Το κόμμα Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τοράχ (JUT), που εκπροσωπεί τους υπερορθόδοξους (χαρεντίμ) ασκενάζι και συμμετείχε στον απερχόμενο κυβερνητικό συνασπισμό, αρνήθηκε να στηρίξει τον απερχόμενο πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ως εντολοδόχο πρωθυπουργό. Η απόφαση αυτή ενισχύει τη θέση του ηγέτη της ισραηλινής αντιπολίτευσης Γκάντι Άιζενκοτ, σύμφωνα με ανακοίνωση της ισραηλινής προεδρίας.
Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, πραγματοποιεί αυτή την εβδομάδα διαβουλεύσεις με τις πολιτικές παρατάξεις της χώρας, προκειμένου να ορίσει τον εντολοδόχο για το σχηματισμό της νέας κυβέρνησης. Το πρωί, ο πρόεδρος συναντήθηκε με αντιπροσωπεία του JUT, που είχε συμμετάσχει και στην πρώτη κυβέρνηση Νετανιάχου το 1996.
Παρότι μετά τις εκλογές του 2022 το JUT είχε προτείνει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για την πρωθυπουργία, αυτή τη φορά «η παράταξη Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τοράχ δεν πρότεινε κανέναν βουλευτή για τον σχηματισμό κυβέρνησης», όπως ανακοινώθηκε μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών.
Το JUT, του οποίου η εκλογική βάση αποτελείται κυρίως από εβραίους ασκενάζι της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα υπερορθόδοξα κόμματα, μαζί με το Shass που εκπροσωπεί τους σεφαραδίτες της Βόρειας Αφρικής και των αραβικών χωρών.
Αμφότερες οι παρατάξεις αντιτίθενται έντονα στην επιβολή υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας στους σπουδαστές θρησκευτικών σχολών, ένα θέμα που έχει προκαλέσει πόλωση στην ισραηλινή κοινωνία.
Ο Νετανιάχου είχε στηρίξει τις προσπάθειες για αποφυγή της υποχρεωτικής κατάταξης των υπερορθόδοξων στις ένοπλες δυνάμεις, χωρίς, ωστόσο, να κατορθώσει την ψήφιση νόμου που θα διασφάλιζε οριστικά την εξαίρεσή τους. Αυτό προκάλεσε δυσαρέσκεια στους κόλπους των θρησκευτικών κομμάτων.
Η επιλογή του JUT να μην στηρίξει την υποψηφιότητα Νετανιάχου αυξάνει τις πιθανότητες να λάβει ο Γκάντι Άιζενκοτ την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης από τον πρόεδρο του Ισραήλ.
Για την επίτευξη κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στην Κνεσέτ απαιτούνται 61 βουλευτές. Το στρατόπεδο Νετανιάχου διέθετε την περασμένη εβδομάδα 53 έδρες έναντι 48 του μπλοκ Άιζενκοτ.
Μετά την αποχή του JUT, που κατέχει 7 έδρες, η υποστήριξη προς τον Νετανιάχου περιορίζεται στις 46 έδρες, ενώ ο Άιζενκοτ, με τη στήριξη της αραβικής λίστας Raam, συγκεντρώνει μέχρι στιγμής 56 έδρες.
Από τα κόμματα που αναμένεται να συναντήσουν σήμερα τον πρόεδρο Χέρτσογκ, μόνο η Ενωμένη Λίστα, η μεγαλύτερη παράταξη των Αράβων του Ισραήλ, δεν έχει ακόμη ανακοινώσει ποιον θα στηρίξει ως εντολοδόχο πρωθυπουργό.
Ο πρόεδρος του Ισραήλ μπορεί να παρατείνει τις διαβουλεύσεις για τον ορισμό εντολοδόχου πρωθυπουργού έως τις 11 Νοεμβρίου.
Περιθώριο διαπραγματεύσεων με το Shass
Το υπερορθόδοξο κόμμα Shass, που αποτελεί το alter ego του JUT, βασίζεται σε εκλογική δύναμη μεταξύ υπερορθόδοξων σεφαραδιτών και λαϊκών στρωμάτων της περιφέρειας των μεγάλων αστικών κέντρων. Από το 1984 έχει συμμετάσχει στους περισσότερους κυβερνητικούς συνασπισμούς, είτε της δεξιάς είτε της αριστεράς.
Το Shass συγκαταλέγεται στους μεγάλους χαμένους των πρόσφατων εκλογών, χάνοντας σημαντικό ποσοστό της εκλογικής του δύναμης, με τη κοινοβουλευτική του εκπροσώπηση να περιορίζεται από 11 σε 6 έδρες, σύμφωνα με ανάλυση εκλογικών χαρτών.
Ο Gilad Malach, ερευνητής του Κέντρου για τη Δημοκρατία και ειδικός στα θέματα των υπερορθόδοξων, σημειώνει ότι το ζήτημα της στρατιωτικής θητείας αποτέλεσε δίκοπο μαχαίρι για το Shass, που αντιτάχθηκε σθεναρά στην υποχρεωτική στράτευση των υπερορθόδοξων.
Από τη μία, η αποτυχία να εξασφαλίσει οριστική εξαίρεση προκάλεσε δυσαρέσκεια στη θρησκευτική του βάση. Από την άλλη, η εμμονή στο θέμα της στράτευσης αποξένωσε τους σεφαραδίτες εβραίους των χαμηλότερων κοινωνικών τάξεων, που στηρίζουν το ισραηλινό στράτευμα και θεώρησαν ότι το Shass αγνόησε τα δικά τους προβλήματα.
Μετά την αποτυχία ψήφισης του σχετικού νόμου, το Shass αποχώρησε από τον κυβερνητικό συνασπισμό, παραμένοντας, ωστόσο, στο μπλοκ Νετανιάχου για τις εκλογές του Οκτωβρίου.
Καθώς συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις για την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, το Shass ενδέχεται να διαδραματίσει ρόλο-κλειδί αν αποφασίσει να υποστηρίξει το «στρατόπεδο της αλλαγής».
Ο πρώην βουλευτής του Shass, Γιόσι Ταϊέμπ, δηλώνει στο AFP ότι οι ραβίνοι του κόμματος εμφανίζονται θετικοί στη στρατιωτική θητεία των νέων, με εξαίρεση όσους μελετούν με πλήρες ωράριο την Τοράχ, γεγονός που αφήνει περιθώριο για διαπραγματεύσεις με τον Γκάντι Άιζενκοτ, ο οποίος είναι ανοιχτός στην ιδέα της κοινωνικής θητείας για τους υπερορθόδοξους.
Σύμφωνα με τον Gilad Malach, οι πιθανότητες είναι ελάχιστες, ωστόσο άλλοι πολιτικοί παρατηρητές εκτιμούν ότι ο συμβιβασμός είναι εφικτός αν ο Γκάντι Άιζενκοτ λάβει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Προς το παρόν, το Shass διαβεβαιώνει πως θα στηρίξει ενδεχόμενη υποψηφιότητα του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
