Νομική υποχρέωση για την παροχή γενικευμένων αποζημιώσεων στα θύματα του διατλαντικού δουλεμπορίου Αφρικανών επισημαίνει σε νέα σύστασή της η Επιτροπή του ΟΗΕ για την εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων (CERD). Σύμφωνα με την επιτροπή, τα κράτη που εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα στο δουλεμπόριο οφείλουν να λάβουν μέτρα επανόρθωσης προς τα πρόσωπα αφρικανικής καταγωγής.
Η σύσταση αυτή βασίζεται σε μια νέα ερμηνεία της Διεθνούς Σύμβασης του 1969 για την εξάλειψη όλων των μορφών φυλετικών διακρίσεων. Η CERD, όργανο επιτήρησης της εφαρμογής της συνθήκης από 182 χώρες, κατέληξε ότι τα συμβαλλόμενα κράτη πρέπει να εφαρμόσουν γενικευμένα μέτρα επανόρθωσης.
Το σχετικό έγγραφο, που εγκρίθηκε την περασμένη εβδομάδα, χαρακτηρίζεται ως «καθοριστική στιγμή» από μέλος της επιτροπής, την Πέλα Μπόκερ-Γουίλσον. Η νέα αυτή ερμηνεία μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο υποστήριξης αιτημάτων για αποζημιώσεις και να επηρεάσει τον τρόπο απονομής της δικαιοσύνης σε διεθνές επίπεδο.
Στη σύμβαση περιλαμβάνονται χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Πορτογαλία, που συμμετείχαν στο διατλαντικό δουλεμπόριο από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα. Εκατομμύρια άνθρωποι οδηγήθηκαν με τη βία στην Αμερική, όπου εργάστηκαν υπό απάνθρωπες συνθήκες.
Σύμφωνα με την Μπόκερ-Γουίλσον, η νέα ερμηνεία αποτελεί «μια αλλαγή παραδείγματος» καθώς μετατρέπει την ιστορική ευθύνη σε νομική υποχρέωση για τα κράτη. Πλέον, καλούνται να υιοθετήσουν ενεργά μέτρα για την αποκατάσταση της αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης και της ισότητας των προσώπων αφρικανικής καταγωγής.
Νομικό και κανονιστικό κύρος της σύστασης
Η «γενική σύσταση αρ. 40» δεν είναι νομικά δεσμευτική, ωστόσο διαθέτει σημαντικό κανονιστικό κύρος. Μπορεί να αξιοποιηθεί ως ερμηνευτικό εργαλείο από δικαστήρια και αξιωματούχους, ενισχύοντας τη νομική επιχειρηματολογία σε σχετικές υποθέσεις.
Η ανάλυση της CERD ακολουθεί την πρόσφατη απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, που χαρακτήρισε το διατλαντικό δουλεμπόριο ως «το πιο σοβαρό έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Παρά την αντίθεση ορισμένων χωρών, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η σύσταση αναμένεται να αποτελέσει οδηγό για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών φυλετικών ανισοτήτων.
Η Μπόκερ-Γουίλσον εκτιμά ότι το έγγραφο αυτό μπορεί να προσφέρει καθοδήγηση στις ΗΠΑ και άλλες χώρες για την υιοθέτηση συγκεκριμένων μέτρων που θα αντιμετωπίσουν τις ανισότητες και τις θεσμικές πρακτικές που σχετίζονται με το παρελθόν της δουλείας και της αποικιοκρατίας.
Η εκστρατεία για την αποκαταστατική δικαιοσύνη έχει παγκόσμιο χαρακτήρα, παρά την ιδιαίτερη έμφαση στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το διατλαντικό δουλεμπόριο, όπως σημειώνεται, «παραμόρφωσε τις παγκόσμιες οικονομικές σχέσεις και ανακατένειμε άδικα συσσωρευμένο πλούτο».
Τα κράτη υποχρεούνται να λαμβάνουν ειδικά μέτρα για την εξάλειψη του δομικού ρατσισμού και των ανισοτήτων που πηγάζουν από το δουλεμπόριο. Επίσης, οφείλουν να διασφαλίζουν πρόσβαση σε διαδικασίες αποζημίωσης για τα πρόσωπα αφρικανικής καταγωγής.
Τέλος, το έγγραφο προτείνει την πραγματοποίηση ερευνών και την αποκάλυψη της πλήρους αλήθειας για το διατλαντικό δουλεμπόριο, από το σχολείο έως το πανεπιστήμιο, ώστε να ενισχυθεί η συλλογική μνήμη και η κατανόηση των συνεπειών του.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
