Οι επιστήμονες Ανρί Καγκάν και Κένσο Σοάι τιμήθηκαν με το Βραβείο Νόμπελ Χημείας 2026, σύμφωνα με ανακοίνωση της Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών της Σουηδίας. Το βραβείο απονεμήθηκε για τις πρωτοποριακές έρευνές τους στην ασύμμετρη κατάλυση και ιδιαίτερα για την ανακάλυψη των μη γραμμικών φαινομένων και της αυτοκατάλυσης στην ασύμμετρη οργανική σύνθεση.
Στην ανακοίνωση της επιτροπής επισημαίνεται ότι οι ανακαλύψεις των δύο επιστημόνων αποτέλεσαν σημαντικό εργαλείο για χημικούς που σχεδιάζουν αντιδράσεις με στόχο την παραγωγή φαρμακευτικών προϊόντων. Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 12 εκατομμυρίων κορωνών Σουηδίας, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ.
Όπως ανέφερε ο Χάινερ Λίνκε, πρόεδρος της Επιτροπής του Νόμπελ Χημείας, «το φετινό βραβείο αφορά τη θεμελιακή χημεία. Πολλά μόρια εμφανίζονται σε δύο διαφορετικές εκδοχές. Όπως τα χέρια μου. Είναι το είδωλο το ένα του άλλου στον καθρέφτη, μοιάζουν μεταξύ τους, αλλά δεν είναι πανομοιότυπα. Δεν μπορώ να τοποθετήσω τα χέρια μου το ένα ακριβώς πάνω στο άλλο. Τέτοια μόρια ονομάζονται chiral (χειρόμορφα), από την ελληνική λέξη χέρι».
Η συγκεκριμένη ερευνητική περιοχή είχε βραβευθεί και το 2001, χωρίς όμως να συμπεριληφθεί τότε ο καθηγητής Καγκάν, ο οποίος θεωρείται στη Γαλλία και διεθνώς ως «πατέρας» της τεχνικής αυτής – γεγονός που είχε προκαλέσει διαμαρτυρίες από το γαλλικό υπουργείο Έρευνας εκείνη την εποχή.
Ο Ανρί Καγκάν, 95 ετών, είναι σήμερα καθηγητής στο πανεπιστήμιο Paris-Saclay.
Ο Κένσο Σοάι, 76 ετών, είναι καθηγητής στο πανεπιστήμιο φυσικών επιστημών του Τόκιο. Στις πρώτες του δηλώσεις μετά τη βράβευση, ανέφερε: «Είναι η πιο απίστευτη ημέρα της ζωής μου», σύμφωνα με τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με το Ίδρυμα Νόμπελ.