Η διεθνής αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παρατεταμένη ενεργειακή και ναυτιλιακή κρίση, καθώς η συνεχιζόμενη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν στα Στενά του Ορμούζ προκαλεί σημαντική αύξηση στο κόστος εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Παράλληλα, διατηρεί σε υψηλά επίπεδα τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων και ενισχύει την αβεβαιότητα για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών, σύμφωνα με ανάλυση της Rystad Energy.
Οι εκτιμήσεις της Rystad Energy αναφέρουν ότι το 2026 η επιβάρυνση για τις ευρωπαϊκές εισαγωγές LNG θα φτάσει τουλάχιστον τα 12 δισ. δολάρια. Η ναυλομεσιτική εταιρεία Poten & Partners προειδοποιεί πως η σύγκρουση μπορεί να παραμείνει ανεπίλυτη για χρόνια, με περιοδικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, συνεχιζόμενες κυρώσεις και προσωρινές συμφωνίες για τη διατήρηση των πετρελαϊκών ροών.
Σύμφωνα με τη Rystad Energy, το συνολικό κόστος των παγκόσμιων εισαγωγών LNG προβλέπεται να αυξηθεί από 217,8 δισ. δολάρια πριν τον πόλεμο σε τουλάχιστον 256,3 δισ. δολάρια το 2026, παρότι οι εισαγόμενες ποσότητες θα μειωθούν κατά 60,7 εκατ. τόνους.
Η ανάλυση βασίζεται στο σενάριο ότι οι παραδόσεις LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν θα είναι διαθέσιμες από τον Μάρτιο έως το τέλος του έτους, λόγω των συνεχιζόμενων επιθέσεων στην περιοχή.
Η Ευρώπη εκτιμάται ότι θα υποστεί τη μεγαλύτερη αύξηση κόστους, τουλάχιστον κατά 18%, παρά τη μείωση της ζήτησης κατά 24 εκατ. τόνους. Επιπλέον, αναμένεται να χαθούν 20,6 εκατ. τόνοι από τα συνολικά 24,7 εκατ. τόνους καταριανού LNG που είχαν προγραμματιστεί για την ευρωπαϊκή αγορά πριν την έναρξη της σύγκρουσης.
Η ευρωπαϊκή εξάρτηση από την αγορά spot
Η υψηλή εξάρτηση της Ευρώπης από την αγορά άμεσης παράδοσης (spot), μέσω της οποίας προμηθεύεται περίπου το 65% των εισαγόμενων ποσοτήτων LNG, αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιβάρυνσης.
Σύμφωνα με τη Rystad Energy, η μέση τιμή του LNG στην Ευρώπη έχει αυξηθεί κατά 47%. Στην Ανατολική Ασία, η αντίστοιχη αύξηση περιορίζεται στο 9,7%, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στη διάρθρωση των συμβάσεων προμήθειας.
Ειδικότερα, το 82% των μακροχρόνιων συμβολαίων LNG στην Ανατολική Ασία συνδέεται με τις τιμές του πετρελαίου, περιορίζοντας έτσι την άμεση έκθεση στις διακυμάνσεις των τιμών spot.
Ο Christoph Halser, ανώτερος αναλυτής Έρευνας Φυσικού Αερίου και LNG της Rystad Energy, σημειώνει πως η κρίση αναδεικνύει μια βασική αδυναμία της ενεργειακής ασφάλειας: «η διαφοροποίηση των μηχανισμών τιμολόγησης δεν εξασφαλίζει απαραίτητα και τη φυσική διαθεσιμότητα των φορτίων». Οι εισαγωγείς οφείλουν να αξιολογούν τόσο τον κίνδυνο αύξησης των τιμών όσο και την αξιοπιστία των διαδρομών μεταφοράς και τη δυνατότητα αντικατάστασης των ποσοτήτων που χάνονται.
