Τη νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Αρκτική παρουσίασε η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας, της ανθεκτικότητας των κρίσιμων υποδομών και της οικονομικής συνεργασίας στην περιοχή. Η ανακοίνωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξανόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού στην Αρκτική, όπου το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς και δημιουργεί προοπτικές αξιοποίησης φυσικών πόρων, ενώ παράλληλα ενισχύεται η στρατιωτική δραστηριότητα στην περιοχή.
Οι ανησυχίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εντάθηκαν μετά και τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, αυτόνομου εδάφους του Βασιλείου της Δανίας. Παρά την αποκλιμάκωση της έντασης, η ΕΕ επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο και την παρουσία της στην Αρκτική, λαμβάνοντας υπόψη και τη ρωσική στρατιωτική δραστηριότητα στην περιοχή.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε: «Η Αρκτική είναι η βόρεια γειτονιά της Ευρώπης, είναι κοντά μας, συνδεδεμένη μαζί μας και κρίσιμη για το μέλλον μας. Και αλλάζει. Οι νέες θαλάσσιες οδοί και οι πόροι τροφοδοτούν τον στρατηγικό ανταγωνισμό», επισημαίνοντας ότι η νέα στρατηγική στοχεύει στην ενίσχυση της ασφάλειας, των ανθεκτικών υποδομών και των οικονομικών ευκαιριών προς όφελος των κατοίκων της Αρκτικής.
Η στρατηγική της ΕΕ περιλαμβάνει τέσσερις βασικές προτεραιότητες: ενίσχυση της ασφάλειας και ανθεκτικότητας, αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργία ευκαιριών για τους ανθρώπους και τις τοπικές κοινότητες.
Στον τομέα της ασφάλειας, η ΕΕ θα συνεργαστεί με τα κράτη-μέλη, τους εταίρους στην Αρκτική και το ΝΑΤΟ, με στόχο τη βελτίωση της ετοιμότητας και την προστασία των κρίσιμων υποδομών. Προβλέπεται επίσης η ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων επιχειρήσεων σε αρκτικές συνθήκες, μεταξύ άλλων μέσω της επέκτασης της ευρωπαϊκής ικανότητας κατασκευής και διάθεσης παγοθραυστικών πλοίων.
Ακόμη, δρομολογείται η δημιουργία νέου κόμβου θαλάσσιας ασφάλειας για την ανταλλαγή πληροφοριών και την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων στην περιοχή. Πρώτο βήμα θα είναι η υποστήριξη ενός κόμβου για τα υποθαλάσσια καλώδια, με στόχο την παρακολούθηση και προστασία των καλωδιακών συνδέσεων στον Βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική. Η ΕΕ προωθεί επίσης την ενίσχυση της ικανότητας εντοπισμού πλοίων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», καθώς και την αντιμετώπιση περιστατικών παράνομης αλιείας και θαλάσσιας ρύπανσης.
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της συνδεσιμότητας, η στρατηγική υποστηρίζει το σχέδιο Pan-Arctic Cable για την υποθαλάσσια καλωδιακή σύνδεση της Γροιλανδίας με την Ευρώπη, αλλά και την ανάπτυξη ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος IRIS² Arctic Connectivity. Επίσης, προωθείται η αναβάθμιση των ευρωπαϊκών διαδρόμων μεταφορών για διπλή χρήση, πολιτική και στρατιωτική, καθώς και η επιτάχυνση του σιδηροδρομικού έργου Rail Nordica.
Η οικονομική διάσταση της στρατηγικής εστιάζει στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την αξιοποίηση κρίσιμων πρώτων υλών, την ψηφιακή συνδεσιμότητα και τις βιώσιμες θαλάσσιες βιομηχανίες. Η ΕΕ στοχεύει στην ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών υποδομών σε αναδυόμενα δίκτυα εμπορίου και μεταφορών της Αρκτικής, ενισχύοντας τις εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού και περιορίζοντας τις εξαρτήσεις. Επαναλαμβάνει, παράλληλα, τη θέση της υπέρ της διατήρησης του πετρελαίου, του άνθρακα και του φυσικού αερίου στο έδαφος, συμπεριλαμβανομένων των αρκτικών περιοχών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κλιματική αλλαγή, καθώς η Αρκτική θερμαίνεται σχεδόν τέσσερις φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με σημαντικές συνέπειες για τα οικοσυστήματα, τις τοπικές κοινωνίες, τη στάθμη της θάλασσας και τα καιρικά φαινόμενα. Η ΕΕ προγραμματίζει την ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας και της παρακολούθησης, μεταξύ άλλων μέσω της πρωτοβουλίας OceanEye για την παρατήρηση των ωκεανών.
Η στρατηγική περιλαμβάνει επίσης δράσεις για τη στήριξη των τοπικών κοινοτήτων, των νέων και των αυτόχθονων πληθυσμών, με ενέργειες για την εκπαίδευση, την απασχόληση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Για την περίοδο 2021-2027, η ευρωπαϊκή στήριξη για τη συνοχή και την περιφερειακή ανάπτυξη στην Αρκτική υπερβαίνει το ένα δισεκατομμύριο ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η νέα προσέγγιση θα βασιστεί στη συνεργασία με τους εταίρους της Αρκτικής και τις τοπικές κοινωνίες, με στόχο τη διατήρηση μιας σταθερής και βιώσιμης περιοχής, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης στρατηγικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και οικονομία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
