «σήμερα έχουμε ξεπεράσει κάθε στόχο που υπήρχε τα τελευταία επτά χρόνια στην ΟΣΥ σε αριθμό λεωφορείων που βγήκαν το πρωί στον δρόμο». Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, καθημερινά κυκλοφορούν περίπου 1.350 λεωφορεία στην Αττική, εξυπηρετώντας 261 γραμμές, αρκετές από τις οποίες λειτουργούν σε 24ωρη βάση.
Η σύγκριση με την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 αναδεικνύει τη συρρίκνωση του στόλου τα τελευταία χρόνια. Ο Θανάσης Τσιάνος, πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, σημειώνει ότι τότε η Αθήνα διέθετε πάνω από 2.000 λεωφορεία, ενώ μετά την οικονομική κρίση ο στόλος μειώθηκε σημαντικά.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της ΟΣΥ διευκρινίζει πως τα περίπου 2.000 οχήματα του 2004 αφορούσαν το σύνολο του στόλου και όχι απαραίτητα τα λεωφορεία που κυκλοφορούσαν καθημερινά. Ο σημερινός συνολικός στόλος ανέρχεται σε περίπου 1.500 οχήματα, με στόχο την επιστροφή στα 2.000.
Η ανανέωση των οχημάτων είναι σημαντική εξέλιξη, ωστόσο, όπως επισημαίνεται, άλλο το σύνολο των λεωφορείων, άλλο τα διαθέσιμα και άλλο αυτά που εκτελούν καθημερινά δρομολόγια. Ο Αγιάσογλου αναφέρει ότι το 80% του στόλου έχει ανανεωθεί, με 1.076 νέα λεωφορεία σε έναν στόλο περίπου 1.300 οχημάτων που λειτουργούν καθημερινά.
Παράλληλα, ο συγκοινωνιακός σχεδιασμός βασίζεται ακόμη σε στοιχεία του 2004, παρότι οι ανάγκες έχουν μεταβληθεί. Ένα νέο σχέδιο με ορίζοντα το 2040 έχει ήδη εκπονηθεί και αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή.
Η αύξηση του αριθμού των λεωφορείων δεν αρκεί χωρίς επαρκείς οδηγούς, με την έλλειψη επαγγελματιών οδηγών να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του κλάδου.
Ο κ. Αγιάσογλου εξηγεί ότι το φαινόμενο είναι πανευρωπαϊκό, με περίπου 275.000 κενές θέσεις επαγγελματιών οδηγών στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι αστικές συγκοινωνίες ανταγωνίζονται με τις εμπορευματικές μεταφορές, τις διανομές, τον τουρισμό και τις κατασκευές για το ίδιο ανθρώπινο δυναμικό.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η ΟΣΥ δημιούργησε δική της σχολή εκπαίδευσης οδηγών, καλύπτοντας το κόστος εκπαίδευσης και διπλώματος για υποψηφίους με ερασιτεχνικό δίπλωμα. Μετά την εκπαίδευση προβλέπεται πρόσληψη και πενταετής παραμονή στην εταιρεία ή επιστροφή του κόστους εκπαίδευσης.
Η ανταπόκριση ήταν αυξημένη σε σχέση με προηγούμενες προσκλήσεις: για 167 θέσεις υποβλήθηκαν πάνω από 650 αιτήσεις, έναντι περίπου 300 αιτήσεων σε αντίστοιχες παλαιότερες προσκλήσεις. Η διαφορά αποδίδεται στη δυνατότητα εισόδου στο επάγγελμα χωρίς προϋπάρχον επαγγελματικό δίπλωμα.
Η έλλειψη οδηγών συνδέεται άμεσα με την αδυναμία αξιοποίησης του στόλου, σύμφωνα με τον πρόεδρο των συγκοινωνιολόγων. Ενίσχυση των προσλήψεων και διατήρηση προσωπικού θεωρούνται κρίσιμες προϋποθέσεις για συχνότερα δρομολόγια.
Συχνότητα δρομολογίων και προκλήσεις στο δίκτυο
Ο χρόνος αναμονής παραμένει βασικό κριτήριο αξιολόγησης των συγκοινωνιών. Ο Θανάσης Τσιάνος επισημαίνει ότι η συχνότητα των δρομολογίων επηρεάζει άμεσα την επιλογή του μέσου μεταφοράς. Με υψηλούς χρόνους αναμονής, οι επιβάτες στρέφονται στο αυτοκίνητο, ενώ με συχνότητα δέκα λεπτών το λεωφορείο γίνεται πιο ελκυστικό.
Η διοίκηση της ΟΣΥ, σε συνεργασία με το υπουργείο Μεταφορών, έχει επιλέξει 15 πρότυπες γραμμές που εξυπηρετούν άνω του 35% των επιβατών. Σε αυτές, η μέση χρονοαπόσταση μειώθηκε από 20 σε 12 λεπτά, με γραμμές όπως η 608 και η 550 να έχουν συχνότητα εννέα και δώδεκα λεπτών αντίστοιχα.
Ο σχεδιασμός προβλέπει επέκταση του προγράμματος σε 20 ή 25 γραμμές έως το 2027, ώστε να καλύπτουν πάνω από το μισό επιβατικό κοινό τις ώρες αιχμής. Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αφορούν βασικούς άξονες και όχι το σύνολο του δικτύου, με αποτέλεσμα να παραμένουν μεγάλες αναμονές σε άλλες περιοχές.
Λεωφορειολωρίδες και κυκλοφοριακή συμφόρηση
Η κυκλοφοριακή συμφόρηση συνεχίζει να επηρεάζει αρνητικά την αξιοπιστία των λεωφορείων. Οι λεωφορειολωρίδες θεωρούνται βασικό εργαλείο για την προτεραιότητα των μέσων μαζικής μεταφοράς. Χωρίς προστασία από παράνομη στάθμευση και κίνηση άλλων οχημάτων, τα λεωφορεία παραμένουν εγκλωβισμένα στην κυκλοφορία.
Όπως δηλώνει ο Αγιάσογλου, στον νέο σχεδιασμό του ΟΑΣΑ προβλέπεται η επέκταση των λεωφορειολωρίδων. Παράλληλα, η ΟΣΥ συμμετέχει σε πιλοτικό πρόγραμμα με 35 κάμερες τεχνητής νοημοσύνης για την καταγραφή παραβάσεων. Τα δεδομένα διαβιβάζονται σε ειδικό φορέα του υπουργείου Μεταφορών για επεξεργασία και αποστολή στην Τροχαία.
Η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή και τη συστηματική αστυνόμευση. Η κατάληψη λεωφορειολωρίδας μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση σε ολόκληρη τη γραμμή.
Συντήρηση, προσβασιμότητα και ανάγκη ενιαίου σχεδιασμού
Η εύρυθμη λειτουργία των συγκοινωνιών εξαρτάται και από τη συντήρηση των οχημάτων και την προσβασιμότητα. Στα αμαξοστάσια, τα τεχνικά συνεργεία διασφαλίζουν τη διαθεσιμότητα των λεωφορείων, ενώ ειδικά διαμορφωμένα οχήματα εξυπηρετούν άτομα με αναπηρία.
Η προσβασιμότητα δεν περιορίζεται μόνο στα λεωφορεία, αλλά καλύπτει όλη τη διαδρομή του επιβάτη, από το πεζοδρόμιο έως την ασφαλή επιβίβαση και αποβίβαση. Τα εμπόδια που συναντούν άτομα με αναπηρία αναδεικνύουν την ανάγκη συνολικής προσβασιμότητας του αστικού περιβάλλοντος.
Η βελτίωση των συγκοινωνιών απαιτεί ενιαίο σχεδιασμό και συντονισμό. Ο Θανάσης Τσιάνος υποστηρίζει τη δημιουργία μητροπολιτικού φορέα μεταφορών με συνολική εποπτεία και αρμοδιότητες για τις μετακινήσεις στην Αττική.
Η αύξηση του στόλου και του προσωπικού, η προστασία των λεωφορειολωρίδων και η χρήση νέων τεχνολογιών είναι σημαντικά βήματα, αλλά η τελική αξιολόγηση θα γίνει στην καθημερινότητα των επιβατών: στον χρόνο αναμονής, στη συνέπεια και στη δυνατότητα να επιλέγουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς έναντι του ΙΧ.
Το μεγάλο στοίχημα για την Αθήνα είναι να δημιουργήσει ένα σύστημα δημόσιων συγκοινωνιών που θα αποτελεί πραγματική εναλλακτική λύση για όλους τους κατοίκους, με βασική προϋπόθεση την αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού προβλήματος.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
