Σε μια σημαντική πρωτοβουλία για την αποκλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή, πραγματοποιήθηκαν απευθείας συνομιλίες μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και της λιβανέζικης οργάνωσης Χεζμπολάχ στην Τουρκία, όπως αποκαλύπτουν έξι ενημερωμένες πηγές. Πρόκειται για την πρώτη γνωστή συνάντηση μεταξύ των δύο πλευρών, που χαρακτηρίζονται από μακρόχρονη εχθρότητα.
Σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο πρακτορείο Reuters, η μυστική αυτή συνάντηση πραγματοποιήθηκε τον περασμένο μήνα με τη συμμετοχή Σύρων αξιωματούχων και εκπροσώπου της Χεζμπολάχ. Οι πηγές περιλαμβάνουν Σύρους αξιωματούχους, έναν Αμερικανό και έναν γνώστη των υπηρεσιών ασφαλείας του Λιβάνου με διασυνδέσεις στη Χεζμπολάχ.
Η Χεζμπολάχ είχε στηρίξει για χρόνια τις κυβερνητικές δυνάμεις του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ στον συριακό εμφύλιο πόλεμο. Μετά την ανατροπή του Άσαντ στα τέλη του 2024, οι σχέσεις μεταξύ της νέας συριακής κυβέρνησης και της Χεζμπολάχ επιδεινώθηκαν. Η Δαμασκός κατηγορεί την οργάνωση για διακίνηση όπλων μέσω της Συρίας, ενώ οι ΗΠΑ πιέζουν τον συριακό στρατό να επέμβει στον Λίβανο κατά της Χεζμπολάχ.
Η συνάντηση, που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία των τουρκικών υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών, είχε στόχο την αποκλιμάκωση της έντασης, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ και στελέχη του συριακού υπουργείου Εξωτερικών και των υπηρεσιών πληροφοριών.
Καμία από τις εμπλεκόμενες πλευρές – το συριακό ΥΠΕΞ, τα υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας της Τουρκίας, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το γραφείο Τύπου της Χεζμπολάχ – δεν προχώρησε σε επίσημο σχόλιο στο αίτημα του Reuters.
Σύμφωνα με τις πηγές, το κλίμα της συνάντησης ήταν θετικό. Όπως ανέφερε Σύρος αξιωματούχος, οι δύο πλευρές συμφώνησαν πως δεν διατηρούν εχθρικές διαθέσεις. Η συριακή πλευρά διαβεβαίωσε ότι δεν θα επέμβει στρατιωτικά στον Λίβανο για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, ενώ από την οργάνωση ζητήθηκε να σταματήσει το λαθρεμπόριο και να διαλύσει τους «κοιμώμενους» πυρήνες της στη νότια Συρία.
Την ίδια περίοδο, η συριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε τη σύλληψη μελών τέτοιου πυρήνα που σχεδίαζαν επίθεση στη νότια Συρία. Η Χεζμπολάχ αρνήθηκε κάθε ανάμιξη, δηλώνοντας ότι «δεν έχει παρουσία στο συριακό έδαφος» και δεν συμμετέχει σε επιχειρήσεις στη χώρα.
Εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ, όπως αναφέρουν οι πηγές, δεν έδωσαν σαφή απάντηση για το αίτημα διακοπής του λαθρεμπορίου και διάλυσης των πυρήνων, αλλά δεσμεύτηκαν να μην παρεμβαίνουν στις συριακές υποθέσεις.
Λιβανέζικη πηγή με γνώση της συνάντησης τόνισε ότι σημειώθηκε «μεγάλη πρόοδος στα ζητήματα ασφαλείας» και ότι η Χεζμπολάχ επιδιώκει να προστατευθεί από μια ενδεχόμενη συριακή επίθεση στον Λίβανο. Ωστόσο, δεν υπήρξε τελική συμφωνία και δεν προβλέπεται έκδοση κοινής ανακοίνωσης.
Οι επαφές με τουρκική μεσολάβηση ξεκίνησαν πριν από περίπου δύο μήνες, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες. Το Reuters δεν μπόρεσε να επιβεβαιώσει την ακριβή τοποθεσία και διάρκεια της συνάντησης, ούτε αν έχουν προηγηθεί ή ακολουθήσει άλλες συναντήσεις.
Και οι δύο πλευρές είχαν εκφράσει προθυμία για διάλογο. Τον Ιούλιο, ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών Ασάαντ αλ Σαϊμπάνι είχε δηλώσει ότι η Δαμασκός επιθυμεί συνάντηση, ενώ τον Αύγουστο ο ηγέτης της Χεζμπολάχ Ναΐμ Κάσεμ είχε αναφέρει ότι δεν αντιτίθεται σε διάλογο με τη συριακή ηγεσία.
Ο ρόλος της Τουρκίας και η απουσία του Ιράν
Η Τουρκία αναδεικνύεται ως βασικός περιφερειακός παράγοντας στη σταθεροποίηση της Συρίας και έχει αναλάβει πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης, υπό τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Τρεις πηγές ανέφεραν ότι η Άγκυρα, ως σύμμαχος του Σύρου προέδρου Άχμεντ αλ Σαράα, πίεσε για τη διεξαγωγή της συνάντησης.
Από τη διαδικασία απουσίαζε το Ιράν, βασικός υποστηρικτής της Χεζμπολάχ. Η οργάνωση συμμετείχε στη συνάντηση με γνώση της Τεχεράνης, ωστόσο, όπως σημειώνεται, ο Άχμεντ αλ Σαράα απέρριψε κάθε άμεση επαφή με το Ιράν σε αυτή τη φάση, γεγονός που εμπόδισε την επίτευξη τελικής συμφωνίας και την έκδοση ανακοίνωσης.
Δεν υπήρξε επίσημο σχόλιο από τη μόνιμη αποστολή του Ιράν στη Γενεύη.