Οι 32 χώρες μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ) αποφάσισαν να διαθέσουν στην αγορά 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα. Η κίνηση αυτή στοχεύει στον περιορισμό της ανόδου των τιμών και στην άμβλυνση των οικονομικών συνεπειών του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Η αποδέσμευση αυτή, η έκτη στην ιστορία του ΔΟΕ, είναι η μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ. Σύμφωνα με τη Σιμόν Ταλιαπιέτρα του Ινστιτούτου Μπρέγκελ, ισοδυναμεί με την ποσότητα πετρελαίου που διακινείται μέσα σε 20 ημέρες από τα Στενά του Χορμούζ, έναν ζωτικής σημασίας δίαυλο για το παγκόσμιο εμπόριο, ο οποίος έχει παραμείνει κλειστός λόγω των συγκρούσεων.
Η σημασία των στρατηγικών αποθεμάτων
Το πετρέλαιο αποτελεί κρίσιμο ενεργειακό πόρο, καθώς κινεί οχήματα, πλοία και αεροσκάφη, ενώ καλύπτει σχεδόν το ένα τρίτο των παγκόσμιων ενεργειακών αναγκών. Επιπλέον, χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως τα πλαστικά.
Οι χώρες που δεν διαθέτουν εγχώρια παραγωγή, αλλά και διεθνείς οργανισμοί, διατηρούν αποθέματα ασφαλείας για να αντιμετωπίσουν τυχόν γεωπολιτικές κρίσεις ή διακοπές στην αλυσίδα εφοδιασμού.
Ο ρόλος του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας
Ο ΔΟΕ ιδρύθηκε το 1974, μετά την πετρελαϊκή κρίση, με στόχο να διασφαλίζει την ενεργειακή ασφάλεια και τον ανεφοδιασμό. Σήμερα αριθμεί 32 κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Ιαπωνία, οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Ιταλία και η Τουρκία.
Κάθε μέλος υποχρεούται να διατηρεί αποθέματα πετρελαίου ίσα με τουλάχιστον 90 ημέρες καθαρών εισαγωγών. Τα αποθέματα αυτά μπορεί να είναι αργό πετρέλαιο ή διυλισμένα προϊόντα, με στόχο «να αμβλυνθούν οι αρνητικές οικονομικές συνέπειες» από πιθανές ελλείψεις.
Προηγούμενες αποδεσμεύσεις και επιπτώσεις στις τιμές
Στο παρελθόν, ο ΔΟΕ έχει προχωρήσει σε πέντε αποδεσμεύσεις αποθεμάτων: πριν τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, μετά τους κυκλώνες Κατρίνα και Ρίτα το 2005, κατά τον εμφύλιο στη Λιβύη το 2011 και δύο φορές το 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Παρά τη δήλωση του εκτελεστικού διευθυντή του ΔΟΕ Φατίχ Μπιρόλ ότι «υπάρχει πολύ πετρέλαιο στην αγορά», η τιμή του βαρελιού έφτασε πρόσφατα σχεδόν τα 120 δολάρια, πριν υποχωρήσει. Το Μπρεντ κυμαινόταν στα 90,70 δολάρια το βαρέλι (+3,30%) και το αμερικανικό WTI στα 86,14 δολάρια (+3,22%).
Αποθέματα και εθνικές δεσμεύσεις
Τα μέλη του ΔΟΕ διαθέτουν περισσότερα από 1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια δημόσιων αποθεμάτων και περίπου 600 εκατομμύρια βαρέλια ιδιωτικών αποθεμάτων υπό κυβερνητική εποπτεία. Η Βρετανία θα αποδεσμεύσει 13,5 εκατομμύρια βαρέλια από τα συνολικά 76,6 εκατομμύρια που διαθέτει, ενώ η Ιαπωνία σχεδιάζει άντληση 80 εκατομμυρίων βαρελιών.
Η Γερμανία θα αποδεσμεύσει το 12% των στρατηγικών αποθεμάτων της, η Γαλλία διαθέτει «λίγο περισσότερα από 100 εκατομμύρια βαρέλια», σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ, και η Ιταλία προγραμματίζει αποδέσμευση 12%-13% των αποθεμάτων της.
Το 2022, τα μέλη του ΔΟΕ είχαν αποδεσμεύσει συνολικά 185 εκατομμύρια βαρέλια. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα αποθέματα ξεπερνούσαν το 2025 τα 8,2 δισεκατομμύρια βαρέλια, ενώ η κατανάλωση ανέρχεται σε περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Οι χώρες εκτός ΔΟΕ και οι επιπτώσεις στην Ασία
Η δανέζικη ναυτιλιακή Maersk εξέφρασε ανησυχία για τον ανεφοδιασμό των πλοίων της στη Μέση Ανατολή και την Ασία, όπου «τα αποθέματα μειώνονται». Η Ασία είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη λόγω της εξάρτησής της από τις εισαγωγές πετρελαίου της περιοχής.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η Κίνα ζήτησε από τα μεγάλα διυλιστήριά της να αναστείλουν τις εξαγωγές καυσίμων, έχοντας ήδη αποθέματα περίπου 1,2 δισεκατομμυρίων βαρελιών. Η Ινδία έλαβε άδεια από τις ΗΠΑ να συνεχίσει προσωρινά τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου, ενώ χώρες όπως το Μπαγκλαντές και η Μιανμάρ υιοθετούν μέτρα λιτότητας καυσίμων, με δελτίο και περιορισμούς στην κυκλοφορία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
