Δασικές πυρκαγιές σε Γαλλία και Ισπανία εξελίσσονται σε μία από τις σοβαρότερες κρίσεις που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η Δυτική Ευρώπη, σύμφωνα με σχετικές αναφορές. Οι μαζικές εκκενώσεις, η απειλή για το Μπορντό, η κήρυξη εθνικής κατάστασης έκτακτης ανάγκης στην Ισπανία και η κινητοποίηση ευρωπαϊκών μηχανισμών πολιτικής προστασίας φανερώνουν ότι ακόμη και χώρες με ανεπτυγμένα συστήματα δασοπυρόσβεσης μπορούν να βρεθούν αντιμέτωπες με γεγονότα που υπερβαίνουν τις επιχειρησιακές τους δυνατότητες.
Οι ακριβείς αιτίες έναρξης των πυρκαγιών δεν έχουν ακόμη προσδιοριστεί. Ωστόσο, οι δυσμενείς πυρομετεωρολογικές συνθήκες, όπως οι ακραίες θερμοκρασίες, οι διαδοχικοί καύσωνες, η παρατεταμένη ξηρασία και η συσσώρευση καύσιμης ύλης, συνέβαλαν στην ταχεία εξάπλωση των πυρκαγιών. Ο συνδυασμός πολύ υψηλών θερμοκρασιών, χαμηλής υγρασίας και ισχυρών ανέμων επιτάχυνε την εξάπλωση, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η ίδια η φωτιά δημιούργησε τον δικό της καιρό, δυσχεραίνοντας περαιτέρω την κατάσβεση.
Η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί άμεση αιτία για την έναρξη μιας πυρκαγιάς. Παρ' όλα αυτά, δημιουργεί συχνότερα τις συνθήκες για εύκολη ανάφλεξη και ταχεία εξάπλωση: υψηλότερες θερμοκρασίες, μεγαλύτερη ξηρασία, χαμηλότερη υγρασία της βλάστησης και μεγαλύτερη διάρκεια καυσώνων.
Η τρέχουσα κρίση επιβεβαιώνει ότι οι ακραίες δασικές πυρκαγιές εμφανίζονται πλέον με αυξημένη συχνότητα και ένταση στη Μεσόγειο, μια πραγματικότητα γνώριμη και στην Ελλάδα. Το 2021 στη βόρεια Εύβοια και το 2023 στη Ρόδο, την Αττική και κυρίως στον Έβρο, η Ελλάδα αντιμετώπισε τον ίδιο επικίνδυνο συνδυασμό παρατεταμένων καυσώνων, ξηρασίας, χαμηλής υγρασίας, ισχυρών ανέμων και πολλαπλών ταυτόχρονων εστιών. Το 2023 η χώρα κατέγραψε μια καταστροφική αντιπυρική περίοδο ως προς τη συνολική καμένη έκταση, ενώ η πυρκαγιά του Έβρου εξελίχθηκε στη μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί στην Ευρώπη.
Το πολιτικό συμπέρασμα είναι σαφές: η ενίσχυση των εναέριων και επίγειων μέσων είναι αναγκαία, αλλά δεν επαρκεί. Οι πυρκαγιές στη Γαλλία και την Ισπανία υπογραμμίζουν ότι η Μεσόγειος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παγκόσμια hot spots της κλιματικής αλλαγής. Η προσαρμογή στις νέες συνθήκες απαιτεί νέα αντίληψη για την Πολιτική Προστασία, με έμφαση στην πρόληψη και την ολοκληρωμένη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. Απαραίτητη είναι η ενεργή διαχείριση των δασών και της καύσιμης ύλης, η επιστημονικά τεκμηριωμένη εκτίμηση των κινδύνων και ο επιχειρησιακός σχεδιασμός για διαφορετικά σενάρια.
Ο Τομέας Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας της ΕΛ.Α.Σ. επεξεργάζεται συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων για τον θεσμικό εκσυγχρονισμό της Πολιτικής Προστασίας. Σε συνδυασμό με τις διατάξεις της «Ενεργής Μάχης», μπορεί να ενισχυθεί ουσιαστικά η πρόληψη, η ετοιμότητα, ο συντονισμός και η ανθεκτικότητα της χώρας. Η κλιματική κρίση, ωστόσο, εξελίσσεται ταχύτερα από την προσαρμογή των κρατικών μηχανισμών. Ακόμη και μετά τις μεταρρυθμίσεις, είναι πιθανό να αντιμετωπίσουμε φυσικές καταστροφές πέρα από τις δυνατότητες των καλύτερα οργανωμένων συστημάτων Πολιτικής Προστασίας. Αυτό δεν αποτελεί λόγο παραίτησης, αλλά αφορμή για μεγαλύτερη επένδυση στην πρόληψη, την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών.
Οι δραματικές αυτές εξελίξεις ήταν προβλέψιμες. Η επιστημονική κοινότητα προειδοποιούσε εδώ και δεκαετίες για τους κινδύνους της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Ενδεικτική είναι η ιστορική κατάθεση του αστροφυσικού Carl Sagan ενώπιον της Υποεπιτροπής Επιστήμης, Τεχνολογίας και Διαστήματος της Γερουσίας των ΗΠΑ, το 1985, που ανέδειξε με σαφήνεια τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και την ανάγκη διεθνούς δράσης. Όμως, όπως αναφέρεται, «φωνή βοώντος εν τη ερήμω».
Σαράντα χρόνια αργότερα, κανείς δεν μπορεί πλέον να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
