Το ζήτημα της ανεξαρτησίας του Κεμπέκ επιστρέφει δυναμικά στην πολιτική επικαιρότητα, καθώς ο ηγέτης του Parti Québécois (PQ), Πολ Σεντ-Πιερ Πλαμοντόν, διακήρυξε εκ νέου ότι η γαλλόφωνη επαρχία «αξίζει» να γίνει «χώρα». Η τοποθέτηση του νέου επικεφαλής της κυβέρνησης του Κεμπέκ έρχεται σε μια περίοδο που το μήνυμα της εθνικής ενότητας του καναδού ομοσπονδιακού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνι δοκιμάζεται, εν μέσω εμπορικών εντάσεων με τις ΗΠΑ.
Σε ομιλία του στο Μόντρεαλ, ο Πολ Σεντ-Πιερ Πλαμοντόν τόνισε ότι «ο θαρραλέος αγώνας των γαλλόφωνων στην Αμερική για να διατηρήσουν τις πολιτισμικές διαφορές τους θα δικαιωθεί όταν αυτός ο λαός αποκτήσει δική του χώρα». Ο ηγέτης του PQ επανέλαβε την πρόθεσή του να οργανώσει νέο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία, υπογραμμίζοντας πως «είναι ζήτημα επιβίωσης».
Ο 49χρονος δικηγόρος, γνωστός ως «PSPP», αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της επαρχίας των 9 εκατομμυρίων κατοίκων ως πρωθυπουργός εν αναμονή. Το PQ, που είχε να κυβερνήσει το Κεμπέκ από το 2014, έχει δεσμευτεί για τη διοργάνωση νέου δημοψηφίσματος, ωστόσο σχεδιάζει να περιμένει τη λήξη της θητείας του Ντόναλντ Τραμπ το 2029, ώστε ο διάλογος να διεξαχθεί σε «γαλήνια» ατμόσφαιρα.
Ο «PSPP» τόνισε ότι η διοργάνωση δημοψηφίσματος αποτελεί «δημοκρατική χειρονομία», επισημαίνοντας πως «δεν επαφίεται σε κανέναν άλλον πέρα από εμάς, ως λαό, να καθορίσουμε το εθνικό μας μέλλον».
Με το PQ να συγκεντρώνει περίπου 28% των ψήφων και να σχηματίζει κυβέρνηση μειοψηφίας, ο Πολ Σεντ-Πιερ Πλαμοντόν κάλεσε άλλες παρατάξεις να συνεργαστούν ώστε να υλοποιηθεί η υπόσχεση για δημοψήφισμα.
Πολιτικές και οικονομικές προκλήσεις
Η επιστροφή των υποστηρικτών της ανεξαρτησίας στην εξουσία αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τον πρωθυπουργό Κάρνι, ενώ η διαμάχη για το εμπόριο με τις ΗΠΑ παραμένει άλυτη και εντείνονται οι αποσχιστικές πιέσεις και σε άλλες επαρχίες, όπως η Αλμπέρτα.
Στην Αλμπέρτα, πλούσια σε πετρέλαιο, έχει προγραμματιστεί για τις 19 Οκτωβρίου ψηφοφορία που θα κρίνει αν θα διεξαχθεί δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία. Ο πρωθυπουργός Κάρνι επεσήμανε μέσω X ότι «η οικοδόμηση πιο ισχυρού Κεμπέκ είναι στην καρδιά της αποστολής μας να οικοδομήσουμε πιο ισχυρό Καναδά» και εξέφρασε την πρόθεσή του να συνεργαστεί με τον νέο ηγέτη της επαρχίας για την υποστήριξη των επιχειρήσεων και των εργαζομένων του Κεμπέκ που πλήττονται από τους τελωνειακούς δασμούς των ΗΠΑ.
Αν το δημοψήφισμα πραγματοποιηθεί, θα είναι το τρίτο στην ιστορία της επαρχίας, μετά από αυτά του 1980 και του 1995. Στο τελευταίο, το στρατόπεδο του «ναι» στην ανεξαρτησία ηττήθηκε με μικρή διαφορά.
Διχασμένη κοινωνία και νέα δεδομένα
Το θέμα της ανεξαρτησίας εξακολουθεί να διχάζει το Κεμπέκ. Η συζήτηση για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος επανέρχεται για πρώτη φορά μετά από 30 χρόνια στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου. Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, το ποσοστό των κατοίκων που δηλώνουν έτοιμοι να ψηφίσουν υπέρ της ανεξαρτησίας αγγίζει μόλις το 31%.
Η νεολαία τοποθετείται διχασμένη: ο 26χρονος Φελίξ Μαρινό δηλώνει «υπέρ του ναι (στην ανεξαρτησία) από πάντα», ενώ η 19χρονη Αλέξια Γκόμεζ εκφράζει ανησυχία ότι μια ανεξάρτητη επαρχία θα ήταν ευάλωτη πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά.
Το ζήτημα της μοναρχίας
Επιπλέον, ο «PSPP» έχει ταχθεί υπέρ της κατάργησης της μοναρχίας στο Κεμπέκ, προτείνοντας τη διακοπή των δεσμών με τον αντιπρόσωπο του βρετανικού στέμματος στην επαρχία, παρότι ο ρόλος του κατοχυρώνεται στο καναδικό Σύνταγμα. Ο Καναδάς παραμένει μέλος της Κοινοπολιτείας με αρχηγό κράτους τον Κάρολο Γ΄.
Ο ηγέτης των υποστηρικτών της ανεξαρτησίας χαρακτήρισε τη μοναρχία «μασκαράτα που μας κοστίζει χρήμα» και υποστήριξε ότι τα σχετικά κονδύλια θα μπορούσαν να διατεθούν για τη μείωση της αστεγίας.