Με χρηματοδότηση 500.000 ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους, ξεκινά η υλοποίηση ενός σημαντικού έργου για την προστασία και ανάδειξη του Βυζαντινού Κάστρου στο ιστορικό κέντρο της Κομοτηνής.
Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης ενέταξε το έργο στο πρόγραμμα «Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 2021-2027», με στόχο τη διάσωση, αναβάθμιση και καθολική προσβασιμότητα ενός από τα πιο σημαντικά μνημεία της περιοχής.
Το έργο υλοποιείται από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης και αποτελεί τμήμα της στρατηγικής της Περιφέρειας για ενίσχυση της πολιτιστικής ταυτότητας και ανάπτυξη βιώσιμου πολιτιστικού τουρισμού στη Ροδόπη.
Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της Περιφέρειας, με απόφαση του περιφερειάρχη Χριστόδουλου Τοψίδη, εντάχθηκε η Πράξη «Προστασία και ανάδειξη του Βυζαντινού Κάστρου Κομοτηνής» στο πρόγραμμα, με δικαιούχο την Εφορεία Αρχαιοτήτων Ροδόπης.
Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και εντάσσεται στην προτεραιότητα «Ολοκληρωμένη Χωρική Ανάπτυξη στην Περιφέρεια ΑΜΘ», ενισχύοντας τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το έργο περιλαμβάνει εκτεταμένες παρεμβάσεις για προστασία, αποκατάσταση και λειτουργική αναβάθμιση του μνημείου. Προβλέπονται συμπληρώσεις και αποκαταστάσεις σε πύργους του Κάστρου (Π3, Π4, Π9, Π11), στερέωση και αποκατάσταση τμημάτων της οχύρωσης και της Εβραϊκής Συναγωγής, καθώς και ολοκλήρωση αρχαιολογικής έρευνας και στερέωση του βυζαντινού λουτρού.
Επιπλέον, θα γίνουν στοχευμένες αποχωματώσεις και ανάδειξη αρχιτεκτονικών στοιχείων του μνημείου.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καθολική προσβασιμότητα. Προβλέπεται εγκατάσταση ηλεκτρικού αναβατορίου για ΑμεΑ στον πύργο Π4, παραγωγή σύγχρονου πληροφοριακού υλικού, ενημερωτικές πινακίδες, ψηφιακό περιεχόμενο μέσω QR codes σε δύο γλώσσες, φιλικό προς κινητές συσκευές και άτομα με αναπηρία, καθώς και έντυπα σε γραφή Braille.
Ο περιφερειάρχης Χριστόδουλος Τοψίδης επισήμανε ότι «με τη συγκεκριμένη πράξη διασφαλίζουμε την προστασία του κάστρου, αναβαθμίζουμε την επισκεψιμότητά του και το καθιστούμε προσβάσιμο σε όλους, ενισχύοντας παράλληλα τον πολιτιστικό τουρισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη στη Ροδόπη».
Το αρχαιότερο μνημείο της Κομοτηνής
Το φρούριο και βυζαντινό τείχος της Κομοτηνής αποτελεί το μεγαλύτερο και αρχαιότερο μνημείο της πόλης. Κατασκευάστηκε τον 4ο αιώνα μ.Χ. για οικονομικούς και στρατιωτικούς λόγους, με την Εγνατία οδό να διέρχεται από το σημείο.
Ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α' (379 - 395 μ.Χ.) περιτείχισε την πόλη, κρίνοντάς την ως στρατηγικής σημασίας. Το τείχος κατασκευάστηκε με λίθους και ισχυρό κεραμοκονίαμα, διέθετε δεκαέξι πύργους—δώδεκα ορθογωνικούς και τέσσερις κυκλικούς στις γωνίες—ενώ το ύψος του έφτανε τα 9,60 μέτρα.
Υπήρχαν δύο κύριες είσοδοι στη νοτιοδυτική και νοτιοανατολική πλευρά, καθώς και δύο μικρότερες. Με την πάροδο των αιώνων, το τείχος αποτέλεσε καταφύγιο για τους πληθυσμούς της περιοχής, ενώ παρέμεινε ανέπαφο έως το 1363.
Κατά τις τουρκικές εισβολές, μέρος του κάστρου καταστράφηκε και οι πέτρες του χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση τζαμιών. Το 1910, οι Βούλγαροι κατέστρεψαν επιπλέον πύργους και μεγάλο τμήμα του τείχους.