Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προτείνει τη δημιουργία ενός νέου καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» για την Ουκρανία, ως ενδιάμεσο βήμα πριν από την πλήρη ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρόταση αυτή διατυπώνεται σε επιστολή του προς Ευρωπαίους ηγέτες, με στόχο να επιταχυνθεί η ευρωπαϊκή πορεία του Κιέβου χωρίς να παρακαμφθούν οι θεσμικές διαδικασίες.
«Είναι προφανές ότι δεν θα μπορέσουμε να ολοκληρώσουμε τη διαδικασία ένταξης στο άμεσο μέλλον, δεδομένων των πολυάριθμων εμποδίων, καθώς και των πολιτικών περιπλοκών που συνεπάγονται οι διαδικασίες επικύρωσης», αναφέρει ο Μερτς στην επιστολή του. Το Βερολίνο προτείνει, επομένως, την παραχώρηση καθεστώτος “συνδεδεμένου μέλους” ως «καθοριστικό βήμα» πριν από την πλήρη ένταξη της Ουκρανίας.
Ο καγκελάριος υπογραμμίζει ότι η πρόταση δεν συνιστά «light ένταξη» ή ένταξη «δεύτερης κατηγορίας». Η τοποθέτηση αυτή απαντά στις ανησυχίες του Κιέβου, το οποίο έχει εκφράσει επιφυλακτικότητα απέναντι σε προτάσεις που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την πλήρη ένταξή του. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιμένει στην ανάγκη «πλήρους ένταξης» στην ΕΕ, κατά προτίμηση έως το 2027.
Το περιεχόμενο της πρότασης
Η επιστολή του Μερτς, που απευθύνεται μεταξύ άλλων στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντε Λάιεν, περιγράφει αναλυτικά το πλαίσιο του νέου καθεστώτος. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ουκρανία θα μπορούσε να συμμετέχει σε ορισμένες συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, να διαθέτει έναν «συνδεδεμένο» Ευρωπαίο επίτροπο χωρίς χαρτοφυλάκιο και «συνδεδεμένους» ευρωβουλευτές χωρίς δικαίωμα ψήφου.
Παράλληλα, ο Μερτς προτείνει τα κράτη-μέλη να αναλάβουν «πολιτική δέσμευση» για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ένωσης προς την Ουκρανία, με στόχο τη δημιουργία μιας ουσιαστικής εγγύησης ασφάλειας. Η πρόταση αυτή επιδιώκει να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην ταχεία ένταξη και στο σημερινό καθεστώς υποψήφιας χώρας.
Πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις
«Η πρότασή μου αντικατοπτρίζει την ιδιαίτερη κατάσταση της Ουκρανίας, μιας χώρας σε πόλεμο. Θα συμβάλει στη διευκόλυνση των ειρηνευτικών συνομιλιών που βρίσκονται σε εξέλιξη, στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής λύσης έπειτα από διαπραγμάτευση», σημειώνει ο Γερμανός καγκελάριος, προσθέτοντας ότι η πρωτοβουλία αυτή είναι «ουσιώδης όχι μόνο για την ασφάλεια της Ουκρανίας, αλλά και ολόκληρης της ηπείρου».
Η Ουκρανία απέκτησε τον Δεκέμβριο του 2023 καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας, ωστόσο οι διαπραγματεύσεις έχουν παγώσει λόγω του βέτο της Ουγγαρίας επί πρωθυπουργίας Βίκτορ Όρμπαν. Η εκλογική νίκη του Πίτερ Μαγιάρ στις 12 Απριλίου αναδιαμορφώνει το σκηνικό, με τη Γερμανία και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ να ελπίζουν στην επίσημη έναρξη των συνομιλιών, παρότι έχουν ήδη υπάρξει ανεπίσημες επαφές με το Κίεβο.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένονται μακρές και απαιτητικές, ιδιαίτερα στον τομέα της γεωργίας, καθώς η Ουκρανία αποτελεί σημαντικό παραγωγό αγροδιατροφικών προϊόντων — γεγονός που προκαλεί ανησυχία σε χώρες όπως η Γαλλία.
Ο Μερτς καταλήγει ότι θα επιδιώξει να συζητήσει τις προτάσεις του με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους ηγέτες, με στόχο την ταχεία επίτευξη συμφωνίας και τη σύσταση ειδικής ομάδας εργασίας για την επεξεργασία των λεπτομερειών του σχεδίου.