Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε νομοθετική πρόταση για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή (IAA), με στόχο την ενίσχυση της ζήτησης τεχνολογιών και προϊόντων χαμηλών εκπομπών άνθρακα που κατασκευάζονται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Νόμος για τον Βιομηχανικό Επιταχυντή αποσκοπεί στην ενίσχυση της μεταποίησης, την υποστήριξη της ανάπτυξης των επιχειρήσεων και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, επιταχύνοντας παράλληλα τη μετάβαση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σε καθαρότερες τεχνολογίες.
Προώθηση της ευρωπαϊκής παραγωγής
Η πρόταση εισάγει στοχευμένες απαιτήσεις «Made in EU» ή/και αποτύπωμα χαμηλών εκπομπών άνθρακα για δημόσιες συμβάσεις και προγράμματα στήριξης στρατηγικών τομέων όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, το αλουμίνιο, η αυτοκινητοβιομηχανία και οι τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών. Το πλαίσιο δύναται να επεκταθεί και σε άλλες ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως τα χημικά.
Παράλληλα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν ενιαία ψηφιακή διαδικασία αδειοδότησης (one-stop-shop) για την επιτάχυνση των βιομηχανικών επενδύσεων, καθώς και να καθιερώσουν «Περιοχές Βιομηχανικής Επιτάχυνσης» για την ανάπτυξη οργανωμένων ζωνών καθαρής μεταποίησης.
Στόχοι και προτεραιότητες του IAA
Κεντρικός στόχος του IAA είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης απέναντι στον αυξανόμενο διεθνή ανταγωνισμό και στις εξαρτήσεις από προμηθευτές εκτός ΕΕ.
«Ο στόχος μας είναι σαφής: να επαναφέρουμε τη βιομηχανία στο 20% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ έως το 2035, σε σύγκριση με το 14% σήμερα», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής για τη Βιομηχανική Στρατηγική, Στεφάν Σεζουρνέ. Όπως τόνισε, οι εταιρείες σε στρατηγικούς τομείς που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει να προμηθεύονται «έναν ορισμένο αριθμό ή ποσοστό κρίσιμων συστατικών από την Ευρώπη». «Τα χρήματα των φορολογουμένων πρέπει πρώτα και κύρια να ωφελούν την ευρωπαϊκή παραγωγή και τις θέσεις εργασίας στην Ευρώπη», πρόσθεσε ο Γάλλος Επίτροπος.
Αυστηρότερες προδιαγραφές για τη βιομηχανία
Η αυτοκινητοβιομηχανία περιλαμβάνεται στους τομείς που καλύπτει η πρόταση, με προϋπόθεση τα ηλεκτρικά οχήματα να διαθέτουν τουλάχιστον 70% τοπικά εξαρτήματα και ευρωπαϊκής κατασκευής μπαταρίες ώστε να δικαιούνται δημόσιες ενισχύσεις. Αντίστοιχες απαιτήσεις τίθενται και για τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, όπως φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, αντλίες θερμότητας και πυρηνική ενέργεια.
Οι βαριές βιομηχανίες βρίσκονται επίσης στο επίκεντρο. Κατασκευαστικές εταιρείες και αυτοκινητοβιομηχανίες που λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση θα πρέπει να χρησιμοποιούν τσιμέντο και αλουμίνιο «Made in EU». Για τον χάλυβα, προβλέπεται απαίτηση να είναι «χαμηλών εκπομπών άνθρακα» χωρίς υποχρέωση ευρωπαϊκής προέλευσης.
Αμοιβαιότητα και επενδυτικά κίνητρα
Η πρόταση προωθεί την αμοιβαιότητα στις δημόσιες συμβάσεις, διατηρώντας παράλληλα το άνοιγμα της ΕΕ στο εμπόριο και τις επενδύσεις. Οι χώρες που παρέχουν στις επιχειρήσεις της ΕΕ συγκρίσιμη πρόσβαση στην αγορά μπορούν να επωφεληθούν από ίση μεταχείριση, περιλαμβανομένων εκείνων που συμμετέχουν στη Συμφωνία Δημοσίων Συμβάσεων του ΠΟΕ ή διαθέτουν συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ή τελωνειακή ένωση με την ΕΕ.
Για μεγάλες επενδύσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ σε στρατηγικούς τομείς όπου μία τρίτη χώρα ελέγχει πάνω από το 40% της παγκόσμιας δυναμικότητας, το IAA θέτει όρους για τη διασφάλιση υψηλής ποιότητας θέσεων εργασίας, καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας. Οι επενδύσεις αυτές θα πρέπει να εξασφαλίζουν τουλάχιστον 50% ευρωπαϊκή απασχόληση και ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας.
Συνολικά, ο νέος νόμος αποσκοπεί στην ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας και της ανθεκτικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού της ΕΕ. Η νομοθετική πρόταση θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ πριν τεθεί σε ισχύ.