Την ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση απέναντι στις υβριδικές επιθέσεις της Ρωσίας υπογράμμισε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας, μετά την ολοκλήρωση του Συμβουλίου Υπουργών Άμυνας της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Σύμφωνα με την ίδια, ξεκινούν συζητήσεις για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού έκτακτης ανάγκης, εμπνευσμένου από το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ.
Οι υπουργοί Άμυνας πραγματοποίησαν μια πρώτη προκαταρκτική συζήτηση για το θέμα, έπειτα από σειρά περιστατικών που αποδίδονται στη Ρωσία τις τελευταίες εβδομάδες. Η πρωτοβουλία, την οποία είχε ανακοινώσει πρόσφατα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στοχεύει σε καλύτερο συντονισμό και ταχύτερη αντίδραση των κρατών-μελών απέναντι σε υβριδικές επιθέσεις που δεν φθάνουν στο επίπεδο της ένοπλης επίθεσης.
Η Κάλας επισήμανε ότι πολλά κράτη-μέλη ζητούν ο υπό συζήτηση μηχανισμός να λειτουργεί συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ, τονίζοντας πως «δεν δημιουργούμε κάτι επιπλέον, αλλά πρέπει να λειτουργούμε σε στενή συνεργασία». Η συζήτηση θα συνεχιστεί, με στόχο να εξεταστεί πώς μπορούν να συνδυαστούν τα ευρωπαϊκά εργαλεία για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών.
Το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ δίνει τη δυνατότητα σε ένα κράτος-μέλος να ζητήσει επείγουσες διαβουλεύσεις με τους συμμάχους του όταν θεωρεί ότι απειλείται η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλειά του, χωρίς να ενεργοποιείται αυτόματα στρατιωτική απάντηση.
Σε σχέση με την Ουκρανία, η Κ. Κάλας ανακοίνωσε πως τα κράτη-μέλη συμφώνησαν στην κατανομή των 6,6 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό για την Ειρήνη (EPF), ενώ εξετάζεται και νέα χρηματοδότηση για την ενίσχυσή του.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας τόνισε ότι η αντιαεροπορική άμυνα παραμένει βασική προτεραιότητα για την Ουκρανία, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίζονται καθημερινά. Όπως ανέφερε, έχουν εγκριθεί σχέδια προμηθειών ύψους 28,3 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του δανείου στήριξης της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς πυραύλων Patriot από μελλοντική αμερικανική παραγωγή.
Ωστόσο, επειδή η παραγωγή πυραύλων απαιτεί χρόνο και το Κίεβο χρειάζεται άμεσα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, η Κ. Κάλας σημείωσε ως «μία από τις επιλογές είναι τα κράτη-μέλη και οι εταίροι να προμηθεύσουν την Ουκρανία με πυραύλους από τα δικά τους αποθέματα, με αντάλλαγμα την αντικατάστασή τους σε μεταγενέστερο χρόνο, η οποία θα χρηματοδοτηθεί από το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας».
Η Κ. Κάλας επεσήμανε ότι αρκετά κράτη-μέλη ζήτησαν την επίσπευση μέρους των 90 δισ. ευρώ του ευρωπαϊκού δανείου που έχουν προβλεφθεί για το 2027. Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ουκρανία μπορεί να επωφεληθεί και από τα εναπομείναντα κονδύλια της πρωτοβουλίας SAFE, με έως 20 δισ. ευρώ.
Σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συμφώνησαν στην παράταση της αποστολής στρατιωτικής συνδρομής της ΕΕ (EUMAM Ukraine) για δύο ακόμη χρόνια και στη δημιουργία συντονιστικού κέντρου στο Κίεβο.
Αναφορικά με τη χρηματοδότηση του πολέμου από τη Ρωσία, η Κάλας έδωσε έμφαση στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο». Όπως ανέφερε, η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «Ειρήνη» έχει πραγματοποιήσει έξι νηοψίες σε πλοία για τα οποία υπήρχαν υποψίες τους τελευταίους μήνες, ενώ τόνισε ότι οι εθνικές επιχειρήσεις νηοψίας πρέπει να συνεχιστούν, με στενό συντονισμό και αξιοποίηση του ισχύοντος νομικού πλαισίου της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Τέλος, η Κάλας αναφέρθηκε στις συνεχιζόμενες πράξεις δολιοφθοράς και εμπρησμών, καθώς και στις παραβιάσεις του εναέριου χώρου, αποδίδοντας τις ενέργειες αυτές στη Ρωσία. Όπως σημείωσε, η ΕΕ έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις στους υπευθύνους και έχει προχωρήσει σε απελάσεις Ρώσων διπλωματών, ωστόσο εξετάζονται και πρόσθετα μέτρα.