Ένα τριήμερο αφιερωμένο στην τέχνη της ξερολιθιάς οργανώνει η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, σε συνεργασία με δημοτικές κοινότητες, ενεργούς πολίτες και πολιτιστικούς φορείς σε 14 νησιά του Αιγαίου.
Στη δράση συμμετέχουν η Αμοργός, η 'Ανδρος, η Δονούσα, η Κάσος, η Κρήτη, η Κύθνος, η Μήλος, η Νάξος, η Σαντορίνη, η Σέριφος, η Σύρος, η Τήλος, η Τήνος και η Φολέγανδρος.
Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση των κατοίκων – ενηλίκων και παιδιών – για την αρχιτεκτονική, περιβαλλοντική, πολιτιστική και οικονομική αξία της κληρονομιάς της ξερολιθιάς.
Σύμφωνα με δελτίο Τύπου της ΕΛΛΕΤ, το πρόγραμμα περιλαμβάνει εργαστήρια γνωριμίας με την τεχνική της ξερολιθικής δόμησης, υπό την καθοδήγηση έμπειρων μαστόρων, για μικρούς και μεγάλους.
Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν περίπατοι σε περιοχές με ξερολιθικές κατασκευές, προβολές, ομιλίες, εκπαιδευτικές δράσεις, αποκατάσταση ξερολιθιών από εθελοντές, καθώς και διαγωνισμός φωτογραφίας και παρουσίαση βιβλίου.
Κάθε νησί σχεδιάζει τις δικές του δραστηριότητες, λαμβάνοντας υπόψη τις τοπικές ιδιαιτερότητες και τα ενδιαφέροντα των κατοίκων. Πολλά από τα νησιά έχουν ήδη εκφράσει την πρόθεσή τους να συνεχίσουν τις πρωτοβουλίες και μετά το πέρας του τριημέρου.
Η ξερολιθιά – η τέχνη κατασκευής τοιχίων από πέτρα χωρίς συνδετικό υλικό – αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την αγροτική οικονομία και το περιβάλλον.
Συγκρατεί το έδαφος στις πλαγιές, αποτρέπει τη διάβρωση, διευκολύνει την καλλιέργεια και ενισχύει την κατείσδυση του νερού, εμπλουτίζοντας τους υδροφόρους ορίζοντες.
Παράλληλα, μειώνει τον κίνδυνο πλημμυρών, δημιουργεί μικροκλίματα και προσφέρει ενδιαιτήματα για μικρά ζώα και φυτά. Η τέχνη της έχει ενταχθεί στον Κατάλογο της 'Αυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, ως παράδειγμα αρμονίας ανθρώπου και φύσης.
Στον 21ο αιώνα, σε μια εποχή έντονων επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή, η παραδοσιακή τέχνη της ξερολιθιάς επαναπροσδιορίζεται ως σημαντικός παράγοντας προστασίας του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου των νησιών του Αιγαίου, διατηρώντας ζωντανό τον κοινωνικό ιστό που αποτελεί θεμέλιο του τοπικού πολιτισμού.