Η επίδραση του φαινομένου El Niño στην Ευρώπη και ειδικότερα στη Μεσόγειο είναι κυρίως έμμεση, όπως αναφέρει ο Αθανάσιος Αργυρίου, καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών και του Εργαστηρίου Φυσικής της Ατμόσφαιρας.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, το El Niño μπορεί να επηρεάσει τη θέση και την ένταση των αεροχειμάρρων, τις διαδρομές των βαρομετρικών χαμηλών, τη συχνότητα εμφάνισης αντικυκλωνικών εμποδισμών, καθώς και τις μεταφορές θερμότητας και υγρασίας. Αυτές οι αλλαγές ενδέχεται να μεταβάλουν την κατανομή των βροχοπτώσεων και της θερμοκρασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Η διεθνής βιβλιογραφία καταγράφει ότι το El Niño συνδέεται με μεταβολές της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας στον Βόρειο Ατλαντικό και την Ευρώπη, με την απόκριση να διαφέρει ανά εποχή και ανά επεισόδιο. Επιστημονικές μελέτες των τελευταίων 25 ετών έχουν εντοπίσει στατιστικά σημαντικές σχέσεις μεταξύ του El Niño και των βροχοπτώσεων σε περιοχές της Μεσογείου, καθώς και με τη συχνότητα των ατμοσφαιρικών διαταραχών στον ευρωμεσογειακό χώρο.
Ωστόσο, οι συσχετίσεις αυτές μεταβάλλονται ανάλογα με την εποχή και την εξεταζόμενη χρονική περίοδο, γεγονός που δεν επιτρέπει ασφαλή πρόβλεψη για το αν ένας συγκεκριμένος χειμώνας στην Ελλάδα θα είναι περισσότερο ή λιγότερο βροχερός λόγω του El Niño. Οι σχέσεις αυτές δεν είναι σταθερές στον χρόνο και διαφοροποιούνται τόσο ανάλογα με την εποχή όσο και μεταξύ των επιμέρους περιοχών της Μεσογείου. Παρατηρούνται ακόμη και αντίθετες συσχετίσεις μεταξύ του El Niño και των βροχοπτώσεων στη δυτική και ανατολική Μεσόγειο, ενώ η συχνότητα των ατμοσφαιρικών διαταραχών στον ευρωμεσογειακό χώρο παρουσιάζει μεταβολές σε υπερδεκαετείς χρονικές κλίμακες.
Για την Ελλάδα, το El Niño μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ευνοϊκότερων ή δυσμενέστερων συνθηκών όσον αφορά τις βροχοπτώσεις, τις ψυχρές εισβολές ή σχετικά ήπιες περιόδους, ανάλογα με τη διάταξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας. Δεν είναι επιστημονικά ορθό να εξαχθούν συμπεράσματα μόνο από την παρουσία ενός ισχυρού El Niño ως προς το αν ο χειμώνας θα είναι θερμότερος, ψυχρότερος, υγρότερος ή ξηρότερος από το κανονικό, καθώς απαιτείται αξιολόγηση των εποχικών προγνώσεων από αριθμητικά προγνωστικά υποδείγματα και των αβεβαιοτήτων τους.
Περιφερειακές επιπτώσεις και το Ιόνιο
Σε ό,τι αφορά τοπικές διαφοροποιήσεις, δεν υπάρχει επαρκώς τεκμηριωμένος και σταθερός μηχανισμός που να επιτρέπει τον προσδιορισμό συγκεκριμένων περιοχών της Ελλάδας που ενδέχεται να επηρεαστούν περισσότερο από το τρέχον El Niño. Υπάρχουν, ωστόσο, επιστημονικά ευρήματα που δείχνουν ότι η μεταβλητότητα των βροχοπτώσεων στο Ιόνιο έχει σχέσεις με μεγάλης κλίμακας κλιματικά φαινόμενα. Μελέτη σε χρονοσειρές βροχόπτωσης περίπου ενός αιώνα από το Ιόνιο και τη γειτονική Απουλία της Ιταλίας εντόπισε στατιστικά σημαντικές σχέσεις μεταξύ της μεταβλητότητας των βροχοπτώσεων και του ENSO, κυρίως σε δεκαετείς χρονικές κλίμακες, καθώς και με άλλους τύπους ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, όπως η κύμανση του Βορείου Ατλαντικού (NAO).
Η πιθανή χωρική διαφοροποίηση εξαρτάται κυρίως από τις διαδρομές των βαρομετρικών χαμηλών και τη διεύθυνση των ανέμων. Η Δυτική Ελλάδα επηρεάζεται έντονα από συστήματα που κινούνται από το Ιόνιο, ενώ οι μετεωρολογικές συνθήκες στο Αιγαίο και στην ανατολική ηπειρωτική χώρα μπορεί να διαφοροποιούνται λόγω της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και της τοπογραφίας. Συνεπώς, ενδέχεται να εμφανιστούν σημαντικές διαφορές ακόμη και μέσα στην ίδια χειμερινή περίοδο, χωρίς αυτές να μπορούν εκ των προτέρων να αποδοθούν αποκλειστικά στο El Niño.
