Σημαντικές επιδόσεις της Ελλάδας στη δίκαιη μεταχείριση των πολιτών, στην πρόσβαση σε εξατομικευμένη υποστήριξη και στους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών αναδεικνύει η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ «Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes» (2026), σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου και του υπουργείου Δικαιοσύνης. Η έκθεση επισημαίνει επίσης τις ελληνικές πρωτοβουλίες για την προστασία των παιδιών, την καταπολέμηση του ρατσισμού και τον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Πρόκειται για την πρώτη συγκριτική εφαρμογή του πλαισίου μέτρησης του ΟΟΣΑ για ανθρωποκεντρικά συστήματα Δικαιοσύνης, που εξετάζει αν πολίτες και επιχειρήσεις μπορούν να εντοπίζουν νομικά προβλήματα, να λαμβάνουν κατάλληλη υποστήριξη και να εξασφαλίζουν δίκαιη και αποτελεσματική επίλυση. Η αξιολόγηση καλύπτει την εμπειρία των πολιτών σε όλες τις διαθέσιμες διαδικασίες, όχι μόνο στη λειτουργία των δικαστηρίων.
Η Ελλάδα, μαζί με τη Λιθουανία και την Πολωνία, συγκαταλέγεται στις χώρες του ΟΟΣΑ με τις υψηλότερες επιδόσεις ως προς την αντίληψη των πολιτών ότι η διαδικασία επίλυσης ήταν δίκαιη, ανεξαρτήτως τελικής έκβασης. Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς στη διάμεση επίδοση των χωρών το 40% των πολιτών δηλώνει πως δεν θεωρεί δίκαιη τη διαδικασία που ακολούθησε.
Επιπλέον, η έκθεση ξεχωρίζει την Ελλάδα για τον συνδυασμό υψηλών ποσοστών ουσιαστικής επίλυσης προβλημάτων και θετικής εμπειρίας ως προς τη δικαιότητα της διαδικασίας, μαζί με την Πολωνία και τη Λιθουανία.
Σε ό,τι αφορά την εξατομικευμένη υποστήριξη, η Ελλάδα, το Βέλγιο και η Ολλανδία βρίσκονται ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ με ποσοστό πρόσβασης σε εξατομικευμένη βοήθεια ή συμβουλή άνω του 50%, έναντι μέσου όρου 39%. Αυτό αποτελεί σημαντική επίδοση, καθώς πολλοί πολίτες διεθνώς δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν την κατάλληλη υποστήριξη για τη δική τους υπόθεση.
Η θέση της Ελλάδας στους μηχανισμούς επίλυσης διαφορών είναι επίσης σημαντική, καθώς καταγράφεται μεταξύ των χωρών με τις υψηλότερες επιδόσεις στην πρόσβαση σε δικαστήρια, διοικητικούς φορείς ή διαδικασίες διαμεσολάβησης.
Η Ελλάδα περιλαμβάνεται ακόμη στις 14 από τις 27 χώρες που έχουν επισημοποιήσει τη δέσμευσή τους για ανθρωποκεντρική Δικαιοσύνη, όπως φαίνεται στον ετήσιο προγραμματισμό και στα σχέδια δράσης του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Η έκθεση επισημαίνει περιθώρια για συστηματικότερη συμμετοχή της δικαστικής εξουσίας και μη κρατικών φορέων στον σχεδιασμό, θέμα που αφορά και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στις ελληνικές στρατηγικές κατά του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους, με ενεργό συμμετοχή αστυνομικών, εισαγγελικών και δικαστικών αρχών, καθώς και σε πρωτοβουλίες όπως το έργο «Just Closer» για υπηρεσίες Δικαιοσύνης φιλικές προς τα παιδιά.
Η Ελλάδα παρουσιάζεται ως παράδειγμα ενσωμάτωσης της Δικαιοσύνης στον εθνικό ψηφιακό σχεδιασμό, μέσω της «Βίβλου Ψηφιακού Μετασχηματισμού 2020-2025» και της «Στρατηγικής Ψηφιακού Μετασχηματισμού 2021-2027». Ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζει τη σημασία της τεχνολογίας για την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών Δικαιοσύνης, σημειώνοντας ότι η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να συνοδεύεται από απλούστευση και επανασχεδιασμό των διαδικασιών με βάση τις ανάγκες των πολιτών.
Οι προκλήσεις και τα επόμενα βήματα
Η έκθεση διαπιστώνει περιθώρια βελτίωσης σε όλες τις χώρες, καθώς καμία δεν εμφανίζει εξίσου προηγμένη εφαρμογή σε όλες τις διαστάσεις της ανθρωποκεντρικής Δικαιοσύνης. Σε διεθνές επίπεδο, πάνω από τέσσερις στους δέκα ανθρώπους αντιμετωπίζουν τουλάχιστον ένα σοβαρό νομικό πρόβλημα μέσα σε δύο χρόνια, ενώ η διάμεση επίδοση στην πλήρη επίλυση φτάνει το 70%.
Ο ΟΟΣΑ προτείνει καλύτερο συντονισμό υπηρεσιών, συστηματική αξιοποίηση δεδομένων, πρόληψη διαφορών και σύνδεση σχεδιασμού και χρηματοδότησης με μετρήσιμα αποτελέσματα. Κεντρικό ζητούμενο είναι η ανάπτυξη υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες διαφορετικών ομάδων πολιτών.
Για την Ελλάδα, οι θετικές επιδόσεις και οι αναγνωρισμένες πρακτικές αποτελούν σημείο εκκίνησης για τις επόμενες παρεμβάσεις. Η ποιότητα της Δικαιοσύνης συνδέεται με την ταχύτητα, την αποτελεσματικότητα και τη δυνατότητα κάθε πολίτη να ασκεί τα δικαιώματά του και να βρίσκει δίκαιες λύσεις στα προβλήματά του.
Ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος επισήμανε ότι «Το κράτος δικαίου αφορά την καθημερινότητα κάθε πολίτη: την προστασία των δικαιωμάτων του, την ισότιμη μεταχείρισή του, τη δυνατότητα να βρίσκει το δίκιο του χωρίς εξαντλητικές καθυστερήσεις. Η ενίσχυσή του απαιτεί σχέδιο, επιμονή και διαρκή αξιολόγηση.
Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ προστίθεται σε μια σειρά διεθνών αξιολογήσεων που καταγράφουν την πρόοδο της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια: από την ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου και τη βελτίωση της βαθμολογίας μας στον δείκτη της Διεθνούς Διαφάνειας έως την επάνοδο της χώρας στην κατηγορία των πλήρων δημοκρατιών του Economist.
Στη Δικαιοσύνη, η βελτίωση αυτή αποτελεί χειροπιαστό αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης προσπάθειας: 25 μεταρρυθμίσεις, όπως ο νέος δικαστικός χάρτης, και 14 επενδύσεις σε ψηφιακά συστήματα και κτιριακές υποδομές, άνω των 650 εκατομμυρίων ευρώ, που εντάξαμε και υλοποιήσαμε στο Ταμείο Ανάκαμψης. Οι παρεμβάσεις αυτές αποδίδουν πλέον αποτελέσματα που αξιολογούνται θετικά και σε διεθνές επίπεδο. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει τα πρώτα θετικά αποτελέσματα του νέου δικαστικού χάρτη στην επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης.
Γνωρίζουμε τις αδυναμίες που παραμένουν και την απόσταση που πρέπει ακόμη να καλύψουμε. Οι θετικές αξιολογήσεις αυξάνουν την ευθύνη μας να συνεχίσουμε, με διαφάνεια, λογοδοσία και σεβασμό στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης».
Από την πλευρά του ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης ανέφερε: «Η έκθεση του ΟΟΣΑ Justice as a Public Service: Delivering Better Outcomes αναδεικνύει τη σημασία των μεταρρυθμίσεων που ενισχύουν μια Δικαιοσύνη πιο προσιτή, πιο αποτελεσματική και περισσότερο προσανατολισμένη στις ανάγκες του πολίτη.
Οι θετικές αναφορές στην Ελλάδα, ιδίως ως προς την αντίληψη των πολιτών για τη δίκαιη μεταχείρισή τους, την πρόσβαση σε εξατομικευμένη νομική υποστήριξη και την ανάπτυξη μηχανισμών επίλυσης διαφορών, αποτελούν μια σημαντική αναγνώριση της προσπάθειας που βρίσκεται σε εξέλιξη. Παράλληλα, η ανάδειξη πρωτοβουλιών για τη φιλική προς τα παιδιά Δικαιοσύνη και η σύνδεση του δικαστικού συστήματος με τον ψηφιακό μετασχηματισμό επιβεβαιώνουν ότι η μεταρρύθμιση δεν περιορίζεται στις διαδικασίες, αλλά αφορά την ποιότητα των υπηρεσιών που λαμβάνει ο πολίτης.
Για εμάς, η αναγνώριση αυτή δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού, αλλά κίνητρο για να συνεχίσουμε με συνέπεια. Στόχος μας είναι μια Δικαιοσύνη που απονέμεται σε εύλογο χρόνο, λειτουργεί με διαφάνεια και αξιοπιστία και διασφαλίζει ίσες δυνατότητες πρόσβασης για όλους.
Η εμπιστοσύνη των πολιτών κατακτάται καθημερινά, μέσα από μετρήσιμα αποτελέσματα. Με αυτό το κριτήριο συνεχίζουμε την προσπάθεια για ένα δικαστικό σύστημα σύγχρονο, αποτελεσματικό και αντάξιο των προσδοκιών της ελληνικής κοινωνίας».
Ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Γιάννης Μπούγας σημείωσε πως «Η έκθεση του ΟΟΣΑ στέλνει ένα θετικό μήνυμα για την Ελλάδα, αναδεικνύοντας επιδόσεις σε τομείς που έχουν άμεση σημασία για την καθημερινότητα των πολιτών: τη δίκαιη μεταχείριση, την πρόσβαση σε νομική υποστήριξη και τη δυνατότητα αναζήτησης λύσεων όταν προκύπτουν νομικές διαφορές.
Ιδιαίτερη αξία έχει η αναφορά σε πρωτοβουλίες που θέτουν τον άνθρωπο στο επίκεντρο της απονομής της Δικαιοσύνης. Η προστασία των ανηλίκων, η αντιμετώπιση του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους, καθώς και η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων, συνθέτουν ένα πεδίο στο οποίο η θεσμική πρόοδος πρέπει να μεταφράζεται σε απτά οφέλη για την κοινωνία.
Η ψηφιοποίηση δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι ένα ουσιαστικό εργαλείο για την απλούστευση των διαδικασιών, την καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στις υπηρεσίες της Δικαιοσύνης. Το ζητούμενο είναι να περιορίζονται τα εμπόδια, να ενισχύεται η ενημέρωση και να μην αποκλείεται κανείς λόγω οικονομικών, κοινωνικών ή άλλων δυσκολιών.
Οι θετικές αξιολογήσεις αποτελούν ενθαρρυντική αφετηρία, αλλά η προσπάθεια συνεχίζεται. Η πρόκληση είναι να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο την αποτελεσματικότητα των θεσμών και να κάνουμε τη Δικαιοσύνη πιο φιλική, κατανοητή και προσβάσιμη για κάθε πολίτη».
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
