Δεκαπέντε νέοι ακτιβιστές για την προστασία του περιβάλλοντος προσφεύγουν στη δικαιοσύνη, επιδιώκοντας την καταδίκη του καναδικού κράτους για αδράνεια απέναντι στην κλιματική κρίση, σύμφωνα με ανακοίνωση που δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα. Η πρωτόγνωρη αυτή δίκη ξεκινά ενώπιον ομοσπονδιακού δικαστηρίου στο Βανκούβερ και αναμένεται να διαρκέσει πέντε εβδομάδες.
Οι ενάγοντες, ηλικίας 17 έως 25 ετών, επιδιώκουν να αποδείξουν ότι «τα συνταγματικά δικαιώματά τους στη ζωή, την ελευθερία και την ασφάλεια» έχουν παραβιαστεί από το κράτος, το οποίο - όπως υποστηρίζουν - δεν τους προστάτεψε από την «υπαρξιακή απειλή» της κλιματικής αλλαγής.
Στόχος τους είναι το δικαστήριο να υποχρεώσει το καναδικό κράτος να ενισχύσει το σχέδιο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και να τηρήσει τους ήδη ανακοινωμένους στόχους. Το υφιστάμενο σχέδιο προβλέπει μείωση εκπομπών κατά 40% έως 45% έως το 2030, συγκριτικά με τα επίπεδα του 2005, ωστόσο η κυβέρνηση έχει ήδη δηλώσει πως ο στόχος αυτός δεν θα επιτευχθεί.
Η ακροαματική διαδικασία περιλαμβάνει καταθέσεις επιστημόνων, παιδιάτρων και μηχανικών, που θα εξηγήσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στη σωματική και ψυχική υγεία των νέων. Η δίκη διεξάγεται μετά από επτά χρόνια δικαστικών διαδικασιών και αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη Φεβρουαρίου 2027.
Νομικές διαστάσεις και διεθνείς αναφορές
Η εξέταση του ζητήματος της κλιματικής αλλαγής από ομοσπονδιακό δικαστήριο αποτελεί πρωτοτυπία για τον Καναδά, όπου οι αρχές θεωρούν ότι «η κλιματική αλλαγή είναι ένα πολιτικό πρόβλημα». Όπως επισημαίνει η δικηγόρος των εναγόντων, Κάθριν Μπόις Πάρκερ, πρόκειται για «ένα νομικό ζήτημα», καθώς το δικαστήριο μπορεί να επιληφθεί όταν η κυβερνητική δράση βλάπτει τους πολίτες.
Ανάλογες υποθέσεις έχουν καταγραφεί διεθνώς, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την Ολλανδία και τη Νότια Κορέα, όπου τα δικαστήρια υποχρέωσαν τις κυβερνήσεις να ενισχύσουν τις πολιτικές για το κλίμα. Στη Γερμανία, εννέα νέοι ακτιβιστές πέτυχαν το 2021 ιστορική απόφαση του ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο επικαλέστηκε τα «θεμελιώδη δικαιώματα» των νεότερων γενεών.
Σύμφωνα με τη Μαρία Αντόνια Τίγκρε, από το Sabin Center for Climate Change Law του Πανεπιστημίου Κολούμπια, τέτοιες αποφάσεις, όπως και η γνωμοδότηση του 2025 του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη και από την καναδική δικαιοσύνη.
Οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στον Καναδά
Οι νεαροί ενάγοντες θα καταθέσουν για τις άμεσες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής που βιώνουν, όπως δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες και ακραίες θερμοκρασίες. «Θυμάμαι το 2015, όταν το βόρειο τμήμα της επαρχίας Σασκάτσουαν είχε παραδοθεί στις φλόγες. Ο αέρας ήταν αποπνικτικός, δεν μπορούσαμε να αναπνεύσουμε», δηλώνει η Λόρεν Ράιτ από την περιοχή.
Η δίκη διεξάγεται σε μια περίοδο που ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία τον Μάρτιο του 2025, έχει καταργήσει αρκετά μέτρα που είχαν θεσπιστεί από τον προκάτοχό του, Τζάστιν Τριντό, όπως τον φόρο άνθρακα για τα φυσικά πρόσωπα και το ανώτατο όριο εκπομπών για τον πετρελαϊκό τομέα.
Εν τω μεταξύ, εν μέσω εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ, ο Κάρνεϊ προωθεί μεγάλα έργα στον τομέα της ενέργειας, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης του Καναδά από τις ΗΠΑ, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα τις δεσμεύσεις για το κλίμα της προηγούμενης κυβέρνησης.