Εκτιμήσεις για τον φετινό χειμώνα
Αναφορικά με το αν το φαινόμενο El Niño μπορεί να οδηγήσει σε ασφαλή πρόβλεψη για τον φετινό χειμώνα στην Ελλάδα, ο καθηγητής επισημαίνει ότι η επίδρασή του στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία της Ευρώπης και της Ελλάδας δεν είναι ούτε άμεση ούτε σταθερή. Εξαρτάται από την εποχή, την ένταση και τα χαρακτηριστικά του φαινομένου, αλλά και από την αλληλεπίδρασή του με άλλους μεγάλης κλίμακας τύπους ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, όπως η NAO.
Ένα ιδιαίτερα ισχυρό επεισόδιο El Niño δεν συνεπάγεται απαραίτητα θερμότερο ή ψυχρότερο χειμώνα, ούτε αυξημένες ή μειωμένες βροχοπτώσεις σε σχέση με τις κλιματικές τιμές. Το φαινόμενο μπορεί να τροποποιήσει τις πιθανότητες εμφάνισης ορισμένων ατμοσφαιρικών συνθηκών, ωστόσο δεν καθορίζει από μόνο του την εξέλιξη του καιρού στη χώρα. Για την εκτίμηση των πιθανότερων συνθηκών, απαιτείται αξιοποίηση εποχικών προγνώσεων από αριθμητικά μοντέλα, όπως του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων (ECMWF), λαμβάνοντας υπόψη και την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει αυτού του είδους τις προβλέψεις.
Το φαινόμενο El Niño και η θερμή φάση
Το El Niño αποτελεί τη θερμή φάση μιας φυσικής διακύμανσης του συστήματος ωκεανού – ατμόσφαιρας στον Ειρηνικό Ωκεανό, στην περιοχή των τροπικών, γνωστή ως El Niño – Southern Oscillation (ENSO). Χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον κεντρικό και ανατολικό Ειρηνικό, σε συνδυασμό με μεταβολές στους ανέμους, την ατμοσφαιρική πίεση και την τροπική νέφωση και βροχόπτωση.
Δεν πρόκειται απλώς για μια πρόσκαιρη αύξηση της θερμοκρασίας της θάλασσας, αλλά για μια αλληλεπίδραση ατμόσφαιρας - ωκεανού. Η αντίθετη, ψυχρή φάση ονομάζεται Λα Νίνια (La Niña). Τα επεισόδια ENSO εκδηλώνονται ακανόνιστα, συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια, και διαφέρουν ως προς την ένταση, τη γεωγραφική κατανομή των θερμοκρασιακών αποκλίσεων και τις επιπτώσεις τους.
Διάρκεια και επίδραση στην ατμόσφαιρα
Η αυξημένη θερμοκρασία της θάλασσας στον τροπικό Ειρηνικό μεταβάλλει τις περιοχές ανύψωσης του θερμού και υγρού αέρα, οδηγώντας σε αλλαγές στη τροπική ατμοσφαιρική κυκλοφορία και στην κατανομή της θερμότητας. Αυτές οι μεταβολές μπορούν να επηρεάσουν, μέσω ατμοσφαιρικών κυμάτων μεγάλης κλίμακας και μεταβολών των αεροχειμάρρων, την κυκλοφορία της ατμόσφαιρας ακόμα και σε μακρινές περιοχές από τον Ειρηνικό. Έτσι, ορισμένες περιοχές του πλανήτη παρουσιάζουν αυξημένες πιθανότητες για αποκλίσεις θερμοκρασίας ή βροχοπτώσεων από τα συνήθη κλιματικά πρότυπα.
Ένα επεισόδιο El Niño διαρκεί συνήθως από εννέα έως δώδεκα μήνες, αν και ορισμένες φορές μπορεί να διαρκέσει περισσότερο. Τυπικά, ξεκινά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, κορυφώνεται κοντά στον χειμώνα του Βόρειου Ημισφαιρίου και εξασθενεί την άνοιξη ή το καλοκαίρι που ακολουθεί. Σύμφωνα με ανακοίνωση της National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) της 8ης Οκτωβρίου 2026, το τρέχον επεισόδιο El Niño ενισχύεται και αναμένεται να παραμείνει ισχυρό έως πολύ ισχυρό κατά τον χειμώνα του 2026. Για την περίοδο Νοέμβριος 2026 – Ιανουάριος 2027, η πιθανότητα το φαινόμενο να ξεπεράσει κάθε προηγούμενο από το 1950 εκτιμάται στο 70%. Ωστόσο, η ένταση του φαινομένου δεν συνεπάγεται αυτόματα ανάλογες επιπτώσεις σε κάθε χώρα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
