Η Δευτέρα θα αποτελέσει μια κρίσιμη ημέρα για τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν και τις διεθνείς αγορές. Η Ουάσιγκτον ετοιμάζεται να ανακοινώσει ένα πρωτοφανές πακέτο κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, ενώ το Ιράν απειλεί με αντίποινα χώρες που θα συμμετάσχουν στην αμερικανική εκστρατεία οικονομικής πίεσης. Στο επίκεντρο βρίσκεται το πετρέλαιο και κυρίως τα Στενά του Ορμούζ, όπου η δραματική μείωση της διέλευσης έχει δημιουργήσει έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Reuters η αντιπαράθεση εισέρχεται σε νέα φάση, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιδιώκουν την οικονομική απομόνωση του Ιράν και την Τεχεράνη να απαντά με προειδοποιήσεις προς τις γειτονικές χώρες. Ο Ιρανός αξιωματούχος ασφαλείας Μοχσέν Ρεζαΐ προειδοποίησε ότι κράτη που θα συμμετάσχουν στην εφαρμογή των νέων αμερικανικών κυρώσεων μπορεί να θεωρηθούν εχθρικά και να δουν τα συμφέροντά τους να γίνονται στόχος αντιποίνων.
Οι νέες κυρώσεις βάζουν την Κίνα στο επίκεντρο
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ αναμένεται τη Δευτέρα να παρουσιάσει τα νέα μέτρα, τα οποία η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ χαρακτηρίζει ως τις σκληρότερες κυρώσεις που έχουν επιβληθεί ποτέ στο Ιράν.
Μεταξύ των πιθανών επιλογών βρίσκονται κυρώσεις σε ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια που αγοράζουν ιρανικό αργό πετρέλαιο, μέτρα εναντίον μεγάλων κινεζικών τραπεζών που διαχειρίζονται ιρανικά κεφάλαια, αλλά και δευτερογενείς κυρώσεις ή δασμοί σε χώρες που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.
Η Κίνα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, καθώς το 2025 αγόρασε περισσότερο από το 80% του ιρανικού πετρελαίου που μεταφέρθηκε διά θαλάσσης. Η Ουάσιγκτον επιχειρεί ουσιαστικά να περιορίσει μία από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων του Ιράν, ασκώντας πίεση όχι μόνο στην Τεχεράνη αλλά και στους βασικούς εμπορικούς εταίρους της.
Η επιβολή κυρώσεων σε μεγάλες κινεζικές τράπεζες θα μπορούσε, ωστόσο, να προκαλέσει αντίδραση από το Πεκίνο και να μεταφέρει την κρίση σε ένα πολύ ευρύτερο επίπεδο, επιβαρύνοντας τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας.
Η οικονομική πίεση αυξάνεται στο εσωτερικό του Ιράν
Το Al Jazeera, αναφέρει πως ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει χαρακτηρίσει την κατάσταση ως έναν «πλήρη οικονομικό, στρατιωτικό και πόλεμο ασφαλείας», αναγνωρίζοντας παράλληλα τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει η οικονομία της χώρας.
Ο Πεζεσκιάν ζήτησε να τερματιστεί η παρατεταμένη κατάσταση «ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη», υποστηρίζοντας ότι η συνεχής αβεβαιότητα σχετικά με πιθανή επανέναρξη των εχθροπραξιών αποθαρρύνει τις επενδύσεις και δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την οικονομική ανάκαμψη.
Παρόμοια ανησυχία έχει εκφράσει και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος αναγνώρισε ότι η στρατιωτική ισχύς από μόνη της δεν μπορεί να εξασφαλίσει την επιβίωση της χώρας εάν οι πολίτες αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες και δεν υπάρχει επαρκής ανάπτυξη, παραγωγή και οικονομική δραστηριότητα.
Παράλληλα, οι πιο σκληροπυρηνικές δυνάμεις του Ιράν διατηρούν πολύ πιο επιθετική στάση και προειδοποιούν για ισχυρά αντίποινα σε περίπτωση νέων στρατιωτικών επιθέσεων.
Το Ορμούζ παραμένει το κλειδί της ενεργειακής κρίσης
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά και αποτελούν ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα αβεβαιότητας για τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η Τεχεράνη δηλώνει ότι δεν πρόκειται να αποκαταστήσει πλήρως τη διέλευση όσο συνεχίζεται ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών.
Όπως αναφέρει και το Investing, πριν από τον πόλεμο, από τα στενά περνούσαν περισσότερα από 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης. Πλέον, ο μέσος όρος επτά ημερών έχει περιοριστεί σε περίπου 8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ.
Το Ιράν επιτρέπει περιστασιακά τη διέλευση επιλεγμένων πλοίων, μεταξύ των οποίων ορισμένα ιρακινά πετρελαιοφόρα, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με το Ομάν για πιθανή συμφωνία που θα επιτρέψει μεγαλύτερη κυκλοφορία μέσω του πορθμού.
Η περιορισμένη ροή έχει ήδη δημιουργήσει ισχυρές πιέσεις στην αγορά ενέργειας, με το πετρέλαιο Μπρεντ να βρίσκεται κοντά στα 94 δολάρια το βαρέλι. Όσο δεν αποκαθίσταται η κανονική διέλευση, η αγορά παραμένει ευάλωτη σε νέα άνοδο των τιμών σε περίπτωση στρατιωτικής ή πολιτικής κλιμάκωσης.
Διπλωματικές κινήσεις και κρίσιμη Δευτέρα για τις αγορές
Παρά τις απειλές και τη σκληρή ρητορική, συνεχίζονται οι προσπάθειες αποκλιμάκωσης. Οι συνομιλίες με το Ομάν για το Ορμούζ έχουν σημειώσει κάποια πρόοδο χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει τελική συμφωνία, ενώ το Πακιστάν επιχειρεί να ενισχύσει την περιφερειακή διπλωματία, με τον αρχηγό του στρατού Ασίμ Μουνίρ να αναμένεται στην Τεχεράνη τη Δευτέρα.
Παράλληλα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Σαουδάραβας διάδοχος του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν αναμένεται να εξετάσουν εναλλακτικές ενεργειακές και εμπορικές διαδρομές, όπως επέκταση αγωγών, σιδηροδρομικές συνδέσεις και μεγαλύτερη αξιοποίηση λιμανιών του Ομάν εκτός του Περσικού Κόλπου.
Το μεγάλο ερώτημα για τις αγορές είναι πλέον πόσο μακριά θα φτάσουν οι ΗΠΑ με τις κυρώσεις της Δευτέρας. Εάν τα μέτρα επεκταθούν σε μεγάλες κινεζικές τράπεζες και εταιρείες τρίτων χωρών, η κρίση μπορεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερες οικονομικές και γεωπολιτικές διαστάσεις. Εάν παράλληλα παραμείνουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, οι πιέσεις στις διεθνείς τιμές της ενέργειας ενδέχεται να ενταθούν.
Οι επόμενες εξελίξεις θα κριθούν επομένως σε τρία βασικά μέτωπα: τις νέες αμερικανικές κυρώσεις, την αντίδραση της Κίνας και την τύχη των Στενών του Ορμούζ. Αυτοί οι τρεις παράγοντες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό εάν η κρίση θα κινηθεί προς μια νέα επικίνδυνη κλιμάκωση ή εάν η αυξανόμενη οικονομική πίεση θα οδηγήσει τελικά τις εμπλεκόμενες πλευρές προς τη διπλωματία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
