Ανοίγει ο δρόμος για την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος που θα ολοκληρώσει τη θεσμοθέτηση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες, μετά την έγκριση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών 8Α και 8Β για τις περιοχές Natura 2000 του Νοτίου Αιγαίου.
Με την έγκριση των δύο μελετών, ολοκληρώνεται το απαραίτητο επιστημονικό και θεσμικό υπόβαθρο για τη σύνταξη του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος.
Οι νέες ΕΠΜ καλύπτουν και τις χερσαίες εκτάσεις των μεγαλύτερων νησιών του Πάρκου που είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000 και μέχρι σήμερα εκκρεμούσαν, σε συνέχεια της έγκρισης, στα τέλη του 2025, της μελέτης για το θαλάσσιο τμήμα του πάρκου.
Όπως επισημαίνεται, διαμορφώνεται πλέον για πρώτη φορά ένα ενιαίο, σαφές και σύγχρονο πλαίσιο κανόνων προστασίας για τις προστατευόμενες περιοχές στο σύνολο των Κυκλάδων, σε τμήμα των Δωδεκανήσων, αλλά και στις νησίδες Φαλκονέρα και Βελοπούλα στο Μυρτώο Πέλαγος.
Ζώνες προστασίας και ήπιες χρήσεις στο νέο πλαίσιο για το Νότιο Αιγαίο
Στόχος είναι να ενισχυθεί ο συνολικός σχεδιασμός για την προστασία του θαλάσσιου και νησιωτικού χώρου του Νοτίου Αιγαίου, με όρους που συνδυάζουν την περιβαλλοντική θωράκιση και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Οι μελέτες προβλέπουν ζώνες προστασίας, καθορίζουν τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης και δραστηριότητες και εισάγουν μέτρα διαχείρισης για τη διατήρηση των οικοσυστημάτων.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το νέο πλαίσιο επιδιώκει να διασφαλίσει τη συμβατότητα των ανθρώπινων δραστηριοτήτων με την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος της περιοχής.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία απειλούμενων ειδών, όπως η μεσογειακή φώκια, τα κητώδη και οι θαλάσσιες χελώνες, καθώς και της ορνιθοπανίδας και των ενδημικών ειδών που φιλοξενούνται στις νησίδες.
Παράλληλα, οι μελέτες προβλέπουν ενισχυμένη προστασία για ευαίσθητους οικοτόπους, με έμφαση στα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη οικολογική και βιογεωγραφική αξία του νησιωτικού συμπλέγματος του Αιγαίου.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναγνωρίζεται ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των νησιωτικών περιοχών και η ανάγκη να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και την οικονομική δραστηριότητα.
Όπως αναφέρεται, διατηρούνται και στηρίζονται παραδοσιακές χρήσεις, όπως η γεωργία, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η αλιεία, υπό όρους που διασφαλίζουν τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση του τοπίου.
Κανόνες για αγροτικό τοπίο, τουρισμό και αγκυροβόληση σκαφών
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται και στον αγροτικό χαρακτήρα των νησιών. Οι νέες ρυθμίσεις επιτρέπουν τη συντήρηση, την αποκατάσταση και την επανακαλλιέργεια των παραδοσιακών αναβαθμίδων, καθώς και άλλων στοιχείων του αγροτικού τοπίου, με χρήση τοπικών υλικών και με σεβασμό στην αρχιτεκτονική φυσιογνωμία κάθε περιοχής.
Παράλληλα, τίθενται σαφείς όροι και περιορισμοί για τις τουριστικές δραστηριότητες, με γνώμονα την προστασία των οικοσυστημάτων τόσο στις παράκτιες όσο και στις χερσαίες ζώνες.
Όπως υπογραμμίζεται, αναγνωρίζεται ο τουριστικός χαρακτήρας των νησιών, ωστόσο η ανάπτυξή του εντάσσεται πλέον σε ένα πιο καθαρό πλαίσιο κανόνων, ώστε να συμβαδίζει με τη φέρουσα ικανότητα των περιοχών και τις ανάγκες προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
Βαρύτητα δίνεται και στη ρύθμιση της κίνησης και της αγκυροβόλησης των σκαφών, κυρίως για την προστασία των λιβαδιών Ποσειδωνίας.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η σταδιακή τοποθέτηση αγκυροβολίων φιλικών προς την Ποσειδωνία, σε θέσεις που θα καθοριστούν με μεγαλύτερη εξειδίκευση στα επιμέρους Σχέδια Διαχείρισης.
Νέο θεσμικό βήμα για το Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου
Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες λαμβάνουν υπόψη και τη νησιωτικότητα ως κρίσιμο παράγοντα σχεδιασμού.
Αναγνωρίζουν, όπως σημειώνεται, τις ανάγκες των νησιών σε υποδομές, τις δυσκολίες σύνδεσης, αλλά και τη σημασία της τοπικής οικονομίας και της ποιότητας ζωής των κατοίκων, επιδιώκοντας να διαμορφώσουν ένα αναπτυξιακό πρότυπο προσαρμοσμένο στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νησιωτικών περιοχών.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η έγκριση των ΕΠΜ 8Α και 8Β ενισχύει την προστασία της φυσικής κληρονομιάς των Κυκλάδων και του Νοτίου Αιγαίου, παρέχει σαφές πλαίσιο για τις επιτρεπόμενες χρήσεις και δραστηριότητες και συμβάλλει στην ισορροπία ανάμεσα στο περιβάλλον, την τοπική κοινωνία και την οικονομία.
Με την εξέλιξη αυτή, το υπουργείο προχωρά στο επόμενο βήμα για την ολοκλήρωση της θεσμικής κατοχύρωσης του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες, υλοποιώντας τη δέσμευση για δημιουργία δύο Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων, σε Νότιο Αιγαίο και Ιόνιο. Αν θέλεις, μπορώ να σου δώσω και τίτλο, υπότιτλο και λεζάντα στο ύφος που δουλεύεις.