Ένα νέο μνημείο αφιερωμένο στους Ρομά που υπέστησαν διώξεις από το ναζιστικό καθεστώς πρόκειται να ανεγερθεί στη Βιέννη, σύμφωνα με ανακοίνωση του αυστριακού Ταμείου για την αποζημίωση των θυμάτων του εθνικοσοσιαλισμού.
Στόχος του έργου είναι «να δοθεί η θέση που αρμόζει σε μια ομάδα θυμάτων που, επί δεκαετίες, ήταν ελάχιστα γνωστή στην κοινή συνείδηση», όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση. Το επίσημο μνημείο, σύμφωνα με τον Έμεριχ Γκέρτνερ-Χόρβατ, πρόεδρο του Συμβουλευτικού Συμβουλίου των Ρομά, «θα αναδεικνύει ξεκάθαρα τις διώξεις και τις δολοφονίες της μειονότητας των Ρομά και θα θίγει ανοιχτά τις ευθύνες της Αυστρίας».
Η πρόσκληση ενδιαφέροντος για την κατασκευή του έργου προγραμματίζεται να ανακοινωθεί το φθινόπωρο, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας μνήμης και ιστορικής δικαίωσης.
Η ιστορική διάσταση των διώξεων
Από το 1935, οι νόμοι της Νυρεμβέργης — φυλετικοί νόμοι που καθόριζαν «την υπηκοότητα στο Γ΄ Ράιχ» και «την προστασία του γερμανικού αίματος» — ανέφεραν ότι «οι Τσιγγάνοι ανήκουν σε ακάθαρτες φυλές». Περίπου 4.000 Αυστριακοί Ρομά ή μέλη της κοινότητας Σίντι εκτοπίστηκαν στο στρατόπεδο του Λάκενμπαχ, όπου 237 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από επιδημίες, κακουχίες και ξυλοδαρμούς.
Πολλοί άλλοι μεταφέρθηκαν στα στρατόπεδα εξόντωσης του Κέλμνο και του Άουσβιτς στην κατεχόμενη Πολωνία, όπου βρήκαν τραγικό τέλος. Από τους περίπου 11.000 Αυστριακούς Ρομά και Σίντι —μια μειονότητα με παρουσία στη Δυτική Ευρώπη ήδη από τον Μεσαίωνα— επέζησε μόλις το 10%.
Καθυστερημένη αναγνώριση της γενοκτονίας
Η αναγνώριση της γενοκτονίας των Ρομά σε ευρωπαϊκό επίπεδο ήρθε καθυστερημένα, μόλις από τη δεκαετία του 1980, χάρη στις προσπάθειες μεταπολεμικών ακτιβιστών. Το 2015, η 2α Αυγούστου καθιερώθηκε ως «Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος των Ρομά», σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα στη συλλογική ιστορική μνήμη της ηπείρου.