Poten: Το σενάριο μιας σύγκρουσης χωρίς τέλος
Η Poten & Partners, σε ανάλυση με τίτλο «Neither Peace Nor War», εξετάζει το ενδεχόμενο η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ιράν να συνεχιστεί για χρόνια, χωρίς οριστική διπλωματική λύση.
Η εταιρεία επισημαίνει ότι, παρά τις προσδοκίες για συμφωνία εντός των επόμενων τριών έως έξι μηνών, δεν αποκλείεται η διατήρηση του αδιεξόδου, με περιοδικές επιθέσεις, συνεχιζόμενες κυρώσεις και διαπραγματεύσεις χωρίς συνολική συμφωνία.
Σημαντικό στοιχείο της κρίσης αποτελεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων, που έχει ουσιαστικά αναστείλει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου της Τεχεράνης, περιορίζοντας μια βασική πηγή συναλλαγματικών εσόδων.
Το Ιράν, σύμφωνα με την Poten, φαίνεται να έχει εξαντλήσει τα αποθέματα πετρελαίου που διατηρούσε σε πλωτές αποθηκευτικές εγκαταστάσεις στην Ασία, κυρίως ανοικτά της Μαλαισίας.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, ενώ η στάση της Ουάσιγκτον παραμένει αβέβαιη.
Σύμφωνα με την Poten, ο χρόνος και η μορφή των επόμενων κινήσεων του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ενδέχεται να επηρεαστούν και από τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, χωρίς ωστόσο να μπορεί να προβλεφθεί η κατεύθυνση των αποφάσεων.
Υψηλοί ναύλοι παρά τις αναταράξεις
Παρά τη συνεχιζόμενη πολεμική κρίση, η Poten εκτιμά ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση δεν συνεπάγεται απαραίτητα την παράλυση των αγορών πετρελαίου και δεξαμενόπλοιων.
Οι εμπορικές ροές έχουν ήδη προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες, με δεξαμενόπλοια να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ μέσω διαδρόμου υπό αμερικανική προστασία, ενώ άλλα πλοία πραγματοποιούν μεταφορτώσεις φορτίων στον Κόλπο του Ομάν.
Οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν ανακάμψει σημαντικά τους τελευταίους μήνες, αποδεικνύοντας ότι η αγορά αναζητεί εναλλακτικούς τρόπους διατήρησης της εμπορικής δραστηριότητας. Υπό αυτές τις συνθήκες, η συνέχιση της κρίσης διατηρεί υψηλούς τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων, λόγω των επιχειρησιακών δυσκολιών, των πρόσθετων κοστών και των ασφαλίστρων κινδύνου.
Ωστόσο, η Poten σημειώνει ότι τα υψηλότερα έσοδα συνοδεύονται από σοβαρούς κινδύνους, ειδικά για τα πληρώματα των πλοίων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.
Στις 128 οι επιβεβαιωμένες επιθέσεις
Η επιδείνωση των συνθηκών ασφαλείας αποτυπώνεται στα στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), σύμφωνα με τα οποία, έως τις 3 Νοεμβρίου 2026, είχαν καταγραφεί 128 επιβεβαιωμένα περιστατικά κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, με 24 νεκρούς ναυτικούς.
Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων αποτελούν σοβαρή απειλή για τους εργαζόμενους στη ναυτιλία, οι οποίοι καλούνται να διατηρήσουν σε λειτουργία τις διεθνείς ενεργειακές μεταφορές εν μέσω της σύγκρουσης.
Το ενδεχόμενο μακροχρόνιας κρίσης δημιουργεί μια διπλή πραγματικότητα για τη διεθνή ναυτιλία: από τη μία αυξάνει το κόστος του ενεργειακού εφοδιασμού και επιβαρύνει τις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές, ενώ από την άλλη διατηρεί υψηλούς τους ναύλους στα δεξαμενόπλοια, με σημαντικό όμως τίμημα για την ασφάλεια των πληρωμάτων και τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
