Ένα νέο, καινοτόμο έργο Γεωχωρικής Νοημοσύνης για την προετοιμασία του κρατικού μηχανισμού και της κοινωνίας απέναντι στις κλιματικές προκλήσεις ξεκινά τον Νοέμβριο, υπό τον συντονισμό της Επιχειρησιακής Μονάδας «Κέντρο Ερευνών Παρατήρησης της Γης και Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης BEYOND» του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης (ΙΑΑΔΕΤ) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ).
Το έργο, με τίτλο «e-genesis» (Generating Earth iNtelligence for Environmental and Sectoral Impact and Sustainability), χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Horizon Europe» της Ευρωπαϊκής Ένωσης με προϋπολογισμό 7,5 εκατομμύρια ευρώ.
Όπως επισημαίνει η επιχειρησιακή μονάδα BEYOND, «η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα της κλιματικής αλλαγής σε χαμένες ζωές, μειούμενους υδάτινους πόρους και πόλεις που δοκιμάζονται από ακραία καιρικά φαινόμενα».
Η μετάβαση από τη διαχείριση κρίσεων στην πρόληψη απαιτεί ολοκληρωμένα συστήματα Γεωχωρικής Νοημοσύνης που θα ενισχύσουν την ετοιμότητα κρατικών δομών και κοινωνιών απέναντι στις νέες περιβαλλοντικές προκλήσεις.
Ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου και Διευθυντής Ερευνών του ΕΑΑ, Δρ. Χάρης Κοντοές, υπογράμμισε ότι το «e-genesis» στοχεύει στη διαμόρφωση ενός νέου ευρωπαϊκού προτύπου λήψης αποφάσεων, βασισμένου στη μετατροπή των περιβαλλοντικών δεδομένων σε αξιόπιστες και αξιοποιήσιμες γνώσεις.
«Το έργο και η σχετική χρηματοδότηση εκ μέρους της ΕΕ αποσκοπούν να δώσουν ένα σημαντικό εργαλείο περιβαλλοντικής διακυβέρνησης στα χέρια των κυβερνήσεων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το «e-genesis» θα υποστηρίξει τις κυβερνήσεις και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων για την προστασία πολιτών, πόλεων, φυσικών οικοσυστημάτων και κρίσιμων υποδομών από φαινόμενα όπως καύσωνες, πλημμύρες, ξηρασίες, λειψυδρία, απώλειες βιοποικιλότητας και ενεργειακή ανεπάρκεια. Παράλληλα, θα συμβάλει στην αντιμετώπιση της αυξανόμενης ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Καινοτόμες υπηρεσίες Γεωχωρικής Νοημοσύνης
Για την επίτευξη των στόχων του, το έργο αξιοποιεί μεγάλα δεδομένα παρατήρησης της Γης και συνδυάζει φυσικά και αναλυτικά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Έτσι, δημιουργεί μια νέα γενιά υπηρεσιών Earth Intelligence, παρέχοντας αξιόπιστες επιχειρησιακές λύσεις υψηλής ανάλυσης για την πρόβλεψη περιβαλλοντικών και κοινωνικοοικονομικών κινδύνων που σχετίζονται με την κλιματική κρίση και την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Περισσότερες από 30 ολοκληρωμένες λύσεις θα αναπτυχθούν για τη στήριξη της διακυβέρνησης σε τρεις βασικούς άξονες:
1) Ανθεκτικότητα της βιοποικιλότητας και διαχείριση οικοσυστημάτων: Εξετάζονται οι επιπτώσεις των κλιματικών διαταραχών στα φυσικά οικοσυστήματα και προβλέπονται οι μελλοντικές συνέπειες με βάση εποχικές προβλέψεις.
2) Εποχική πρόγνωση υδάτινων πόρων: Εκτιμάται η επάρκεια υδάτινων αποθεμάτων για ύδρευση, γεωργία, βιομηχανία και ενέργεια, με στόχο τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης και τον περιορισμό της υδατικής πίεσης.
3) Ανθεκτικότητα αστικών και ενεργειακών συστημάτων: Αξιολογείται η ανθεκτικότητα των πόλεων και των ενεργειακών υποδομών απέναντι σε φυσικές και ανθρωπογενείς κρίσεις, ενώ διερευνάται πώς η Γεωχωρική Νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει τον έξυπνο σχεδιασμό και την ενεργειακή ασφάλεια.
Συνεργασία κορυφαίων φορέων και θεσμών
Το έργο, που ξεκινά την 1η Νοεμβρίου 2026 και θα διαρκέσει 40 μήνες, συγκεντρώνει 21 οργανισμούς από 10 ευρωπαϊκές χώρες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται 13 ερευνητικοί και τεχνολογικοί φορείς, έξι καινοτόμες ΜΜΕ, ένας βιομηχανικός εταίρος και ένας κυβερνητικός φορέας, υπό τον συντονισμό του BEYOND/ΕΑΑ.
Συν-σχεδιασμός και συμμετοχή πολιτών
Το «e-genesis» δίνει έμφαση στη συνεργατική ανάπτυξη υπηρεσιών μέσω συν-σχεδιασμού με φορείς χρήστες και κοινωνικές ομάδες. Στόχος είναι η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ επιστήμης και λήψης αποφάσεων, ώστε οι λύσεις να είναι άμεσα εφαρμόσιμες στην καθημερινότητα.
Η συμμετοχή θεσμικών οργανισμών όπως η EUSPA, η EUMETSTAT, η ESA και η EEA εξασφαλίζει στο έργο θεσμικό ρόλο στην υλοποίηση των ευρωπαϊκών περιβαλλοντικών στρατηγικών, όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα 2030, η Στρατηγική για την Ανθεκτικότητα των Υδάτων και το Σχέδιο Δράσης για Μηδενική Ρύπανση.