Η disinformation και η λεγόμενη disnews διαμορφώνουν ολοένα και περισσότερο τη σύγχρονη ψηφιακή δημόσια σφαίρα, επηρεάζοντας βαθιά τον τρόπο με τον οποίο παράγεται και καταναλώνεται η πληροφορία. Όπως επισημάνθηκε στη δημόσια συζήτηση του 11ου Οικονομικού Φόρουμ Δελφών 2026, η «αποπληροφόρηση» δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη πρόβλημα της ψηφιακής εποχής, αλλά ενδέχεται να συνιστά τη σοβαρότερη απειλή για τις σύγχρονες κοινωνίες.
Ο Χρήστος Ταραντίλης έθεσε το ζήτημα με σαφήνεια, σημειώνοντας ότι η «αποπληροφόρηση» αναδεικνύεται, σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, ως μεγαλύτερος κίνδυνος ακόμη και από την κλιματική κρίση, τους πολέμους ή την απώλεια θέσεων εργασίας. Η επισήμανση του καθηγητή του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και εταίρου της EY (Ernst & Young) υπογραμμίζει τη μετατόπιση της ισχύος προς εκείνους που ελέγχουν τη ροή και τη διαστρέβλωση της πληροφορίας.
Η disinformation δεν περιορίζεται πλέον σε μεμονωμένα ψευδή δημοσιεύματα. Συνδέεται άμεσα με την τεχνητή νοημοσύνη και την ικανότητά της να παράγει περιεχόμενο μεγάλης πειστικότητας. Όπως τόνισε ο ίδιος, η AI λειτουργεί ταυτόχρονα ως εργαλείο αποκάλυψης της αλήθειας και ως μηχανισμός μαζικής παραγωγής ψευδών πραγματικοτήτων. Η ύπαρξη εκατομμυρίων deepfake ηχητικών και βίντεο αποδεικνύει ότι το όριο ανάμεσα στο αληθινό και το τεχνητό έχει γίνει εξαιρετικά δυσδιάκριτο.
Η ιδιαιτερότητα της σύγχρονης disinformation έγκειται στη διττή φύση της τεχνολογίας. Από τη μία, τα συστήματα AI προσφέρουν πρόσβαση στη γνώση. Από την άλλη, όταν τροφοδοτούνται με στρεβλά δεδομένα, ενισχύουν την παραπληροφόρηση με πρωτοφανή ταχύτητα. Το αποτέλεσμα είναι ένα περιβάλλον όπου η αξιοπιστία της πληροφορίας δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.
Η άνοδος της disnews και η απειλή για τη δημοσιογραφία
Στο ήδη επιβαρυμένο τοπίο προστίθεται το φαινόμενο της disnews, περιεχομένου που υιοθετεί τη μορφή της δημοσιογραφικής είδησης αλλά ενσωματώνει ψευδή ή παραποιημένα στοιχεία. Συχνά βασίζεται σε αποσπασματικές αλήθειες, πλαισιωμένες με τρόπο παραπλανητικό, καθιστώντας το πιο δύσκολο να εντοπιστεί και πιο εύκολο να γίνει πιστευτό.
Η διάδοση τέτοιου περιεχομένου ενισχύεται από τους αλγόριθμους των ψηφιακών πλατφορμών, οι οποίοι επιβραβεύουν ό,τι προκαλεί έντονη συναισθηματική αντίδραση. Έτσι, η παραπληροφόρηση αποκτά πλεονέκτημα έναντι της τεκμηριωμένης δημοσιογραφίας, που απαιτεί χρόνο και επαλήθευση. Το ψευδές διαδίδεται ταχύτερα από το αληθές, επηρεάζοντας αντιλήψεις πριν προλάβει να παρέμβει η πραγματικότητα.
Η ανάγκη για γνωστική θωράκιση και νέα ρυθμιστικά εργαλεία
Ο Χρήστος Ταραντίλης υπογράμμισε την ανάγκη για «γνωστική θωράκιση» της κοινωνίας. Η αντιμετώπιση της disinformation δεν περιορίζεται σε τεχνολογικές λύσεις ή θεσμικά μέτρα. Απαιτείται εκπαίδευση στον ψηφιακό γραμματισμό από μικρή ηλικία, ώστε οι πολίτες να κατανοούν πώς κατασκευάζεται ένα deepfake και πώς μπορεί να αποδομηθεί. Χωρίς αυτή τη γνώση, παραμένουν ευάλωτοι σε περιεχόμενο που μοιάζει αληθινό αλλά δεν είναι.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως η τρίτη ηλικία, που συχνά δυσκολεύεται να διαχειριστεί την πληθώρα και την αντιφατικότητα των πληροφοριών. Αυτό οδηγεί σε αποστασιοποίηση από την ενημέρωση και τη δημόσια ζωή, πλήττοντας τη δημοκρατική συμμετοχή.
Η συζήτηση για ρυθμιστικά μέτρα αποκτά νέα σημασία. Στο πάνελ του Φόρουμ με τίτλο «Τεχνητή Νοημοσύνη και η Μάχη για την Αλήθεια στην Ψηφιακή Εποχή», όπου συμμετείχαν ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, αναδείχθηκε η ανάγκη για ψηφιακή σήμανση περιεχομένου που παράγεται από AI μέσω υδατογραφημάτων ή μεταδεδομένων. Ωστόσο, ακόμη και οι πιο προηγμένες λύσεις απαιτούν πολιτική βούληση, κυρίως σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για να εφαρμοστούν αποτελεσματικά.
Το δίλημμα της τεχνητής νοημοσύνης και το μέλλον της αλήθειας
Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκεται το δίλημμα μεταξύ της ευκολίας που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη και της ανθρώπινης κρίσης. Αν, όπως προειδοποιεί ο κ. Ταραντίλης, οι κοινωνίες αναθέσουν την αναζήτηση της αλήθειας αποκλειστικά σε αλγοριθμικά συστήματα, τότε ο κίνδυνος δεν είναι μόνο η παραπληροφόρηση, αλλά η σταδιακή υποχώρηση της κριτικής σκέψης.
Το ερώτημα, τελικά, είναι πώς θα διαμορφωθεί το ψηφιακό αύριο. Θα μπορεί η αλήθεια να θεωρείται δεδομένη; Η «μάχη» για την αλήθεια θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον της ενημέρωσης, αλλά και την ποιότητα της δημοκρατίας, που καθημερινά δοκιμάζεται από τη disinformation και τη disnews.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
