Έμπολα στη ΛΔ Κονγκό: Τα νεότερα για την εξέλιξη της επιδημίας

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε διεθνή υγειονομικό συναγερμό για την επιδημία του ιού Έμπολα που έχει ξεσπάσει στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, καθώς δεν υπάρχει ακόμη εμβόλιο ή θεραπεία για το συγκεκριμένο στέλεχος.

Ο ιός Έμπολα προκαλεί εξαιρετικά μεταδοτικό αιμορραγικό πυρετό και έχει οδηγήσει σε περισσότερους από 15.000 θανάτους στην Αφρική τα τελευταία 50 χρόνια.

Αυξανόμενος αριθμός θυμάτων και κρουσμάτων

Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του υπουργού Υγείας της ΛΔ Κονγκό, Σάμουελ-Ρότζερ Κάμπα, έχουν καταγραφεί 91 θάνατοι που αποδίδονται στον ιό Έμπολα. Παράλληλα, τα ύποπτα κρούσματα ανέρχονται σε περίπου 350, με την πλειονότητα να αφορά γυναίκες ηλικίας 20 έως 39 ετών.

Μέχρι στιγμής, λίγα δείγματα έχουν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά, με τους απολογισμούς να βασίζονται κυρίως σε ύποπτα περιστατικά. Το επίκεντρο της επιδημίας εντοπίζεται στην επαρχία Ιτούρι, στο βορειοανατολικό τμήμα της χώρας, όπου η έντονη κινητικότητα λόγω εξορυκτικών δραστηριοτήτων δυσχεραίνει τον έλεγχο της εξάπλωσης.

Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις μεταξύ ενόπλων ομάδων, οι οποίες καθιστούν δυσπρόσιτες ορισμένες περιοχές για τους υγειονομικούς.

Κίνδυνος περιφερειακής εξάπλωσης

Ο ιός έχει ήδη περάσει τα σύνορα της ΛΔ Κονγκό. Ένα επιβεβαιωμένο κρούσμα εντοπίστηκε στη Γκόμα, ενώ δύο θάνατοι αναφέρθηκαν στην Ουγκάντα, χωρίς ωστόσο να έχει εντοπιστεί τοπική εστία. Τα Αφρικανικά Κέντρα για τον Έλεγχο και την Πρόληψη Ασθενειών (Africa CDC) εκτιμούν ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης σε γειτονικές χώρες της Ανατολικής Αφρικής είναι «αυξημένος».

Ο ΠΟΥ έχει ήδη κηρύξει το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο συναγερμού, υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Στέλεχος χωρίς εμβόλιο

Η τρέχουσα επιδημία οφείλεται στο στέλεχος Bundibugyo, για το οποίο δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο ή εξειδικευμένη θεραπεία. Οι αρχές επικεντρώνονται στην εφαρμογή αυστηρών μέτρων πρόληψης και στην ταχεία ανίχνευση των κρουσμάτων για τον περιορισμό της μετάδοσης.

Τα υπάρχοντα εμβόλια καλύπτουν μόνο το στέλεχος του Ζαΐρ, που έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες επιδημίες στο παρελθόν. Το Bundibugyo έχει εμφανιστεί μόλις δύο φορές στο παρελθόν, το 2007 στην Ουγκάντα και το 2012 στη ΛΔ Κονγκό, με θνησιμότητα που κυμαίνεται από 30% έως 50%.

Ανησυχία για ταχύτατη εξάπλωση

Η πιο φονική επιδημία Έμπολα στη ΛΔ Κονγκό είχε καταγραφεί την περίοδο 2018-2020, με σχεδόν 2.300 θανάτους. Αν επιβεβαιωθούν τα σημερινά ύποπτα κρούσματα, η νέα επιδημία θα είναι η 7η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ και η 2η μεγαλύτερη που προκαλείται από στέλεχος διαφορετικό του Ζαΐρ.

Ο μικροβιολόγος Ζαν-Ζακ Μουγιέμπα, επικεφαλής του κονγκολέζικου ινστιτούτου ερευνών και μέλος της ομάδας που εντόπισε τον ιό το 1976, προειδοποιεί πως «είναι μια επιδημία που θα εξαπλωθεί πολύ γρήγορα, ακόμη περισσότερο καθώς έχει ξεσπάσει σε μια πολυπληθή επαρχία».

Η «μυστικιστική ασθένεια» και οι προκλήσεις ενημέρωσης

Οι υγειονομικές αρχές διεξάγουν έρευνες για την προέλευση της επιδημίας. Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα αφορά έναν νοσηλευτή στην πόλη Μπούνια, ενώ η πηγή φαίνεται να εντοπίζεται 90 χιλιόμετρα μακριά, στη ζώνη Μονγκμπουάλου.

Ο ΠΟΥ ενημερώθηκε για την εμφάνιση της ασθένειας στις 5 Μαΐου, μετά τον θάνατο τεσσάρων υγειονομικών μέσα σε τέσσερις ημέρες. Τα αρχικά συμπτώματα του στελέχους Bundibugyo μοιάζουν με αυτά της γρίπης ή της ελονοσίας, γεγονός που δυσκολεύει την έγκαιρη διάγνωση.

Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της ΛΔ Κονγκό, η ενημέρωση των αρχών καθυστέρησε επειδή οι τοπικές κοινότητες πίστεψαν ότι πρόκειται για μια «μυστικιστική ασθένεια» ή «μαγεία», με αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να αναζητήσουν βοήθεια σε «κέντρα προσευχής» αντί σε ιατρικές δομές.