Έξι μήνες πολέμου στο Ιράν: Οι 6 βασικές συνέπειες

Έξι μήνες μετά τις επιδρομές των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, ο πόλεμος, τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει ως «μικρή εκδρομή», έχει εξελιχθεί σε τέλμα που επηρεάζει αρνητικά τη δημοτικότητά του και θέτει σε κίνδυνο την προεδρία του.

Το Ιράν παραμένει ανυποχώρητο, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα και δεν διαφαίνεται ξεκάθαρη λύση για τον τερματισμό της σύγκρουσης, παρά τις αρχικές εκτιμήσεις του Τραμπ για ταχεία λήξη σε τέσσερις εβδομάδες.

Αντιλαμβανόμενες ότι περαιτέρω στρατιωτικές ενέργειες δεν οδηγούν σε παραχωρήσεις από το Ιράν, οι ΗΠΑ στρέφονται πλέον σε μια εκστρατεία οικονομικής πίεσης. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ενημέρωσε συμμάχους πως «προς το παρόν» δεν αναμένονται νέες επιθέσεις.

Οι συνέπειες του πολέμου γίνονται ήδη αισθητές σε ΗΠΑ, Ιράν και παγκόσμια οικονομία, με πιθανές μακροχρόνιες επιπτώσεις.

Οι 6 βασικές συνέπειες του πολέμου

1. Ο Τραμπ πληρώνει πολιτικό τίμημα

Ο πόλεμος δεν είχε ποτέ ευρεία αποδοχή και πλέον η δημοτικότητα του Τραμπ έχει υποχωρήσει από 40% σε 33%, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos. Η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου έχει πλήξει την προεκλογική του δέσμευση για μείωση του κόστους ζωής.

Παρά τις εξηγήσεις του Τραμπ για την ανάγκη δράσης λόγω των πυραυλικών και πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν, η πλειοψηφία των ψηφοφόρων παραμένει δύσπιστη. Μόλις το 31% εγκρίνει τη σύγκρουση, ποσοστό χαμηλότερο από αντίστοιχες προηγούμενες αμερικανικές επιχειρήσεις. Η δυσαρέσκεια για τις υψηλές τιμές αποτελεί πρόκληση για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των εκλογών. Η κατάσταση έχει εντείνει το ρήγμα στους κόλπους των Ρεπουμπλικανών, ανάμεσα σε όσους επιθυμούν ταχεία λήξη της σύγκρουσης και σε όσους στηρίζουν τη διατήρηση της στρατιωτικής πίεσης.

2. Η παγκόσμια οικονομία άντεξε περισσότερο από τις αρχικές εκτιμήσεις

Οι επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ προκάλεσαν ανησυχία λόγω της σημασίας των Στενών του Ορμούζ για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας οδήγησε σε άνοδο των τιμών πετρελαίου και φόβους για ύφεση.

Ωστόσο, η ζημιά ήταν μικρότερη από τις αρχικές προβλέψεις. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) αναθεώρησε προς τα κάτω τις εκτιμήσεις για την παγκόσμια ανάπτυξη, αλλά η οικονομία έδειξε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα συγκριτικά με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, χάρη στη μειωμένη ενεργειακή εξάρτηση και τις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες.

3. Το Ιράν είναι τραυματισμένο, αλλά δεν έχει ηττηθεί

Παρά τις σημαντικές απώλειες στις ένοπλες δυνάμεις και την οικονομία του, το Ιράν διατηρεί ικανότητα επιθέσεων και ελέγχου των Στενών του Ορμούζ.

Ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ ανέφερε στο Κογκρέσο την καταστροφή 161 ιρανικών πολεμικών πλοίων και την εξουδετέρωση του 82% των συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας. Παρόλα αυτά, το Ιράν διατηρεί μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους, συνεχίζοντας επιθέσεις σε ναυσιπλοΐα και αμερικανικές εγκαταστάσεις.

Σύμφωνα με πηγές του Reuters, μόνο το ένα τρίτο του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου έχει καταστραφεί με βεβαιότητα. Ο πόλεμος έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και έχει επιδεινώσει τη δημοσιονομική κατάσταση του Ιράν, με τον πληθωρισμό στα τρόφιμα να φθάνει το 128% τον Ιούλιο. Επιπλέον, η σύγκρουση έχει οδηγήσει σε αυστηρότερη καταστολή των διαφωνούντων στο εσωτερικό της χώρας.

4. Η Μέση Ανατολή έχει γίνει πιο ασταθής

Ο αμερικανοϊσραηλινός πόλεμος είχε στόχο να περιορίσει την απειλή του Ιράν, αλλά αναλυτές εκτιμούν ότι η περιοχή έχει γίνει λιγότερο ασφαλής. Ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones σε αραβικά κράτη του Κόλπου προκάλεσαν ζημιές σε αμερικανικές στρατιωτικές και διπλωματικές εγκαταστάσεις και αναστάτωση στα αεροπορικά ταξίδια.

Οι επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα και ο αποκλεισμός από τους Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα έχουν αυξήσει τα κόστη μεταφοράς και ασφάλισης, επηρεάζοντας τις αλυσίδες εφοδιασμού και δημιουργώντας αβεβαιότητα στις οικονομίες του Κόλπου.

5. Το Ιράν ενδέχεται να χρειαστεί περισσότερο χρόνο για την παραγωγή πυρηνικού όπλου

Οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε ιρανικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού και οδήγησαν στη δολοφονία κορυφαίων πυρηνικών επιστημόνων. Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι το Ιράν χρειάζεται πλέον έως 1 έτος για να παράγει επαρκές σχάσιμο υλικό, έναντι 6 μηνών πριν τον πόλεμο.

Η ακριβής κατάσταση του ιρανικού προγράμματος παραμένει αβέβαιη, καθώς οι επιθεωρητές του ΟΗΕ δεν έχουν πρόσβαση στις εγκαταστάσεις. Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικής βόμβας.

6. Πίεση στην στρατιωτική ετοιμότητα των ΗΠΑ 

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν χάσει μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα και αεροπλάνα, ενώ τα αποθέματα πυρομαχικών έχουν μειωθεί σημαντικά.

Έκθεση του Κογκρέσου κατέγραψε την απώλεια 42 αμερικανικών στρατιωτικών αεροσκαφών. Σύμφωνα με το Κέντρο Διεθνών και Στρατηγικών Μελετών, μέχρι τον Ιούλιο είχε καταναλωθεί το 65% των πυραύλων Patriot και τουλάχιστον το 38% των συστημάτων THAAD.

Η μεταφορά στρατιωτικών δυνάμεων από άλλες περιοχές εντείνει τα ερωτήματα για την ετοιμότητα των ΗΠΑ σε παγκόσμιο επίπεδο, με την παρατεταμένη ανάπτυξη αεροπλανοφόρων να υπογραμμίζει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αμερικανικές δυνάμεις.