Στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, οι ψηφοφόροι της Καλιφόρνιας θα κληθούν να αποφασίσουν μέσω δημοψηφίσματος αν οι δισεκατομμυριούχοι της πολιτείας θα πρέπει να καταβάλουν εφάπαξ φόρο επί του πλούτου τους. Η πρόταση προβλέπει συντελεστή 5% στη καθαρή περιουσία περίπου 200 δισεκατομμυριούχων, με στόχο την ενίσχυση του δημόσιου συστήματος υγείας της Καλιφόρνιας, το οποίο έχει αποδυναμωθεί λόγω των ομοσπονδιακών περικοπών που επέβαλε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας ελπίζουν ότι το μέτρο θα αποτελέσει πρότυπο για άλλες πολιτείες, καθώς εντείνεται η κοινωνική δυσαρέσκεια για την αύξηση των ανισοτήτων και τη ραγδαία άνοδο των περιουσιών στον τεχνολογικό τομέα, με χαρακτηριστικά παραδείγματα όπως ο Ίλον Μασκ.
Σύμφωνα με τη Λόρεν Φίρμαν, συνταξιούχο γραφίστρια που βασίζεται στο Medicare, ο συγκεκριμένος φόρος αποτελεί «μια σταγόνα στον ωκεανό» για τους εύπορους, αλλά είναι ζωτικής σημασίας για όσους έχουν ανάγκη περίθαλψη. Όπως σημειώνει, «αυτό δεν σημαίνει πολλά για εκείνους, αλλά τα πάντα για όσους έχουν ανάγκη περίθαλψη».
Ωστόσο, η «Πρόταση 40» προκαλεί ανησυχία στη Σίλικον Βάλεϊ. Ανάμεσα στους βασικούς αντιπάλους βρίσκεται ο συνιδρυτής της Google, Σεργκέι Μπριν, ο οποίος έχει επενδύσει πάνω από 250 εκατ. δολάρια στην εκστρατεία κατά του μέτρου. Κύριο επιχείρημα των αντιπάλων αποτελεί ο φόβος ότι ο φόρος μπορεί να γίνει μόνιμος, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε μαζική αποχώρηση των υπερπλούσιων από την πολιτεία και κατάρρευση των φορολογικών εσόδων.
«Ο φόβος είναι ότι τα άτομα, οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων και άλλοι ενδέχεται να πιστέψουν ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί ξανά», ανέφερε ο Κερκ Στάρτ, καθηγητής φορολογικού δικαίου στο UCLA.
Εκτός από τους δισεκατομμυριούχους, αντίθετοι στην πρόταση εμφανίζονται και άλλοι φορείς, όπως ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος στηρίζει επίσημα το «όχι» στο δημοψήφισμα. Παράλληλα, το συνδικάτο United Domestic Workers, που εκπροσωπεί 250.000 εργαζόμενους στην κατ’ οίκον φροντίδα και φροντίδα παιδιών, καλεί τα μέλη του να απορρίψουν το μέτρο, εκτιμώντας πως ένας εφάπαξ φόρος δεν θα επιλύσει μακροπρόθεσμα το δημοσιονομικό έλλειμμα της πολιτείας.
Εθνικές διαστάσεις και οικονομικές προσδοκίες
Η ιδέα της φορολόγησης των υπερπλούσιων δεν είναι νέα για την Καλιφόρνια, καθώς έχουν προηγηθεί τρεις αποτυχημένες προσπάθειες τα τελευταία 15 χρόνια. Παρότι η «Πρόταση 40» είχε αρχικά ισχυρή στήριξη, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μείωση της αποδοχής όσο πλησιάζουν οι εκλογές.
Η συζήτηση έχει μεταφερθεί σε εθνικό επίπεδο, με τον γερουσιαστή Μπέρνι Σάντερς να δηλώνει από το Λος Άντζελες ότι «την ώρα που αυτοί οι δισεκατομμυριούχοι έχουν περισσότερο από τριπλασιάσει την περιουσία τους στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, έχουν πληρώσει μικρότερο φόρο από έναν υδραυλικό ή μία νοσηλεύτρια».
Σύμφωνα με τον Μπράιαν Γκέιλ, καθηγητή Νομικής στο πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ και συντάκτη της πρότασης, εάν το μέτρο εγκριθεί, θα αποφέρει 100 δισ. δολάρια σε φορολογικά έσοδα για την Καλιφόρνια.
Η τελική απόφαση των ψηφοφόρων της πολιτείας θα γίνει γνωστή στις 3 Νοεμβρίου. Όπως εκτιμά ο Εμάνιουελ Σάεζ, καθηγητής Οικονομικών στο πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ, αν η Καλιφόρνια υιοθετήσει τον πρώτο φόρο επί των δισεκατομμυριούχων στις ΗΠΑ, είναι πιθανό να ακολουθήσουν αντίστοιχες πρωτοβουλίες και σε άλλες πολιτείες.
Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι, αν ο φόρος επιβληθεί ξανά ή καταστεί μόνιμος, υπάρχει το ενδεχόμενο κάποιοι δισεκατομμυριούχοι να αποχωρήσουν από την πολιτεία. Από την πλευρά του, ο Τιμ Μόφετ, συνταξιούχος βοηθός νοσηλευτή, θεωρεί τις απειλές αυτές αβάσιμες, σημειώνοντας: «Ούτως ή άλλως δεν πληρώνουν. Οπότε τι έχουμε να χάσουμε;».