Ένα σχέδιο πέντε σημείων για την πρόληψη, την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση αιφνίδιων και μαζικών παράνομων αφίξεων στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος του σχεδίου είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ασφάλειας των ευρωπαϊκών συνόρων, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι παράνομες διελεύσεις των εξωτερικών συνόρων έχουν περιοριστεί στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2021. Ωστόσο, τα πρόσφατα περιστατικά, από τα ανατολικά σύνορα έως τις μεσογειακές ακτές, υπογραμμίζουν την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των ευρωπαϊκών μηχανισμών. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην κρίση του φετινού καλοκαιριού στη Θέουτα, που ανέδειξε την ταχύτητα με την οποία μπορούν να προκύψουν μαζικές αφίξεις και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Το σχέδιο της Επιτροπής βασίζεται σε πέντε άξονες: ενίσχυση της συνεργασίας με χώρες εταίρους για την πρόληψη της παράτυπης μετανάστευσης, ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων, βελτίωση της παρακολούθησης και της έγκαιρης προειδοποίησης, εξάρθρωση των δικτύων διακίνησης μεταναστών και εμπορίας ανθρώπων, και ενίσχυση των επιστροφών.
Στο πλαίσιο της συνεργασίας με τρίτες χώρες, η Επιτροπή προτείνει ενίσχυση της παρακολούθησης, της έγκαιρης προειδοποίησης και της ανταλλαγής πληροφοριών, καθώς και στενότερη συνεργασία μεταξύ Frontex, Europol και Eurojust. Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη κέντρων συντονισμού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επιτήρησης των Συνόρων (EUROSUR) με χώρες εταίρους.
Όσον αφορά τα εξωτερικά σύνορα, η Επιτροπή δρομολογεί νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, ειδικά για σενάρια όπου μαζικές μετακινήσεις χρησιμοποιούνται ως εργαλείο πίεσης. Επίσης, προτείνεται η ενίσχυση της εντολής του Frontex, με ενισχυμένο μόνιμο σώμα για την άμεση ανάπτυξη προσωπικού και εξοπλισμού, ισχυρότερο ρόλο στις επιστροφές και ενισχυμένη ικανότητα παρακολούθησης των συνόρων και των προσυνοριακών περιοχών.
Η Επιτροπή εισηγείται την ενίσχυση της δυνατότητας του Frontex να παρακολουθεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προκειμένου να βελτιωθεί η επίγνωση της κατάστασης και να ενισχυθεί η διαχείριση των συνόρων. Τα κράτη μέλη καλούνται να παρέχουν έγκαιρες πληροφορίες στο EUROSUR και να αναφέρουν άμεσα εξελίξεις που επηρεάζουν τα εξωτερικά σύνορα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, με προτάσεις για νέα ψηφιακά πρωτόκολλα συνεργασίας με μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης, καθώς και νέες ψηφιακές εταιρικές σχέσεις με χώρες εταίρους, ώστε να εντοπίζεται και να αντιμετωπίζεται περιεχόμενο που τροφοδοτεί την παράτυπη μετανάστευση.
Για την εξάρθρωση των δικτύων διακίνησης, η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο να εγκρίνει το ταχύτερο το προτεινόμενο καθεστώς κυρώσεων κατά των διακινητών. Επιπλέον, ζητά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να συμφωνήσει άμεσα στη διαπραγματευτική του θέση για την αναθεωρημένη οδηγία σχετικά με τη διευκόλυνση της παράνομης εισόδου και διαμονής. Προβλέπεται επίσης ενισχυμένη συνεργασία με διαδικτυακές πλατφόρμες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και παρόχους ψηφιακών πληρωμών για τον εντοπισμό παράνομων χρηματοοικονομικών ροών.
Ο πέμπτος άξονας εστιάζει στην ενίσχυση των επιστροφών, μέσω στενότερης συνεργασίας με τρίτες χώρες στον τομέα της επανεισδοχής, ενίσχυσης του ρόλου του Frontex και ευρύτερης αξιοποίησης της στήριξης του Οργανισμού για επιστροφή, επανεισδοχή και επανένταξη. Προβλέπεται επίσης ψηφιοποίηση των διαδικασιών, με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας και τη μείωση του διοικητικού φόρτου.
«Η καλή πολιτική δεν μένει ποτέ στάσιμη. Με βάση την πενταετή στρατηγική μας για τη μετανάστευση, κάνουμε τα επόμενα βήματα. Θα ενισχύσουμε τα θεμέλιά μας για ισχυρά εξωτερικά σύνορα, αποτελεσματική μεταναστευτική διπλωματία, σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο και αξιόπιστες επιστροφές, ενισχύοντας τον Frontex, προτείνοντας ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και εμβαθύνοντας τις εταιρικές μας σχέσεις με τις χώρες καταγωγής και διέλευσης. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα σταθερό, δίκαιο και προσαρμόσιμο σύστημα», δήλωσε ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ.
Το πλάνο αυτό θα παρουσιαστεί στα κράτη μέλη στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, που θα πραγματοποιηθεί την 1η και 2α Οκτωβρίου. Η Επιτροπή επισημαίνει πως η αποτελεσματική αντιμετώπιση των προκλήσεων απαιτεί συντονισμένη δράση από τα κράτη μέλη, τους αρμόδιους οργανισμούς και την ίδια την Επιτροπή.