ΟΗΕ: Μείωση των αναγκαστικά εκτοπισμένων παγκοσμίως στα 117,8 εκατομμύρια

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) ανακοίνωσε ότι στα τέλη του 2025 υπήρχαν παγκοσμίως 117,8 εκατομμύρια αναγκαστικά εκτοπισμένοι λόγω πολέμου και βίας, σημειώνοντας για πρώτη φορά μείωση έπειτα από δέκα χρόνια συνεχούς αύξησης.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της UNHCR, «στα τέλη 2025 ο αριθμός των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να φύγουν για να γλιτώσουν από τις διώξεις, τις συγκρούσεις, τη βία, τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή επεισόδια που διατάραξαν σοβαρά τη δημόσια τάξη (…) μειώθηκε στα 117,8 εκατομμύρια». Η μείωση αυτή αντιστοιχεί σε 5,4 εκατομμύρια λιγότερους εκτοπισμένους σε σχέση με το τέλος του 2024, εκ των οποίων το 58% ήταν εσωτερικά εκτοπισμένοι.

Η υπηρεσία του ΟΗΕ αποδίδει την εξέλιξη αυτή στην αύξηση των επιστροφών προσφύγων και εσωτερικά εκτοπισμένων σε χώρες που αντιμετωπίζουν μεγάλες κρίσεις εκτοπισμού, όπως το Αφγανιστάν, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, το Σουδάν και η Συρία. 

Ωστόσο, όπως προειδοποίησε ο Ύπατος Αρμοστής για τους Πρόσφυγες Μπαρχάμ Σαλίχ, πολλές από αυτές τις επιστροφές πραγματοποιήθηκαν υπό πίεση και όχι σε συνθήκες ασφάλειας και σταθερότητας.

Αύξηση αιτήσεων ασύλου και απάτριδων

Ο αριθμός των νέων αιτήσεων ασύλου ξεπέρασε τον αριθμό των αποφάσεων που εκδόθηκαν, οδηγώντας σε αύξηση κατά 645.300 των μεταναστών που αναμένουν απόφαση, με το παγκόσμιο σύνολο να φτάνει σχεδόν τα 9 εκατομμύρια. Ο Σαλίχ τόνισε ότι «οι αιτούντες άσυλο πρέπει να έχουν πρόσβαση σε δίκαιες και αποτελεσματικές διαδικασίες».

Η UNHCR εκτιμά επίσης ότι στα τέλη του 2025 υπήρχαν 4,5 εκατομμύρια απάτριδες, σημειώνοντας αύξηση 3% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, 5,4 εκατομμύρια άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα τους, κυρίως προς γειτονικά κράτη. 

Οι περισσότεροι προέρχονταν από το Σουδάν, την Ουκρανία, τη Βενεζουέλα, το Νότιο Σουδάν, την Μπουρκίνα Φάσο, το Αφγανιστάν, το Μαλί και τη Μιανμάρ.

Επιστροφές και νέες κρίσεις

Το 2025 περισσότεροι από 14,7 εκατομμύρια άνθρωποι επέστρεψαν στις χώρες τους —ο δεύτερος μεγαλύτερος αριθμός από το 1965— με το 92% αυτών να κατευθύνονται σε έξι χώρες: ΛΔ Κονγκό, Σουδάν, Συρία, Αφγανιστάν, Ουκρανία και Μιανμάρ.

Στις αρχές του 2026, κρίσεις όπως αυτές στον Λίβανο και το Ιράν επηρέασαν τις παγκόσμιες τάσεις εκτοπισμού. Οι συγκρούσεις αυτές οδήγησαν σε αύξηση των επιστροφών προσφύγων, παρά τις δύσκολες συνθήκες στις χώρες καταγωγής. Περίπου 549.800 Σύροι και 678.500 Αφγανοί επέστρεψαν, κυρίως λόγω επιδείνωσης της ασφάλειας στις χώρες υποδοχής.

Στόχος η βιώσιμη λύση

Ο Σαλίχ δήλωσε ότι στόχος του είναι να μειώσει κατά περισσότερο από το ήμισυ τον αριθμό των προσφύγων μέσα στην επόμενη δεκαετία. Όπως εξήγησε, απαιτείται μετάβαση από την παραδοσιακή ανθρωπιστική υποστήριξη σε πολιτικές που ενισχύουν την οικονομική ανεξαρτησία των προσφύγων, μέσω εθελοντικών επιστροφών, μετεγκατάστασης και ανθρωπιστικών θεωρήσεων.

«Πρέπει να κάνουμε τα κράτη μέλη, τα διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη και τις χώρες υποδοχής να καταλάβουν ότι πέρα από την άμεση βοήθεια, υπάρχει ένας δρόμος προς μια πιο βιώσιμη κατάσταση», τόνισε ο Ύπατος Αρμοστής.

Σύμφωνα με την UNHCR, ο αριθμός των βίαια εκτοπισμένων παγκοσμίως παρέμεινε σταθερός στα τέλη Απριλίου 2026, φτάνοντας περίπου τα 117 έως 118 εκατομμύρια.