Σοβαρές καταγγελίες για βασανιστήρια Ουκρανών αιχμαλώτων και αμάχων από ρωσικές δυνάμεις διατυπώθηκαν στη διάρκεια άτυπης συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, σύμφωνα με μαρτυρίες πρώην κρατουμένων και Ουκρανών αξιωματούχων. Οι καταγγελίες περιλαμβάνουν απομόνωση, ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ και σεξουαλική κακοποίηση, ενώ χιλιάδες Ουκρανοί παραμένουν σε αιχμαλωσία.
Η Ρωσία απέρριψε τους ισχυρισμούς, με την αναπληρώτρια εκπρόσωπό της στον ΟΗΕ, Μαρία Ζαμπολότσκαγια, να κάνει λόγο για «εκστρατεία παραπληροφόρησης». Παράλληλα, ανέφερε ότι Ρώσοι κρατούμενοι στην Ουκρανία υπέστησαν «βασανιστήρια, εξευτελισμό, καθώς και ηθική και σωματική κακοποίηση».
Ο Κουάν Αλμπέρτο Λέβια Γκαρσία, ενεργό μέλος των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια των 1.183 ημερών αιχμαλωσίας του υπέστη κάθε πιθανή μορφή βασανιστηρίων. Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε σε καθημερινούς ξυλοδαρμούς, ηλεκτροπληξία, εξαναγκαστικές ασκήσεις σε παγωνιά και σεξουαλική κακοποίηση.
Ο ίδιος επισήμανε ότι ήταν τυχερός που επέζησε, καθώς δύο φίλοι του έχασαν τη ζωή τους από ξυλοδαρμό σε κέντρα κράτησης στο Ντόνετσκ. Οι κρατούμενοι, όπως ανέφερε, ζούσαν σε υπερπλήρεις στρατώνες χωρίς κατάλληλες συνθήκες, αντιμετωπίζοντας δυσεντερία και λιμοκτονία.
Ο Γκαρσία υποστήριξε ότι στοχοποιήθηκε από τους φρουρούς λόγω του λατινοαμερικανικού του ονόματος, με κατηγορίες ότι ήταν «μισθοφόρος και αμερικανός κατάσκοπος».
Η ακτιβίστρια από την Κριμαία, Λένιγιε Ουμέροβα, η οποία απελευθερώθηκε σε ανταλλαγή αιχμαλώτων το 2024, περιέγραψε τη δική της εμπειρία ως «καρουσέλ δίωξης» μετά από επτά διαφορετικά κέντρα κράτησης, καταγγέλλοντας βασανιστήρια εις βάρος Ουκρανών αιχμαλώτων.
Ο Ολέγκ Γκούσιν, από το Κέντρο Συντονισμού της ουκρανικής κυβέρνησης για τη μεταχείριση αιχμαλώτων πολέμου, ανέφερε ότι Ουκρανοί αιχμάλωτοι «δολοφονήθηκαν και βασανίστηκαν» κατά την κράτησή τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κιέβου, έχουν εντοπιστεί πάνω από 300 κέντρα κράτησης σε Ρωσία και κατεχόμενα εδάφη, ενώ παρά τις ανταλλαγές, χιλιάδες Ουκρανοί παραμένουν αιχμάλωτοι.
Ο επιτετραμμένος της Ουκρανίας, Βολόντιμιρ Παβλιτσένκο, ζήτησε ενισχυμένη διεθνή πίεση στη Ρωσία και λογοδοσία για τη μεταχείριση των κρατουμένων.
Εκτεταμένα βασανιστήρια και καταγγελίες του ΟΗΕ
Η αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Κλαούντια Φουέντες Χούλιο, ανέφερε ότι η παρακολούθηση του ΟΗΕ επιβεβαιώνει «εκτεταμένες και συστηματικές πράξεις βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης» Ουκρανών αιχμαλώτων και κρατούμενων πολιτών από τις αρχές της Ρωσικής Ομοσπονδίας, με περιστατικά σεξουαλικής βίας.
Από τον Φεβρουάριο του 2022, το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα έχει καταγράψει 129 εκτελέσεις Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και 48 θανάτους υπό κράτηση λόγω βασανιστηρίων, άρνησης ιατρικής περίθαλψης ή άλλων απάνθρωπων συνθηκών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, το 95% των Ουκρανών αιχμαλώτων που ερωτήθηκαν ανέφεραν ότι υπέστησαν βασανιστήρια ή κακομεταχείριση. Περισσότεροι από τους μισούς ανέφεραν σεξουαλική βία, όπως βιασμό, ομαδικό βιασμό, ξυλοδαρμούς ενώ ήταν γυμνοί, χτυπήματα και ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα και εξευτελιστική μεταχείριση σεξουαλικού χαρακτήρα.
Ο ΟΗΕ έχει λάβει «αξιόπιστες μαρτυρίες» για σοβαρούς ξυλοδαρμούς με αντικείμενα, ηλεκτροσόκ, επιθέσεις από σκύλους, εικονικές εκτελέσεις και άλλες μορφές βασανιστηρίων.
Παράλληλα, η Φουέντες Χούλιο σημείωσε ότι έχουν καταγραφεί και περιστατικά βασανιστηρίων Ρώσων αιχμαλώτων πολέμου και αιχμαλώτων από τρίτες χώρες που κρατούνται από την Ουκρανία, αν και «σε μια ουσιαστικά διαφορετική κλίμακα». Περίπου οι μισοί από αυτούς ανέφεραν κακομεταχείριση στα αρχικά στάδια της αιχμαλωσίας τους.