Η πρώτη ημέρα της ετήσιας διάσκεψης του ΟΗΕ για το κλίμα, COP31, που πραγματοποιείται στην Τουρκία, σημαδεύτηκε από καθυστέρηση στην έναρξη και έντονη συζήτηση για τη χρηματοδότηση των κλιματικών δράσεων. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ κάλεσε τα κράτη να ανταποκριθούν στις προκλήσεις, επισημαίνοντας την ανάγκη για ταχύτερη μείωση των εκπομπών και στήριξη των ευάλωτων χωρών.
Όπως τόνισε ο Αντόνιο Γκουτέρες, «έχουμε εισέλθει σε μια νέα εποχή ακραίων κλιματικών συνθηκών», επισημαίνοντας ότι οι ηγέτες οφείλουν να μειώσουν τις εκπομπές πιο γρήγορα και να επιταχύνουν τη δίκαιη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη να διατεθεί χρηματοδότηση και προστασία στις χώρες που πλήττονται περισσότερο.
Η δήλωση αυτή συνοδεύει τη νέα έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), σύμφωνα με την οποία το 2026 καταγράφεται ως έτος παγκόσμιων ρεκόρ στη θερμοκρασία, το λιώσιμο των πάγων και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Η έκθεση αναφέρει επίσης την επίδραση ενός πολύ έντονου φαινομένου Ελ Νίνιο, που αναμένεται να εντείνει τις ακραίες καιρικές συνθήκες μέχρι το 2027.
Ο WMO τονίζει ότι τα τελευταία 12 χρόνια είναι τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί, με τα τέσσερα πιο πρόσφατα να βρίσκονται στις πρώτες θέσεις. Η στάθμη της θάλασσας και οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας σημείωσαν ρεκόρ το 2026, ενώ συνεχίζεται η υποχώρηση των παγετώνων και η μείωση των αποθεμάτων γλυκού νερού από το 2014.
Αυξανόμενοι κίνδυνοι και προκλήσεις για τη διάσκεψη
Στην περίοδο Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026, η μέση θερμοκρασία της Γης ήταν υψηλότερη κατά περίπου 1,47°C σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ο οργανισμός προβλέπει περαιτέρω αύξηση μέχρι το τέλος του έτους, λόγω της ενίσχυσης του Ελ Νίνιο.
Η γενική γραμματέας του WMO, Σελέστε Σάουλο, τόνισε πως το 2026 και το φαινόμενο Ελ Νίνιο επαναπροσδιορίζουν τα όρια των ακραίων καιρικών φαινομένων, με τους κινδύνους να πολλαπλασιάζονται. Οι καύσωνες, οι τροπικοί κυκλώνες και οι καταιγίδες εμφανίζουν μεγαλύτερη ένταση σε σχέση με το παρελθόν.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός επισημαίνει τη σημασία των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, με τον αριθμό των χωρών που τα διαθέτουν να αυξάνεται σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Διπλωματικές δυσκολίες και διαφωνίες για τη χρηματοδότηση
Η τελετή έναρξης της COP31 ξεκίνησε με καθυστέρηση, χωρίς επίσημη αιτιολόγηση, ενώ οι πρώτες διαπραγματεύσεις ανέδειξαν διαφωνίες μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών σχετικά με τη χρηματοδότηση για το κλίμα. Ο πρόεδρος της προηγούμενης COP, Αντρέ Κορέα ντο Λάγκο, παρέδωσε το σφυρί στον Τούρκο υπουργό Περιβάλλοντος, Μουράτ Κουρούμ, και επισήμανε τη σημασία της διατήρησης των ηθικών αρχών.
Μέχρι αργά το βράδυ της Κυριακής, δεν είχε επιτευχθεί συμφωνία για την ατζέντα των συζητήσεων, με επίκεντρο τη χρηματοδότηση που οφείλουν να παρέχουν οι ανεπτυγμένες χώρες στις αναπτυσσόμενες. Ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Greenpeace, Τζάσπερ Ινβέντορ, σχολίασε πως η COP31 ξεκινά με δυσκολίες, καθώς οι Ευρωπαίοι φέρονται να αντιδρούν στην ένταξη θεμάτων χρηματοδότησης στην ημερήσια διάταξη.
Τελικά, συμφωνήθηκε να συμπεριληφθεί μηχανισμός για τη συζήτηση της χρηματοδότησης, όπως αποφασίστηκε το 2025. Η διάσκεψη χαρακτηρίζεται από ρεαλισμό και προσδοκία να μετατραπούν οι δεσμεύσεις προηγούμενων συνόδων σε συγκεκριμένες δράσεις για το κλίμα.