Το κοινοβούλιο της Πορτογαλίας ενέκρινε σε πρώτη ανάγνωση μια σημαντική μεταρρύθμιση στην αγορά ενοικίων, με στόχο την επιτάχυνση των εξώσεων ενοικιαστών λόγω μη καταβολής ενοικίου. Η πρωτοβουλία αυτή, που προωθήθηκε από τη δεξιά κυβέρνηση, διαφοροποιεί τη χώρα από τη γειτονική Ισπανία, όπου επικρατεί διαφορετική προσέγγιση στο θέμα.
Το σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο απορρίφθηκε από την αντιπολιτευόμενη αριστερά, έλαβε το πράσινο φως χάρη στην αποχή του ακροδεξιού κόμματος Chega. Το Chega, που αποτελεί τη δεύτερη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη της Πορτογαλίας, ήρθε σε συμφωνία με τους Σοσιαλδημοκράτες του πρωθυπουργού Λουίς Μοντενέγκρο, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρξουν αλλαγές στο τελικό κείμενο της μεταρρύθμισης.
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η διαδικασία έξωσης θα μπορεί να ξεκινήσει όταν ο ενοικιαστής οφείλει δύο ενοίκια, έναντι τριών που ίσχυε μέχρι σήμερα. Επιπλέον, παρέχεται η δυνατότητα στους ιδιοκτήτες να ζητούν έως και τρία ενοίκια ως προκαταβολή και καταργείται το ανώτατο όριο για τις εγγυήσεις.
Η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου της κυβέρνησης, που παρουσιάστηκε πριν έναν χρόνο από τον Μοντενέγκρο, για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης. Το σχέδιο περιλαμβάνει φορολογικά κίνητρα για την ενοικίαση ακινήτων, αλλά και αυστηρότερη φορολόγηση για συγκεκριμένες αγορές ακινήτων από ξένους επενδυτές.
Η Πορτογαλία βιώνει μια από τις πιο έντονες στεγαστικές κρίσεις στην Ευρώπη, με τα ενοίκια να έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2017, καθιστώντας τα απρόσιτα για πολλά νοικοκυριά. Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, το μέσο ποσό ενοικίου στα νέα συμβόλαια αυξήθηκε πάνω από 10% το δεύτερο τρίμηνο του έτους.
Η κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι περισσότερες από 250.000 κατοικίες παραμένουν κενές, καθώς η νομική αβεβαιότητα αποτρέπει τους ιδιοκτήτες από το να τα διαθέσουν προς ενοικίαση. Ωστόσο, οι ενώσεις ενοικιαστών εκφράζουν την ανησυχία ότι η μεταρρύθμιση θα επιδεινώσει την υπάρχουσα κρίση.
Ο Αντόνιο Ματσάδο, επικεφαλής της Ένωσης Ενοικιαστών της Λισαβόνας, χαρακτήρισε την πρόταση μεταρρύθμισης ως "καθαρή βαρβαρότητα", εκτιμώντας ότι "θα στρεβλώσει περαιτέρω την αγορά ενοικίων υπέρ των ιδιοκτητών" και θα οδηγήσει σε υψηλότερα ενοίκια χωρίς να αντιμετωπίζει το ζήτημα της προσιτής στέγασης.
Ο ίδιος απέρριψε τα κυβερνητικά σχέδια για επιτάχυνση των εξώσεων, κάνοντας λόγο για "καθαρό καιροσκοπισμό", ενώ τόνισε ότι οι περιπτώσεις ενοικιαστών που δεν πληρώνουν το ενοίκιο είναι ελάχιστες.
Το Chega έχει επισημάνει την ανάγκη τροποποίησης συγκεκριμένων διατάξεων του νομοσχεδίου πριν την τελική του ψήφιση, εκτιμώντας ότι αυτές θα δημιουργήσουν αβεβαιότητα τόσο για ενοικιαστές όσο και για ιδιοκτήτες. Ζήτησε, μάλιστα, "μια πιο ισορροπημένη λύση".
Την ίδια ώρα, στην Ισπανία η συζήτηση για τα ενοίκια και τις εξώσεις έχει οξυνθεί, μετά την έξωση μιας 87χρονης γυναίκας από το σπίτι της λόγω αύξησης ενοικίου κατά 275% από εταιρεία ακινήτων. Σε πολλές πόλεις, κυρίως στη Μαδρίτη, έχουν στηθεί καταυλισμοί διαμαρτυρίας με αίτημα την προστασία των ενοικιαστών, ενώ η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ προωθεί νέα μέτρα για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης.